સોનાની શુદ્ધતાનું માપન 24 કેરેટમાં જ કેમ કરવામાં આવે છે? પ્રાચીન ઈતિહાસ
હજારો વર્ષો પહેલાં જ્યારે આધુનિક ડિજિટલ ત્રાજવાં કે વજન માપવાના ચોક્કસ સાધનો નહોતા, ત્યારે વેપારીઓને કિંમતી ધાતુઓ અને હીરાનું વજન કરવા માટે એક સરખા કુદરતી પેરામીટરની જરૂર હતી.
એ સમયગાળામાં ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસના વિસ્તારોમાં થતાં 'કેરોબ' (Carob) નામના વૃક્ષના બીજનો ઉપયોગ શરૂ થયો. આ વૃક્ષના ફળમાંથી નીકળતા નાના ભૂરા બીજનું વજન એકસરખું (આશરે 0.18 થી 0.20 ગ્રામ) રહેતું હતું, તેથી વેપારીઓએ તેને માપદંડ બનાવ્યો.
કેરોબ વૃક્ષના બીજ અને 'કેરેટ' શબ્દની ઉત્પત્તિની રસપ્રદ વાર્તા
ગ્રીક ભાષામાં કેરોબના બીજને 'કેરાશિયન' કહેવાતું, જેનો અર્થ નાનું શિંગડું થાય છે. સંશોધન અહેવાલો અનુસાર, સમય જતાં આ શબ્દ અરબીમાં 'કિરાત', ઈટાલિયનમાં 'કારાટો' અને અંતે અંગ્રેજીમાં 'કેરેટ' બન્યો.
આમ, આજે આપણે સોના માટે જે 'કેરેટ' શબ્દનો ઉપયોગ કરીએ છીએ તે વાસ્તવમાં હજારો વર્ષ જૂના કેરોબના વૃક્ષના બીજના નામ પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
રોમન સામ્રાજ્યનો સિક્કો અને સોનાના ૨૪ ભાગ પાડવાની વૈશ્વિક પરંપરા
ઈસવીસન 309 માં રોમન સમ્રાટ કોન્સ્ટેન્ટાઈને 'સોલિડસ' (Solidus) નામનો સોનાનો સિક્કો બહાર પાડ્યો હતો. આ સિક્કાને 24 નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવતો હતો, જે દરેક ભાગને 'સિલીક્વે' કહેવાતો.
એક સિલીક્વેનું વજન બરાબર એક કેરોબ બીજ જેટલું માનવામાં આવતું હતું. જો સોનાનો સિક્કો સંપૂર્ણ શુદ્ધ હોય તો તેને 24 સિલીક્વે ફાઈન કહેવાતો. બસ, આ જ રોમન 24 ભાગની પદ્ધતિ સમય જતાં વૈશ્વિક સ્તરે સોનાની શુદ્ધતા માપવાનો સર્વસ્વીકૃત નિયમ બની ગઈ. આ ઐતિહાસિક પદ્ધતિના કારણે જ (History Of 24 Karat Gold Measurement) ગ્રાહકો માટે જાણવી રસપ્રદ બની છે.
24K, 22K, 18K અને 14K સોનાનો તફાવત: આધુનિક ગ્રાહકો માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા
આજે પણ વિશ્વભરમાં ૨૪ ભાગના આધારે સોનાની ટકાવારી નક્કી થાય છે:
24 કેરેટ (24K): 24 માંથી 24 ભાગ સોનું, એટલે કે 99.9% શુદ્ધ સોનું.
22 કેરેટ (22K): 24 માંથી 22 ભાગ સોનું (91.6% શુદ્ધ) અને 2 ભાગ તાંબુ કે ચાંદી.
18 કેરેટ (18K): 24 માંથી 18 ભાગ સોનું (75% શુદ્ધ) અને 6 ભાગ અન્ય ધાતુ.
14 કેરેટ (14K): 24 માંથી 14 ભાગ સોનું (58.5% શુદ્ધ).
જેમ કેરેટ ઘટે તેમ તેમાં અન્ય ધાતુઓનું મિશ્રણ વધે છે, જેનાથી દાગીના મજબૂત બને છે.
આ પણ વાંચો : RBI Plastic Currency Notes : જાણો બજારમાં ક્યારે આવશે 10 અને 20ની પ્લાસ્ટિકની નોટ, RBIના ગર્વનરે કરી જાહેરાત
