અમદાવાદને રક્તરંજિત કરનારો તે કાળો દિવસ

આ કેસની ગંભીરતા અને સંવેદનશીલતાને સમજવા માટે આપણે વર્ષ 2008ની એ ગોઝારી ઘટનાને યાદ કરવી પડશે. 26 જુલાઈ 2008ના રોજ સાંજના સમયે અમદાવાદ શહેરમાં માત્ર એક કલાકના ટૂંકા ગાળામાં એક પછી એક 21 જેટલા શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ ધડાકા (Serial Bomb Blasts) થયા હતા. આ આતંકવાદી હુમલાએ આખા દેશને સ્તબ્ધ કરી દીધો હતો. જાહેર સ્થળો, સરકારી બસો અને સિવિલ હોસ્પિટલ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોને નિશાન બનાવીને કરવામાં આવેલા આ ક્રૂર કૃત્યમાં 56 જેટલા નિર્દોષ નાગરિકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા, જ્યારે 200થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. આ ઘટના બાદ આતંકવાદી સંગઠનો સામે કાયદાનો સિકંજો કસવા માટે એક લાંબી તપાસ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી.

સ્પેશિયલ કોર્ટની ટ્રાયલ અને 2022નો અભૂતપૂર્વ ચુકાદો

આ ભયાનક કાવતરાના મૂળ સુધી પહોંચવા માટે પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓએ રાત-દિન એક કર્યા હતા. આ સમગ્ર કેસમાં કુલ 78 આરોપીઓ સામે સ્પેશિયલ કોર્ટમાં (Special Court) લાંબી ટ્રાયલ ચલાવવામાં આવી હતી. વર્ષો સુધી ચાલેલી દલીલો, સેંકડો સાક્ષીઓની જુબાનીઓ અને મજબૂત વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓની ચકાસણી કર્યા બાદ, વર્ષ 2022માં સ્પેશિયલ કોર્ટે આ કેસમાં પોતાનો ઐતિહાસિક ચુકાદો સંભળાવ્યો હતો.

અદાલતે કુલ 78 આરોપીઓમાંથી 49 લોકોને આતંકવાદી કૃત્ય અને ષડયંત્રના ગુનામાં દોષિત (Convicted) ઠેરવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના આરોપીઓને પુરાવાના અભાવે નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. આ ચુકાદાની સૌથી મોટી અને ઐતિહાસિક બાબત એ હતી કે, અદાલતે 49 દોષિતોમાંથી 38 આરોપીઓને ફાંસીની સજા (Death Penalty) ફટકારી હતી. ભારતના ન્યાયિક ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ એવી ઘટના હતી જ્યાં એક જ કેસમાં એક સાથે આટલી મોટી સંખ્યામાં દોષિતોને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હોય.

'ડેથ કન્ફર્મેશન' ની કાનૂની પ્રક્રિયા

ભારતીય કાયદા વ્યવસ્થાની જોગવાઈ મુજબ, જ્યારે પણ કોઈ નીચલી અદાલત (Trial Court) કોઈ આરોપીને ફાંસીની સજા સંભળાવે છે, ત્યારે તે સજાનો સીધો અમલ થઈ શકતો નથી. કાયદા અનુસાર, હાઈકોર્ટ દ્વારા તે સજાની કાનૂની માન્યતા એટલે કે 'ડેથ કન્ફર્મેશન' (Death Confirmation) મળવું અનિવાર્ય છે. બીજી તરફ, સ્પેશિયલ કોર્ટના આ કડક આદેશ વિરુદ્ધ તમામ દોષિતોએ પણ પોતાની સજાને પડકારતી અપીલ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં (Gujarat High Court) દાખલ કરી હતી.

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં લાંબા સમય સુધી આ મામલે હાઈ-વોલ્ટેજ કાનૂની જંગ ચાલ્યો. બચાવ પક્ષ અને સરકારી વકીલો દ્વારા અદાલત સમક્ષ વિસ્તૃત અને ઊંડાણપૂર્વકની દલીલો રજૂ કરવામાં આવી હતી. સરકારી પક્ષે દેશની સુરક્ષા અને નિર્દોષોના ન્યાય માટે આ સજાને બહાલ રાખવાની માંગ કરી, જ્યારે સામે પક્ષે કાયદાકીય છટકબારીઓ અને ટેકનિકલ પાસાઓ રજૂ કરીને સજામાં રાહત મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. બંને પક્ષોની આખરી દલીલો સાંભળ્યા બાદ હાઈકોર્ટે પોતાનો ચુકાદો અનામત (Reserved Verdict) રાખ્યો હતો.

આવતીકાલનો ફેંસલો કેમ અત્યંત મહત્વનો છે?

આતંકવાદ સામેની આ કાનૂની લડતમાં આવતીકાલે આવનારો હાઈકોર્ટનો નિર્ણય દેશના કાયદાકીય ક્ષેત્ર માટે એક મિસાલ સાબિત થશે. આ ઘટનાના વર્ષો પછી પણ પીડિત પરિવારોના હૃદયમાં તે કાળા દિવસના જખમ આજે પણ તાજા છે. આથી જ, હાઈકોર્ટના આ આખરી ફેંસલા પર માત્ર પીડિત પરિવારો જ નહીં, પરંતુ કાનૂની નિષ્ણાતો અને સમગ્ર જનતાની નજર મંડાયેલી છે. આ ચુકાદો દેશની આંતરિક સુરક્ષા, આતંકવાદ સામે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અને ભારતીય ન્યાયતંત્રની મક્કમતાનો એક બહુ મોટો સંદેશ આપશે. આ આદેશ બાદ આ કેસની કાયદાકીય સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ થઈ જશે.

આ પણ વાંચો : Ahmedabad Police નું રથયાત્રા પહેલાં 'ક્લીન સ્વીપ', ઝોન 7 માં 180 થી વધુ આરોપીઓ જેલના સળિયા પાછળ ધકેલાયા