Finance News : કાગળની નોટો હવે ભૂતકાળ બનશે? RBI પ્લાસ્ટિકની પૉલિમર નોટો લાવવાની તૈયારીમાં
Rbi Polymer Notes 2026 : શું તમારા ખિસ્સામાં રહેલી નોટો પરસેવાથી ભીંજાઈને કે પાણીમાં પડીને ફાટી જાય છે? અથવા શું તમે પણ વારંવાર ફાટેલી નોટો બદલાવવા માટે બેંકના ધક્કા ખાઈને કંટાળી ગયા છો? જો હા, તો તમારા માટે એક મોટા અને રાહતજનક સમાચાર છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) હવે દેશમાં પરંપરાગત કાગળની નોટોના બદલે પ્લાસ્ટિક એટલે કે પૉલિમર નોટ (Polymer Notes) લાવવા માટે અત્યંત ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. આ નિર્ણય માત્ર નાગરિકો માટે જ નહીં, પરંતુ દેશની આર્થિક વ્યવસ્થા માટે પણ ખૂબ જ મહત્વનો સાબિત થઈ શકે તેમ છે.
Rbi Polymer Notes 2026 : શા માટે ખાસ છે આ પૉલિમર નોટ?
પૉલિમર નોટ એ સામાન્ય કાગળની નોટો જેવી હોતી નથી. તે એક ખાસ પ્રકારના સિન્થેટિક પૉલિમર (પ્લાસ્ટિક) થી બનેલી હોય છે. આ નોટોની સૌથી મોટી ખૂબી એ છે કે તે અત્યંત ટકાઉ હોય છે. ભારતની ગરમ અને ભેજવાળી આબોહવા (Climate) માં કાગળની નોટો ખૂબ જ ઝડપથી ખરાબ થઈ જાય છે, જ્યારે પ્લાસ્ટિકની નોટો પર ધૂળ, માટી કે પાણીની કોઈ ખાસ અસર થતી નથી. આ નોટો જલ્દી ફાટતી પણ નથી, જેના કારણે તેની આયુષ્ય મર્યાદા કાગળની નોટો કરતા અનેકગણી વધારે હોય છે.
આર્થિક રીતે કેટલો મોટો ફાયદો?
RBI ની વાર્ષિક રિપોર્ટ પર નજર કરીએ તો, ભારત સરકાર અને રિઝર્વ બેંક દર વર્ષે નોટોની છપાઈ પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરે છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 (FY25) માં નોટો છાપવાનો ખર્ચ 6,372 કરોડ રૂપિયા જેવો તોતિંગ આંકડો પહોંચ્યો હતો. જોકે 2025-26 (FY26) માં તે ઘટીને 4,875 કરોડ થયો છે, તેમ છતાં આ ખર્ચ હજુ પણ ઘણો વધારે છે. ખાસ કરીને 500 અને 100 રૂપિયાની લાખો નોટો ખરાબ થઈ જવાથી તેને દર વર્ષે સર્ક્યુલેશનમાંથી દૂર કરીને નવી નોટો છાપવી પડે છે. જો પૉલિમર નોટો અમલમાં આવશે, તો વારંવાર નોટો છાપવાની જરૂરિયાત ઘટશે અને લાંબા ગાળે દેશના અબજો રૂપિયા બચશે.
વિશ્વના દેશોનો અનુભવ
દુનિયાના અનેક વિકસિત દેશો જેવા કે ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા અને બ્રિટન (UK) પહેલેથી જ પૉલિમર કરન્સીનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ભારતે પણ 2012 માં એક ટ્રાયલ તરીકે આ પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો હતો, પરંતુ તે સમયે તે પૂર્ણ થઈ શક્યો નહોતો. હવે, જ્યારે છપાઈની વધતી જતી કિંમત અને નોટોની ઓછી આયુષ્ય એક ગંભીર પડકાર બની છે, ત્યારે રિઝર્વ બેંક માટે આ પ્લાસ્ટિક નોટોનો વિકલ્પ સૌથી મજબૂત અને किफायती સાબિત થઈ શકે તેમ છે. મુંબઈ અને પટનામાં મળેલી RBI ની તાજેતરની બોર્ડ મીટિંગમાં પણ આ મુદ્દે ગંભીર ચર્ચાઓ થઈ છે. ટૂંક સમયમાં જ આપણે કદાચ તમારા પાકીટમાં આ આધુનિક અને ટકાઉ નોટો જોઈ શકીએ છીએ!
આ પણ વાંચો : Phalodi Satta Bazar : IPL Final માં કોણ મારશે બાજી, જાણો સટ્ટાબજારની આગાહી !