Sovereign Giver : પરમાત્માનો હિસાબ ચોખ્ખો હોય છે. ઈશ્વર ક્યારેય કોઈનો 'ભાર' રાખતો નથી

બ્રહ્માંડના આદિ અને અંત એવા પરમાત્માને શું અર્પણ કરી શકાય? જે સ્વયં પૂર્ણ છે, જેને કશું મેળવવાનું બાકી નથી અને જેને કોઈ પ્રયોજન નથી, તેને કંઈ પણ આપવાની ચેષ્ટા એ તો સૂરજને દીવો બતાવવા જેવી રમુજ છે. છતાં, ભક્તિના ઈતિહાસમાં એક વિલક્ષણ ઘટના વારંવાર બને છે: ભક્ત આપે છે અને ભગવાન હોંશે હોંશે સ્વીકારે છે.

Sovereign Giver : પૂર્ણતાનો સ્વીકાર અને પ્રેમની લીલા

ભગવાન 'ઐશ્વર્યવાન' છે, એટલે કે જેની પાસે બધું જ છે. તેને સંપત્તિની જરૂર નથી કે શક્તિની લાલસા નથી. તે તો દાતા છે, લેનાર નથી. પરંતુ જ્યારે ભક્ત અત્યંત ભાવથી 'પત્રમ્, પુષ્પમ્, ફલમ્, તોયમ્' અર્પણ કરે છે, ત્યારે ભગવાન તેને માત્ર સ્વીકારતા નથી, પણ તેમાં પોતાનું અનંત ઐશ્વર્ય ઉમેરીને 'પ્રસાદ' સ્વરૂપે પરત કરે છે. ઈશ્વરની આ 'લીલા' રોમાંચિત કરી દેનારી છે. જે પોતે જ અનંત નિદ્રા (યોગનિદ્રા) છે, તે ભક્તની લાગણીને માન આપીને શયન કરે છે; જે સર્વજ્ઞ છે, તે શબરીના એઠા બોરની પ્રતીક્ષા કરે છે. આ અપેક્ષા ભૂખની નથી, પણ ભાવની છે.

Sovereign Giver : સંતુલનનો શાશ્વત નિયમ

સૃષ્ટિનો એક અટલ કાયદો છે – 'સંતુલન'. વ્યવહારમાં જ્યારે આપણને કોઈની મદદ મળે છે, ત્યારે સંવેદનશીલ મન પર એક 'ભાર' અનુભવાય છે. જ્યાં સુધી એ ઉપકારનો બદલો વાળવામાં ન આવે ત્યાં સુધી અંતરમાં શાંતિ નથી મળતી. જો અલ્પજ્ઞ માનવી આટલી ગ્લાનિ અનુભવતો હોય, તો એ પરમ તત્વ - જે ન્યાયનો સાક્ષાત્ અવતાર છે - તે કોઈનું ઋણ કેવી રીતે રાખી શકે?

ઈશ્વર સૃષ્ટિના કોઈ પણ તત્વનો ભાર રાખતો નથી. તે પરમ શુદ્ધ 'શાહુકાર' છે. તેના ચોપડામાં જમા-ઉધારનો હિસાબ ક્ષણે-ક્ષણે સરભર થાય છે. તે જે ગ્રહણ કરે છે, તેનાથી અનેકગણું પરત ચૂકવે છે. પરત કરવાની આ પ્રકૃતિ જ ઈશ્વરને 'હલકા-ફુલકા' (ભારરહિત) રાખે છે. સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ઈશ્વર જેવું નિર્મળ અને હળવું અસ્તિત્વ બીજું કોઈ નથી.

અદ્વૈતનો વ્યવહાર: દાન અને દાતાનું ઐક્ય

વિશાળ દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો અહીં કોઈ કોઈને આપતું નથી. શરીરના એક હાથે બીજા હાથમાં કંઈક મૂક્યું, તો લેનાર અને આપનાર તો એક જ દેહ છે ને? તેમ, સમગ્ર સૃષ્ટિ બ્રહ્મસ્વરૂપ છે. આપણી ભિન્નતાની ધારણા જ આપણને 'લેવડ-દેવડ'ના ભ્રમમાં રાખે છે. વાસ્તવમાં, તે જ દાતા છે, તે જ લાભાર્થી છે અને તે જ દાન છે. છતાં, જ્યાં સુધી આપણે 'હું' અને 'તે' (ભક્ત અને ભગવાન) ના ભેદમાં છીએ, ત્યાં સુધી સંતુલનનો કાયદો પ્રવર્તમાન રહે છે.

ઈશ્વરને શું આપવું?

જો પરમાત્મા ખરેખર કંઈક માંગતા હોય, તો તે છે 'સંવાદિતા'. ઈશ્વરને અર્પણ કરવા જેવી સૌથી શ્રેષ્ઠ વસ્તુ જો કોઈ હોય તો તે આપણો અહંકાર, ક્રોધ, રાગ-દ્વેષ અને મોહ છે.

• જ્યારે આપણે આપણી નકારાત્મકતા તેને ચરણે ધરીએ છીએ, ત્યારે તે પરત શું આપે છે?

• તે બદલામાં 'સ્વર્ગ' અને 'શાંતિ' પરત કરે છે.

પરમાત્મા ભાવનાનો ભૂખ્યો છે. તે સુગ્રીવની મિત્રતા માંગે છે, ગોપીનું માખણ માંગે છે અને હનુમાનની સેવા માંગે છે – આ બધું જ સૃષ્ટિના દરેક તત્વનું મહત્વ સ્થાપિત કરવા માટેની તેની કરુણા છે.

જીવનમાં જ્યારે પણ તમે ઈશ્વરના માર્ગે એક ડગલું ભરો છો, ત્યારે તે તમારી તરફ દસ ડગલાં ભરે છે. તમે જે કંઈ તેને આપો છો, તે ક્યારેય વ્યર્થ જતું નથી. મુરારી કોઈનો ભાર નથી રાખતો; તે તો હૃદયના ભારને હળવો કરનારો મહાન કીમિયાગર છે. પરમાત્માને કશું અર્પણ કરવું એટલે અનંત ગણું પામવાની તૈયારી કરવી.

આ પણ વાંચો :Rudrashtadhyayi : नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः पशूनां पतये नमः॥