CSAM અને Deepfake જેવી સમસ્યાઓ પર ચિંતા
CSAM એટલે એવી ગેરકાયદેસર સામગ્રી જેમાં બાળકો સાથે જોડાયેલ જાતીય શોષણ દર્શાવવામાં આવે છે. આવી સામગ્રીને રોકવી દુનિયાભરના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ માટે સૌથી મોટો પડકાર બની ગઈ છે. મેટાએ સ્વીકાર્યું છે કે તેના પ્લેટફોર્મ પર આવી કેટલીક હાનિકારક સામગ્રી (Harmful Content)ને રોકવામાં ભૂલો થઈ છે. કંપનીએ કહ્યું છે કે આવી સામગ્રી સામે વધુ કડક કાર્યવાહી કરવા માટે તેની સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓને મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ ડીપફેક (Deepfake) ટેક્નોલોજી પણ ઝડપથી મોટો પડકાર બની રહી છે. આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કોઈ વ્યક્તિના ચહેરા, અવાજ અથવા ઓળખને બદલીને ખોટી માહિતી ફેલાવી શકાય છે. સોશિયલ મીડિયા પર આવા કન્ટેન્ટનો ફેલાવો લોકોની પ્રતિષ્ઠા અને ગોપનીયતા (Privacy) માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
અલ્ગોરિધમની ભૂલોને લઈને પણ સવાલ
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર અલ્ગોરિધમ (Algorithm) ખૂબ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ સિસ્ટમ નક્કી કરે છે કે કયા યુઝરને કઈ પોસ્ટ, વીડિયો અથવા કન્ટેન્ટ વધુ દેખાડવામાં આવશે. મેટા પર આરોપ છે કે કેટલીક વખત તેના અલ્ગોરિધમ દ્વારા એવી સામગ્રીને વધારે પ્રોત્સાહન મળ્યું જે નુકસાનકારક અથવા વિવાદાસ્પદ હતી. કંપનીએ પણ સ્વીકાર્યું છે કે તેની કેટલીક સિસ્ટમમાં સુધારાની જરૂર છે. ઝુકરબર્ગે જણાવ્યું છે કે, કંપની હવે એવી વ્યવસ્થાઓ પર કામ કરી રહી છે જે ખોટી માહિતી, નુકસાનકારક કન્ટેન્ટ અને બાળકોને નુકસાન પહોંચાડતી સામગ્રીને ઝડપથી ઓળખી શકે.
Meta માત્ર મધ્યસ્થી નથી, પોતાની ભૂમિકા પણ નક્કી કરે છે
આ સમગ્ર વિવાદમાં એક મહત્વનો મુદ્દો એ પણ સામે આવ્યો છે કે મેટા જેવા પ્લેટફોર્મને માત્ર એક સામાન્ય માધ્યમ તરીકે જોવું કે નહીં. સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ ઘણીવાર કહે છે કે તેઓ માત્ર યુઝર્સ દ્વારા અપલોડ કરવામાં આવતી સામગ્રી માટે પ્લેટફોર્મ ઉપલબ્ધ કરાવે છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મેટા જેવી કંપનીઓ માત્ર સામગ્રી હોસ્ટ કરતી નથી, પરંતુ પોતાના અલ્ગોરિધમ દ્વારા નક્કી કરે છે કે કઈ સામગ્રી કોને વધુ દેખાડવી. એટલે જ આ કંપનીઓની જવાબદારી (Responsibility) પણ વધી જાય છે. કારણ કે કન્ટેન્ટની પસંદગી અને તેના પ્રસાર (Distribution)માં તેમની ટેક્નિકલ સિસ્ટમની મોટી ભૂમિકા હોય છે.
કંપનીએ ભૂલ સ્વીકારી, સુરક્ષા વધારવાનો દાવો કર્યો
મેટાએ જણાવ્યું છે કે, યુઝર્સની સલામતી તેની પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે. કંપની હાનિકારક કન્ટેન્ટને ઓળખવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહી છે. મેટા ખાસ કરીને બાળકોની સુરક્ષા માટે વધુ કડક નિયમો લાગુ કરવાની તૈયારીમાં છે. કંપનીનું કહેવું છે કે ભવિષ્યમાં આવી ભૂલો ન થાય તે માટે કન્ટેન્ટ રિવ્યૂ સિસ્ટમ, નીતિઓ અને ટેક્નિકલ માળખામાં સુધારા કરવામાં આવશે.
સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે મોટો પડકાર
માર્ક ઝુકરબર્ગની માફી માત્ર મેટા માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સોશિયલ મીડિયા ઉદ્યોગ માટે એક મોટો સંદેશ છે. આજના સમયમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ કરોડો લોકો સુધી માહિતી પહોંચાડે છે, ત્યારે તેમની જવાબદારી પણ એટલી જ વધી જાય છે. એક તરફ આ પ્લેટફોર્મ લોકોને જોડવાનું કામ કરે છે, તો બીજી તરફ ખોટી માહિતી, ડીપફેક અને હાનિકારક સામગ્રી જેવી સમસ્યાઓ પણ ઊભી કરે છે.
PM મોદીનો વીડિયો હટાવવાના વિવાદ બાદ માર્ક ઝુકરબર્ગની માફી
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (PM Narendra Modi)નો વીડિયો (Video) સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પરથી કામચલાઉ રીતે હટાવવામાં આવ્યા બાદ ઊભા થયેલા વિવાદે મોટું રાજકીય સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું. સંચાર અને માહિતી ટેકનોલોજી (Communications and Information Technology) અંગેની સંસદીય સ્થાયી સમિતિ (Parliamentary Standing Committee)એ 23 જુલાઈએ આ ઘટનાને ગંભીર ગણાવી મેટા (Meta) સામે કડક વાંધો નોંધાવ્યો હતો. સમિતિના અધ્યક્ષ અને ભાજપના સાંસદ નિશિકાંત દુબે (Nishikant Dubey)એ જણાવ્યું હતું કે 1.4 અબજ ભારતીયો દ્વારા ચૂંટાયેલા વડા પ્રધાનનો વીડિયો હટાવવો એ લોકશાહી (Democracy)ની ભાવનાને ઠેસ પહોંચાડે છે.
સમિતિએ મેટાને જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવા અને કંપનીના સીઈઓ (CEO) માર્ક ઝુકરબર્ગ (Mark Zuckerberg) પાસેથી જાહેર માફી માંગવા માટે 3 દિવસનો સમય આપ્યો હતો. હવે ઝુકરબર્ગે આ સમગ્ર મામલે દિલગીરી વ્યક્ત કરતાં સત્તાવાર રીતે માફી માંગી છે, જેના કારણે આ વિવાદ ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
Meta ને મળ્યું હતું 3 દિવસનું અલ્ટીમેટમ
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો વીડિયો હટાવવાના વિવાદ બાદ સંચાર અને માહિતી ટેકનોલોજી અંગેની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ મેટા (Meta) સામે કડક વલણ અપનાવ્યું હતું. સમિતિએ કંપનીને 3 દિવસની અંદર જવાબદાર અધિકારીઓ સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા અને કંપનીના સીઈઓ (CEO) માર્ક ઝુકરબર્ગ (Mark Zuckerberg) દ્વારા જાહેરમાં માફી માંગવાની માંગ કરી હતી. સમિતિએ ચેતવણી આપી હતી કે જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં આ પગલાં નહીં લેવાય તો માહિતી ટેકનોલોજી કાયદા (Information Technology Act) હેઠળ મળતું 'સેફ હાર્બર' (Safe Harbour) રક્ષણ દૂર કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી શકે છે.
સમિતિના અધ્યક્ષ અને ભાજપના સાંસદ નિશિકાંત દુબે (Nishikant Dubey)ના મતે, વડા પ્રધાનનો વીડિયો હટાવવાનો નિર્ણય માત્ર એક મધ્યસ્થી (Intermediary) તરીકેની કાર્યવાહી નહોતો, પરંતુ પ્રકાશક (Publisher) તરીકે લેવાયેલો નિર્ણય હતો. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો કંપનીનું 'સેફ હાર્બર' રક્ષણ હટાવવામાં આવશે તો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મના જવાબદાર અધિકારીઓ સામે સીધી એફઆઈઆર (FIR) નોંધાવવાનો માર્ગ પણ ખુલ્લો થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો : Meta Apology PM Modi Post : ફેસબુક પરથી પીએમ મોદીની પોસ્ટ દૂર કરવા બદલ મેટાએ માંગી માફી, કહ્યું કે તે ભૂલ હતી
