25 ગામના આદિવાસી ખેડૂતો કોટેશ્વર પહોંચ્યા
ઉત્તર ગુજરાતના સરહદી વિસ્તારોમાં ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન વરસાદ ખેંચાતાં ખેડૂતોની ચિંતામાં મોટો વધારો થયો છે. ખરીફ પાકને જીવતદાન આપવા અને પીવાના પાણીની મુશ્કેલી ન સર્જાય તે માટે આદિવાસી ખેડૂતોએ કુદરતી દેવોને પ્રાર્થના કરવાનું નક્કી કર્યું હતું.
Advertisement ![Navratri Banner]()
આ સંકટના સમયે ગુજરાત અને સરહદી રાજસ્થાનના અંદાજે 25 જેટલા ગામોમાંથી સેંકડો આદિવાસી ખેડૂતો એકત્ર થઈને યાત્રાધામ અંબાજી નજીક અરવલ્લીની ગિરિમાળામાં આવેલા સુપ્રસિદ્ધ કોટેશ્વર મહાદેવ મંદિરે પહોંચ્યા હતા. મંદિર પરિસરમાં પહોંચેલા ભક્તોના મુખેથી નીકળેલા 'હર હર મહાદેવ' અને 'બમ બમ ભોલે'ના જયઘોષથી સમગ્ર ડુંગરાળ વિસ્તાર ગુંજી ઊઠ્યો હતો.
સરસ્વતી કુંડમાંથી માનવ સાંકળ રચી ગર્ભગૃહ પાણીથી ભરી દીધું
કોટેશ્વર ખાતે વર્ષોથી ચાલી આવતી આ વિધિ અત્યંત આસ્થાપૂર્ણ અને સહિયારા શ્રમનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. ખેડૂતોએ ભેગા મળીને મંદિર પરિસર નજીક આવેલા પ્રાચીન સરસ્વતી કુંડથી મંદિરના ગર્ભગૃહ સુધી લાંબી માનવ સાંકળ (Human Chain) રચી હતી.
અનોખી જળવિધિની મુખ્ય વિશેષતાઓ:
સહિયારો પુરુષાર્થ: સેંકડો ખેડૂતો, યુવાનો અને વડીલોએ કતારબદ્ધ ઊભા રહીને માટીના ઘડા, સ્ટીલના બેડાં અને પ્લાસ્ટિકની ડોલ વડે પાણી એકબીજાને પહોંચાડ્યું હતું.
ગર્ભગૃહ જળમગ્ન: સરસ્વતી કુંડમાંથી સતત પાણી લાવીને શિવલિંગ અને સમગ્ર ગર્ભગૃહ ડૂબી જાય ત્યાં સુધી પાણી ભરવામાં આવ્યું હતું.
સંપૂર્ણ શરણાગતિ: શિવલિંગ પૂરેપૂરું પાણીમાં ડૂબી ગયા બાદ ખેડૂતોએ હાથ જોડીને પ્રકૃતિના દેવો સમક્ષ વરસાદ વરસાવા કાકલૂદી કરી હતી.
ઇન્દ્રદેવ અને વરૂણદેવને રીઝવવાની સદીઓ જૂની આદિવાસી પરંપરા
આદિવાસી સંસ્કૃતિમાં પ્રકૃતિ પૂજાનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે. વડીલોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે પણ ચોમાસામાં લાંબો સમય વરસાદ ન પડે અથવા દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાય, ત્યારે આ વિશિષ્ટ વિધિ કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા એવી છે કે શિવજીને શીતળ જળમાં સંપૂર્ણ ડૂબાડી રાખવાથી મહાદેવ પ્રસન્ન થાય છે અને તેઓ વરૂણદેવ તેમજ દેવરાજ ઇન્દ્રને પૃથ્વી પર અમૃતરૂપી મેઘ વરસાવા આદેશ આપે છે. લોકવાયકા મુજબ ભૂતકાળમાં પણ જ્યારે જ્યારે આ પરંપરા નિભાવાઈ છે, ત્યારે ગણતરીના દિવસોમાં આકાશમાંથી મુશળધાર વરસાદ વરસી પડ્યો હોવાનું ગ્રામજનો દ્રઢપણે માને છે.
અરવલ્લીની પહાડીઓમાં સરસ્વતી નદીનું ઉદ્ગમ
અંબાજી નજીક સ્થિત કોટેશ્વર મહાદેવનું સ્થળ આધ્યાત્મિક અને ભૌગોલિક બંને દ્રષ્ટિએ વિશિષ્ટ મહત્વ ધરાવે છે. પૌરાણિક માન્યતા મુજબ અહીંથી પવિત્ર સરસ્વતી નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન માનવામાં આવે છે, જે ગૌમુખમાંથી કુંડમાં પ્રગટ થાય છે.
અરવલ્લીની ગિરિમાળાની કુદરતી સુંદરતા વચ્ચે બિરાજમાન આ શિવાલય પ્રત્યે આસપાસના ગ્રામજનોને અતૂટ આસ્થા છે. વિજ્ઞાન અને આધુનિક યુગ વચ્ચે પણ આદિવાસી સમુદાયની પ્રકૃતિ પ્રત્યેની આ અતૂટ શ્રદ્ધા અને સામૂહિક એકતા આજે પણ અકબંધ જોવા મળે છે
આ પણ વાંચો : Banaskantha MP Geniben Thakor: વરસાદ ખેંચાતા ખેડૂતો પર સંકટના વાદળો, સાંસદ ગેનીબેન ઠાકોરે મુખ્યમંત્રી સામે મૂકી આ મોટી માંગ
