• Trust the Flow : દૈવી શરણાગતિ દ્વારા વસ્તુઓ છોડવાની સહજતા(જતું કરવામાં)માં જ સાચું સુખ છે. આપણે માત્ર શરીર કે મન નથી, પરંતુ એક અમર દૈવી આત્મા છીએ, ઈશ્વરનો એક અંશ છીએ, ત્યારે સંપૂર્ણ શરણાગતિ સધાય છે. 

Trust the Flow : ત્યાગ અને ભોગના વિવેકયુક્ત સમન્વય વિના જીવન જામતું નથી. ત્યાગનો મહિમા ઓછો નથી, પરંતુ ભોગને હડે હડે કરવાનું યોગ્ય નથી. પશ્ચિમનો સમાજ ભોગવાદી અને પૂર્વનો સમાજ ત્યાગવાદી, એવી વાતોમાં મિથ્યાભિમાન રહેલું જણાય છે. શું ભોગ સર્વથા નિંદનીય કે નિકૃષ્ટ છે કે? તો પછી ઋષિ ‘ત્યાગીને ભોગવી જાણો’, એમ શા માટે કહે છે? ત્યાગનું મહત્વ સમજયા વિના ભોગનો ખરો આનંદ મળતો નથી. ઉપનિષદ મંત્રમાં સંસ્કૃત શબ્દ પ્રયોજાયો તે છે: ‘ભુંજિથા:.

માણસે પુલ પરથી પસાર થઇ જવાનું છે, અટકવાનું નથી. પુલ પર પાપડ સૂકવવાની છુટ નથી. સંસારમાં કાયમી મુકામ નથી હોતો. જે સરી જાય એનું જ નામ સંસાર. ઋષિએ આપણને જડીબુટ્ટી બતાવી દીધી અને કહ્યું: ‘ત્યાગીને ભોગવી જાણો’, કારણ કે જે ધન તમારું નથી, તે કોઇનું નથી. આ સમગ્ર જગત પર ઇશ્વરની (ઇશની) આણ છે.

Trust the Flow : 'જતું કરવાની' અને પોતાની જાત પર વિશ્વાસ કરવાની કળા

“तेन त्यक्तेन भुञ्जीथाः मा गृधः कस्यस्विद् धनम्।”

(ઈશાવાસ્ય ઉપનિષદ Ishavasya Upanishad - ત્યાગીને ભોગવી જાણો ત્યાગપૂર્વક (ઈશ્વરે આપેલું છે) તેનો ભોગવ કર, કોઈના ધનની લાલસા ન રાખ.)

“कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।”

(ગીતા -Bhagavd Geeta ૨.૪૭ - આપનો અધિકાર માત્ર કર્મ કરવાનો છે, ફળની અપેક્ષા રાખવાનો નથી.)

આપણા જીવનમાં દુઃખ અને અશાંતિનું સૌથી મોટું અને વ્યાપક કારણ એ છે કે આપણે વસ્તુઓ, લોકો અને અણધારી ઘટનાઓને સહજતાથી સ્વીકારી શકતા નથી. આપણે મનોમન એવા ભ્રમમાં જીવીએ છીએ કે આપણે જ આપણા જીવનના સંપૂર્ણ પ્રભારી અને નિયંત્રક છીએ. અલબત્ત, પરમાત્માએ આપણને સત્કર્મ કરવાની સ્વતંત્ર ઇચ્છા આપી છે, પણ આપણે એ ભૂલી જઈએ છીએ કે આપણા જીવનમાં બનતા બનાવો અને સંજોગો પાછળ આપણા ભૂતકાળના કર્મોનું પ્રારબ્ધ પણ ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલું હોય છે.

કર્મના નિયમની અટલતામાંથી કોઈ ક્યારેય મુક્ત થઈ શકતું નથી. તેથી, આપણે એવા અસંખ્ય પડકારો અને ઘટનાઓનો સામનો કરવો પડે છે જે આપણા નિયંત્રણની સંપૂર્ણ બહાર હોય છે. આખરે, કર્મચક્રથી ઉપર ઊઠીને મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવો એ જ માનવ જીવનનું અંતિમ અને સર્વોચ્ચ લક્ષ્ય છે.

