ભારતમાં વધતા ગેસ સંકટ વચ્ચે જાણો: કેવી રીતે તમારા રસોડા સુધી પહોંચે છે LPG સિલિન્ડર?
- પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના તણાવથી ભારતની ગેસ સપ્લાય ચેન પર જોખમ
- સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) માં જહાજો અટકાતા ઈંધણ બજારમાં ફાળકો
- રિફાઈનિંગથી બોટલિંગ પ્લાન્ટ સુધીની ગેસની જટિલ સફરનો થયો મોટો ખુલાસો
- સિલિન્ડરની સંગ્રહખોરી રોકવા બે બુકિંગ વચ્ચે 25 દિવસનું અંતર રાખવા આદેશ
- મોંઘવારીનો માર: ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં સીધો 60 રૂપિયાનો વધારો ઝીંકાયો
પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) માં અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવની અસર હવે સીધી ભારતીય રસોડા પર દેખાઈ રહી છે. નોંધનીય છે કે, 28 ફેબ્રુઆરીના હુમલા બાદ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં મોટી અનિશ્ચિતતા સર્જાઈ છે. પરિણામે, ભારતમાં ગેસ કેવી રીતે પહોંચે છે અને તેની સમગ્ર સપ્લાઈ ચેન (LPG Supply Chain India) કેવી રીતે કામ કરે છે તે સમજવું અત્યંત જરૂરી બન્યું છે. ભારતમાં 33 કરોડથી વધુ પરિવારો રસોઈ ગેસ પર નિર્ભર છે, ત્યારે આ સપ્લાયમાં નાનો અવરોધ પણ મોટી મુશ્કેલી સર્જી શકે છે.
કેવી રીતે તૈયાર થાય છે ગેસ સિલિન્ડર?
મોટાભાગના લોકો માને છે કે એલપીજી (LPG) સીધો ગેસના કુવાઓમાંથી મળે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે એક જટિલ પ્રક્રિયા છે. સૌ પ્રથમ, કુદરતી ગેસ પ્રોસેસિંગ અથવા કાચા તેલના રિફાઈનિંગ દરમિયાન પ્રોપેન અને બ્યુટેન જેવી ગેસો છૂટી પાડવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, આ ગેસને વિશેષ ટેન્કોમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે અને વિશાળ જહાજો દ્વારા ભારત મોકલવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા જ ભારતમાં રાંધણ ગેસ પહોંચાડવા માટેની મુખ્ય સપ્લાઈ ચેન (LPG Supply Chain India) નો પાયો છે.
દરિયાઈ માર્ગ અને હોર્મુઝનું સંકટ
ભારત તેની જરૂરિયાતનો ૫૦ ટકા ગેસ આયાત કરે છે, જેનો મોટો હિસ્સો 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) નામના સાંકડા સમુદ્રી માર્ગેથી પસાર થાય છે. વિશ્વના તેલ અને ગેસ વેપારનો ૨૦ ટકા હિસ્સો આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. જોકે, વર્તમાન યુદ્ધના કારણે આ માર્ગ પર જોખમ વધ્યું છે. જો આ માર્ગ બંધ થાય, તો ભારતમાં ગેસ પહોંચાડવાની સપ્લાઈ ચેન (LPG Supply Chain India) સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ શકે છે, જેના કારણે ભાવમાં પણ મોટો ઉછાળો જોવા મળી શકે છે.
પ્લાન્ટથી ઘર સુધીનું વિતરણ
જ્યારે જહાજો ભારત પહોંચે છે, ત્યારે મુંબઈ (Mumbai), કંડલા (Kandla) અને વિશાખાપટ્ટનમ જેવા બંદરો પર ગેસ ઉતારવામાં આવે છે. ત્યાંથી તેને પાઈપલાઈન કે ટેન્કર દ્વારા બોટલિંગ પ્લાન્ટ્સમાં મોકલવામાં આવે છે. આ પ્લાન્ટ્સમાં ગેસને લાલ સિલિન્ડરોમાં ભરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, ટ્રકો મારફતે આ સિલિન્ડરો એજન્સીઓ સુધી અને છેલ્લે તમારા ઘર સુધી પહોંચે છે. આમ, ભારતમાં ગેસ વિતરણની સપ્લાઈ ચેન (LPG Supply Chain India) અનેક તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે.
સરકારનો એક્શન પ્લાન અને નવી નીતિ
વધતા સંકટને પહોંચી વળવા માટે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે (Ministry of Petroleum) કડક પગલાં લીધા છે. હવે બે સિલિન્ડરના બુકિંગ વચ્ચે ૨૫ દિવસનું અંતર રાખવું ફરજિયાત છે. તદુપરાંત, ભારત હવે હોર્મુઝ સિવાયના વૈકલ્પિક રૂટ જેવા કે ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેનેડા પાસેથી પણ આયાત વધારી રહ્યું છે. જોકે, સરકારે દાવો કર્યો છે કે ભારતીય રિફાઈનરીઓ ક્ષમતા મુજબ કામ કરી રહી છે, તેથી જનતાએ ગભરાવાની જરૂર નથી.
આ પણ વાંચો : LPG Cylinder Shortage : અયોધ્યામાં રામ રસોઈ બંધ, દિલ્હી હાઈકોર્ટની કેન્ટીનમાં મેન કોર્સ પર રોક