શું દેશમાં ટૂંક સમયમાં E25 પેટ્રોલ લાગુ થવાનું છે?

સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, મીડિયામાં આવી રહેલા E25 પેટ્રોલ રોલઆઉટ (Petrol Rollout) ના દાવા સંપૂર્ણપણે અસત્ય છે. સરકારનું કહેવું છે કે કોઈપણ નવા ઇંધણને બજારમાં લાવતા પહેલા તેનું વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી મૂલ્યાંકન (Technical Evaluation) કરવું અનિવાર્ય છે, જે પ્રક્રિયા હજી સુધી પૂર્ણ થઈ નથી. એક ઉચ્ચ સત્તાવાર સૂત્રએ આ અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવતા જણાવ્યું હતું કે, "જ્યારે વિવિધ કેટેગરીના વાહનો પર E25 ઇંધણનું પ્રાયોગિક પરીક્ષણ (Testing) હજુ ચાલુ જ છે, ત્યારે તેના લોન્ચિંગનું શેડ્યૂલ અત્યારથી કેવી રીતે નક્કી થઈ શકે?" મીડિયામાં આવેલા તબક્કાવાર અમલીકરણના અહેવાલોએ વાહન માલિકોમાં એન્જિન સુસંગતતા (Engine Compatibility) અને વાહનના લાંબા ગાળાના પરફોર્મન્સને લઈને બિનજરૂરી ચિંતા પેદા કરી હતી, જેને સરકારે હવે સ્પષ્ટતા કરીને શાંત કરી છે.

ભારતમાં ઇથેનોલ મિશ્રણની અત્યાર સુધીની સફર

ભારતમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ (EBP) કાર્યક્રમને સરકાર દ્વારા સંપૂર્ણ આયોજન અને તબક્કાવાર અભિગમ સાથે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પ્રક્રિયાની શરૂઆત એપ્રિલ 2023માં પેટ્રોલમાં 15 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ (E15) સાથે થઈ હતી. ત્યારબાદ એપ્રિલ 2024થી દેશભરમાં E19 ઇંધણનો વ્યાપક ઉપયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો અને સફળ પરીક્ષણો બાદ એપ્રિલ 2025થી E20 એટલે કે 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ દેશવ્યાપી ઉપલબ્ધ બન્યું. આ પરિવર્તન પહેલાં ઓટોમોબાઇલ ઉત્પાદકો અને તેલ કંપનીઓએ લાંબા સમય સુધી વાહનોની કામગીરી અને સુરક્ષાનું વિગતવાર મૂલ્યાંકન કર્યું હતું. હાલમાં દેશના 20 કરોડથી વધુ ટુ-વ્હીલર અને અંદાજે 20 લાખ ફોર-વ્હીલર કોઈ નોંધપાત્ર મુશ્કેલી વિના E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાનું સત્તાવાર રીતે જણાવાયું છે, જે દર્શાવે છે કે ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ હવે સફળતાપૂર્વક મુખ્ય પ્રવાહમાં સામેલ થઈ ચૂક્યો છે.

E25 પેટ્રોલ અંગે સરકાર ઉતાવળમાં નહીં લે નિર્ણય

દેશમાં E25 પેટ્રોલને લઈને સરકાર હાલ સાવચેતીભર્યો અભિગમ અપનાવી રહી છે. વિવિધ ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ અને ટૂ-વ્હીલર તેમજ ફોર-વ્હીલર સહિતના અલગ-અલગ વાહન સેગમેન્ટમાં E25 ઇંધણની સુસંગતતા અને અસર અંગે વિસ્તૃત પરીક્ષણો ચાલી રહ્યા છે. આ તમામ અભ્યાસના અંતિમ અહેવાલ પ્રાપ્ત થયા બાદ જ સરકાર આગામી નીતિ અંગે નિર્ણય કરશે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધારવાનો કોઈપણ નિર્ણય માત્ર વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકનના આધારે જ લેવામાં આવશે. તેમાં વાહનની સલામતી, એન્જિનની કામગીરી, ઇંધણની કાર્યક્ષમતા, લાંબા ગાળે વાહનની ટકાઉ ક્ષમતા તેમજ વાહન ઉત્પાદકોની સત્તાવાર મંજૂરી જેવા 5 મહત્વના પરિબળોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે, જેથી ગ્રાહકોને સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય વિકલ્પ મળી શકે.

પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલ ભેળવવા પાછળનું અસલી કારણ

કેન્દ્ર સરકાર માટે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ આર્થિક અને પર્યાવરણીય બંને દ્રષ્ટિએ વ્યૂહાત્મક મહત્વ (Strategic Importance) ધરાવે છે. ભારત હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલની માંગમાં આશરે 30% વૃદ્ધિનો હિસ્સો ધરાવતો મોટો ગ્રાહક દેશ છે. પેટ્રોલમાં સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદિત ઇથેનોલ ભેળવવાથી મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલ આયાત બિલ (Crude Oil Import Bill) માં મોટો ઘટાડો થાય છે, જે દેશના અર્થતંત્રને મજબૂતી આપે છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં ઇથેનોલ મુખ્યત્વે શેરડી અને નકામા અનાજમાંથી બનાવવામાં આવતું હોવાથી દેશના ખેડૂતોને આવકનો નવો સ્ત્રોત મળે છે. તેનાથી હાનિકારક કાર્બન ઉત્સર્જન (Carbon Emissions) ઘટતા પર્યાવરણનું રક્ષણ થાય છે અને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security) વધુ દ્રઢ બળે છે.

ઇથેનોલ ઇંધણ સામે 'આંતરરાષ્ટ્રીય ષડયંત્ર'નો ચોંકાવનારો ખુલાસો

આ સમગ્ર બાબતમાં સરકારી સૂત્રોએ એક અત્યંત ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે. સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ પર ઇથેનોલ ઇંધણ વિશે ફેલાવવામાં આવતી નકારાત્મક વાતો અને અફવાઓ પાછળ એક મોટું 'આંતરરાષ્ટ્રીય ષડયંત્ર' (International Conspiracy) હોવાની આશંકા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે સક્રિય કેટલીક વિદેશી લોબીઓ (Foreign Lobbies) એવું બિલકુલ નથી ઇચ્છતી કે ભારત અશ્મિભૂત ઇંધણ (Fossil Fuels) ની આયાત પર પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડીને સ્વનિર્ભર બને.

ભારતમાં ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો (Flex-Fuel Vehicles) માટે 'E85 ફ્યુઅલ' (85% ઇથેનોલ મિશ્રણ) તરફ આગળ વધવાના કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ બજાર અને ઇન્ટરનેશનલ બેટરી ઇકોસિસ્ટમ (Battery Ecosystem) ના કેટલાક હિસ્સાને મોટો ધક્કો પહોંચ્યો છે. આ જ કારણ છે કે ભારતીય ગ્રાહકોમાં વાહનની જાળવણી, માઇલેજ અને એન્જિન ખરાબ થવાનો ભય પેદા કરવા માટે ગેરમાર્ગે દોરનારા અભિયાનો (Misleading Campaigns) અને નકલી વીડિયોને વિદેશી સ્તરેથી મોટું ફંડિંગ પૂરું પાડવામાં આવી રહ્યું છે. જો કે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વર્તમાન E20 ઇંધણ સંપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક ચકાસણી બાદ જ લાવવામાં આવ્યું છે, અને આગામી સમયમાં પણ ગ્રાહકોના હિતો તેમજ વાહનની સંપૂર્ણ સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને જ આગળના પગલાં લેવાશે.

આ પણ વાંચો : Electric Car Conversion : મોંઘી ઇલેક્ટ્રિક કાર ખરીદવાનું ટેન્શન ખતમ! અડધા ખર્ચમાં જૂની કારને જ EV માં કન્વર્ટ કરો