Trust the Flow :  દેહ તો આત્માનું મંગલમંદિર છે

જ્યારે આપણે જીવનમાં સંપૂર્ણ સમર્પણ અને શરણાગતિની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે તેનો અર્થ એ નથી કે આપણે પ્રયત્નો છોડી દેવા. આપણે આપણી ક્ષમતા મુજબ જીવનમાં શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કરવો જ જોઈએ, પરંતુ સાથે સાથે વ્યક્તિગત અપેક્ષાઓનો ત્યાગ કરવો અનિવાર્ય બની જાય છે. જ્યારે આપણે કોઈ ચોક્કસ કે મનગમતા પરિણામની અપેક્ષા રાખ્યા વિના માત્ર કર્તવ્યભાવનાથી કાર્ય કરીએ છીએ, ત્યારે જ સાચી શાંતિનો અનુભવ થાય છે. આ સંદર્ભમાં પ્રાચીન ઉપનિષદનો મહાન મંત્ર આપણને સંસારના ભોગવટામાં પણ અનાસક્ત રહેવાની પ્રેરણા આપે છે, જે આ શરણાગતિના સિદ્ધાંતને પરિપૂર્ણ કરે છે: “ત્યેન ત્યકતેન ભૂંજીથા:” અર્થાત, જે કંઈપણ પરમાત્માએ આપણને આપ્યું છે કે જે છૂટી ગયું છે, તેનો ત્યાગપૂર્વક સ્વીકાર કરીને જ જીવનનો સાચો આનંદ માણી શકાય છે. તેમાં કોઈપણ પ્રકારની લાલસા કે આસક્તિ(Letting Go and Trusting) રાખવી એ મનુષ્યને બંધનમાં રાખે છે.

આ સંદર્ભમાં એક સુંદર ઉક્તિ છે:

“नाहं कर्ता हरिः कर्ता, सर्वं श्रीहरिचेष्टितम्।”

હું કોઈ વસ્તુનો કર્તા (કરનાર) નથી, માત્ર શ્રીહરિ જ કર્તા છે. આ સંસારમાં જે કંઈ પણ થઈ રહ્યું છે, તે બધું જ શ્રીહરિની ઇચ્છા અને ચેષ્ટા (લીલા) છે.

જ્યારે જીવનમાં કોઈ અણધાર્યું કે અનિવાર્ય નુકસાન થાય, કોઈ અપ્રિય ઘટના બને કે કોઈ પ્રિયજનનું જવું થાય, ત્યારે તેનો વિરોધ કરવાને બદલે તેને સ્વીકારી લેવી એ જ સાચી સમજદારી છે. જીવન જીવવાનો એક ઉત્તમ મંત્ર છે—જેમાં સૌપ્રથમ પરિસ્થિતિને સ્વીકારો, ત્યારપછી વર્તમાનમાં રહીને શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કરો અને ત્યારબાદ બાકીની તમામ ચિંતા ઈશ્વર પર છોડીને સભાનપણે બાકીનું છોડી દો. આ રીતે જીવવાથી આપણે ઈશ્વરના એક સાધન બનીને રહી શકીએ છીએ.

આવતીકાલના ભવિષ્યનો ડર અને ચિંતાઓ

આપણે મોટાભાગે આપણા ભૂતકાળની યાદો, પસ્તાવો અને તૂટેલા સંબંધોના બોજા નીચે જીવીએ છીએ. તેમાંથી મુક્ત થવા માટે સભાન પ્રયાસ કરવો પડે છે. આપણા દુઃખ અને પસ્તાવાને વારંવાર યાદ કરીને મનમાં તેને રિહર્સલ કરવાને બદલે, આપણે તેમને શરણાગતિ આપીને હળવા થવાનું શીખવું જોઈએ. આવતીકાલના ભવિષ્યનો ડર અને ચિંતાઓ પણ મનને અશાંત કરે છે, કારણ કે જે થવાનું છે તે તો ઈશ્વરની ