સમગ્ર મામલો શું છે?

યુરોપિયન કમિશનનું કહેવું છે કે, Google તેના સર્ચ એન્જિનમાં પોતાની જ સેવાઓને અન્ય સ્પર્ધકો કરતાં વધુ મહત્વ આપે છે. જ્યારે કોઈ યૂઝર કોઈ પ્રોડક્ટ, હોટેલ, ફ્લાઇટ અથવા અન્ય સેવા વિશે સર્ચ કરે છે, ત્યારે Google પોતાની Shopping, Travel અને અન્ય સર્વિસને ટોચ પર દર્શાવે છે. બીજી કંપનીઓની સેવાઓને પાછળ રાખવાથી સ્પર્ધામાં અસમાનતા સર્જાય છે. યુરોપિયન યુનિયનનું માનવું છે કે આ પ્રકારની કામગીરી ગ્રાહકો માટે ઉપલબ્ધ વિકલ્પોને મર્યાદિત કરે છે અને નાના તેમજ મધ્યમ કદના વ્યવસાયોને નુકસાન પહોંચાડે છે.

Play Store અંગે પણ ગંભીર આરોપ

માત્ર સર્ચ એન્જિન જ નહીં, પરંતુ Googleના Play Storeને લઈને પણ યુરોપિયન કમિશને ગંભીર વાંધો ઉઠાવ્યો છે. આરોપ મુજબ, Google એપ ડેવલપર્સને તેમના ગ્રાહકોને Play Storeની બહાર ઉપલબ્ધ સસ્તી અથવા વધુ સારી ઓફરો વિશે સીધી માહિતી આપવાથી રોકે છે. જો ગ્રાહકોને વૈકલ્પિક ચુકવણી અથવા સબ્સ્ક્રિપ્શન વિકલ્પોની જાણ ન થાય, તો સ્પર્ધા પર તેની સીધી અસર પડે છે. યુરોપિયન યુનિયનનું માનવું છે કે આ નીતિઓ બજારમાં નિષ્પક્ષ સ્પર્ધાના સિદ્ધાંતો વિરુદ્ધ છે.

Googleને આપવામાં આવી 60 દિવસની સમયમર્યાદા

યુરોપિયન કમિશને Googleને તેના વ્યવસાય કરવાની પદ્ધતિમાં જરૂરી ફેરફારો કરવા માટે 60 દિવસનો સમય આપ્યો છે. જો કંપની આ સમયગાળામાં નિયમોનું પાલન નહીં કરે, તો તેના પર દરરોજના વૈશ્વિક વ્યવસાયના 5 ટકા સુધીનો વધારાનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે. આ જોગવાઈ Google જેવી વૈશ્વિક કંપની માટે આર્થિક રીતે અત્યંત મોટી અસર પેદા કરી શકે છે.

ટ્રમ્પ કેમ થયા નારાજ?

Google પર થયેલી કાર્યવાહી બાદ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર કડક પ્રતિક્રિયા આપી. તેમણે જણાવ્યું કે, અમેરિકા યુરોપ માટે "પૈસા વસૂલવાનું સાધન" નથી અને અમેરિકન ટેક કંપનીઓને વારંવાર નિશાન બનાવવું ભેદભાવપૂર્ણ છે. ટ્રમ્પનો આરોપ છે કે યુરોપિયન યુનિયન જાણીજોઈને અમેરિકાની સફળ ટેક કંપનીઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરે છે. તેમણે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો કે જો આવી કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે તો અમેરિકા પણ યુરોપિયન દેશો સામે વેપારી પગલાં લઈ શકે છે.

Section 301 શું છે?

ટ્રમ્પે Section 301 હેઠળ તપાસ શરૂ કરવાની પણ ચેતવણી આપી છે. Section 301 અમેરિકાનો એક મહત્વપૂર્ણ વેપાર કાયદો છે. જો અમેરિકા માને કે કોઈ દેશ અન્યાયી વેપારી નીતિઓ અપનાવી રહ્યો છે અથવા અમેરિકન કંપનીઓ સાથે ભેદભાવ કરી રહ્યો છે, તો આ કાયદા હેઠળ તપાસ શરૂ થઈ શકે છે. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ અમેરિકા સંબંધિત દેશ અથવા દેશોના જૂથ પર વધારાના ટેરિફ (આયાત શુલ્ક) લાદી શકે છે અથવા અન્ય વેપારી પ્રતિબંધો પણ મૂકી શકે છે. જોકે આવી તપાસમાં સામાન્ય રીતે ઘણા મહિના લાગી શકે છે, પરંતુ રાજકીય પરિસ્થિતિને આધારે કેટલીકવાર ટેરિફ ઝડપથી લાગુ કરવામાં આવી શકે છે.

ટેરિફ એટલે શું?

ટેરિફ એટલે કોઈ દેશ દ્વારા આયાત થતા માલ પર વસૂલવામાં આવતો વધારાનો કર. જો અમેરિકા યુરોપિયન યુનિયન પર નવા ટેરિફ લાદશે, તો યુરોપમાંથી અમેરિકા જતી ઘણી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે છે. પરિણામે વેપાર ઘટી શકે છે, કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને ગ્રાહકોને પણ ઊંચી કિંમતો ચૂકવવી પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશોના વેપાર પર લાંબા ગાળે નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.

યુરોપિયન યુનિયનનું શું કહેવું છે?

યુરોપિયન કમિશનની ઉપાધ્યક્ષ ટેરેસા રિબેરાએ Google સામેની કાર્યવાહીનો બચાવ કરતાં કહ્યું કે બજારમાં કોઈપણ કંપનીને માત્ર મોટી હોવાના કારણે વિશેષ લાભ મળવો જોઈએ નહીં. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, દરેક કંપનીને સમાન તક મળવી જોઈએ અને ગ્રાહકોને પણ વધુ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ રહેવા જોઈએ. DMAનો મુખ્ય હેતુ પણ ડિજિટલ બજારમાં સ્પર્ધાને મજબૂત બનાવવાનો છે. યુરોપિયન યુનિયનનું કહેવું છે કે નિયમો દરેક કંપની માટે સમાન છે, પછી તે સ્થાનિક હોય કે વૈશ્વિક.

Googleએ શું જવાબ આપ્યો?

Googleના વરિષ્ઠ અધિકારી કેન્ટ વોકરે યુરોપિયન યુનિયનના નિર્ણયની ટીકા કરી છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ પ્રકારના નિયમો અને દંડ Googleના ઉત્પાદનોને નબળા બનાવી શકે છે અને અંતે તેનો સૌથી મોટો ભોગ ગ્રાહકોને બનવો પડશે. Googleનું કહેવું છે કે તેની સેવાઓનો હેતુ યૂઝર્સને વધુ સારા પરિણામો આપવાનો છે અને કંપની સતત ગ્રાહકોના હિતમાં નવીનતા લાવી રહી છે.

આ પહેલી વખત નથી

Google સામે યુરોપિયન યુનિયન અગાઉ પણ અનેક વખત કાર્યવાહી કરી ચૂક્યું છે. 2017 પછીથી Google પર Android ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ, ઓનલાઈન જાહેરાતો અને Search સંબંધિત વિવિધ કેસોમાં અબજો ડોલરના દંડ લાદવામાં આવ્યા છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે યુરોપિયન યુનિયન છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી મોટી ટેક કંપનીઓ પર વધુ કડક નિયમન લાવવાના પ્રયાસમાં છે.

DMA શું છે અને તે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?

ડિજિટલ માર્કેટ્સ એક્ટ (DMA) યુરોપિયન યુનિયનનો એવો કાયદો છે, જે મોટી ટેક કંપનીઓને તેમની બજાર શક્તિનો દુરુપયોગ કરતા રોકવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે. આ કાયદા હેઠળ એવી કંપનીઓને "Gatekeepers" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેઓ કરોડો ગ્રાહકો અને હજારો વ્યવસાયોને પોતાના પ્લેટફોર્મ પર આધારિત રાખે છે. DMAનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે મોટી કંપનીઓ પોતાની સ્થિતિનો ઉપયોગ કરીને સ્પર્ધકોને નુકસાન ન પહોંચાડે અને ગ્રાહકોને યોગ્ય વિકલ્પો મળી રહે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર શું અસર થઈ શકે?

જો અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે વેપારી વિવાદ વધુ ઊંડો બનશે, તો તેની અસર માત્ર બંને દેશો સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. વિશ્વભરના રોકાણકારો, ટેક કંપનીઓ, એપ ડેવલપર્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર તેની અસર થઈ શકે છે. નવા ટેરિફ લાગવાથી સપ્લાય ચેઇન મોંઘી બની શકે છે, રોકાણમાં અનિશ્ચિતતા વધી શકે છે અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં નિયમન વધુ કડક બની શકે છે. આ ઉપરાંત વૈશ્વિક શેરબજારોમાં પણ અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.

આ પણ વાંચો : Apple Watch ના બ્લડ ઓક્સિજન ફીચરે Appleને મુશ્કેલીમાં મૂક્યું, ₹5,400 કરોડનો ફટકો લાગ્યો!