કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ભંડોળ
ભારતના મોટાભાગના રાજ્યોમાં ચોમાસાના પ્રકોપને કારણે જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. નદીઓ ભયજનક સપાટી વટાવી ચૂકી છે અને હજારો નાગરિકોને સલામત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા છે. આવી કટોકટીની સ્થિતિમાં આ સત્તાવાર જાહેરાત રાજ્યો વહીવટી તંત્ર માટે સંજીવની સમાન સાબિત થશે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વહીવટી પ્રક્રિયા કે કાગળિયા આટાપાટાના કારણે રાહત અને બચાવ કામગીરી અટકે નહીં તે માટે આ નાણાં અગાઉથી જ મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.
વૈદિક કે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચાલતા આપત્તિ પ્રોટોકોલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ની જોગવાઈઓ હેઠળ હિમાચલ પ્રદેશ, ઓડિશા અને નાગાલેન્ડને પ્રથમ હપ્તો અગાઉથી મળી ચૂક્યો હતો. હાલની કપરી પરિસ્થિતિને જોતાં હિમાચલ પ્રદેશને બીજા હપ્તા તરીકે ₹193.95 કરોડ અને ઓડિશાને ₹500 કરોડની વધારાની એડવાન્સ સહાય ફાળવવામાં આવી છે.
પૂર પ્રભાવિત રાજ્યો માટે કરાયેલી આર્થિક જોગવાઈઓનું વિશ્લેષણ
આ વર્ષે પૂરનો સૌથી મોટો ફટકો પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના રાજ્યોને પડ્યો છે. સ્થાનિક ગ્રાઉન્ડ અહેવાલો દર્શાવે છે કે આ બંને ઔદ્યોગિક રાજ્યોમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મોટું નુકસાન થયું છે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા કેન્દ્ર સરકારે નિયમો સરળ બનાવીને કોઈ પણ પૂર્વ શરત વિના ગુજરાતને ₹500 કરોડ અને મહારાષ્ટ્રને ₹500 કરોડનો પ્રથમ હપ્તો ત્વરિત મંજૂર કર્યો છે.
આ ઉપરાંત, ઉત્તર-પૂર્વના આસામમાં દર વર્ષની જેમ બ્રહ્મપુત્રા નદીના પૂરથી ભારે વિનાશ સર્જાયો હોવાથી આસામને ₹379.35 કરોડ અને પહાડી રાજ્ય અરુણાચલ પ્રદેશને ₹44.55 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ ફંડની મદદથી સ્થાનિક ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ટીમો તંબુ, દવાઓ, ખાદ્ય સામગ્રી અને બચાવ સાધનોની તાત્કાલિક ખરીદી કરી શકશે.
IMCT નું ગ્રાઉન્ડ સર્વેક્ષણ અને આપત્તિ બાદ પુનર્વસનની દૂરોગામી યોજનાઓ
માત્ર ફંડ જાહેર કરીને કેન્દ્ર સરકારે સંતોષ નથી માન્યો પરંતુ નુકસાનનું વાસ્તવિક મૂલ્યાંકન કરવા માટે વિશેષ કમિટી બનાવી છે. એક્શન પ્લાન હેઠળ કેન્દ્રીય ટીમો અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામની મુલાકાત લઈ ચૂકી છે. આસામમાં પૂરની તીવ્રતા વધુ હોવાથી ત્યાં ટીમોએ બે વખત મુલાકાત લઈને ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો છે. નાગાલેન્ડ સરકારની વિનંતી પર ત્યાં પણ સેન્ટ્રલ ટીમ મોકલવાની પ્રક્રિયા ગતિમાં છે.
ભવિષ્યની આંતરરાષ્ટ્રીય તથા રાષ્ટ્રીય અસરો
કેન્દ્ર સરકાર ચોમાસાની શરૂઆતથી જ તમામ પૂર પ્રભાવિત રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન મંડળો સાથે 24 કલાક સંપર્કમાં છે. ભવિષ્યની અસરોની વાત કરીએ તો, જો હજુ પણ પરિસ્થિતિ વધુ વણસશે તો કેન્દ્રીય ટીમોના ફાયનલ ઓડિટ રિપોર્ટના આધારે રાષ્ટ્રીય આપત્તિ પ્રતિભાવ ભંડોળ (NDRF) માંથી વધારાની મોટી નાણાકીય સહાય પણ રાજ્યોને આપવામાં આવશે જેથી ખેડૂતો અને ઘરવિહોણા બનેલા લોકોને કાયમી આર્થિક વળતર આપી શકાય.
આ પણ વાંચો : Nasha Mukt Bharat Abhiyan : કાશીથી શરૂ થયેલું નશા મુક્ત અભિયાન હવે દેશવ્યાપી,1 કરોડ લોકો જોડાયા- PM મોદી
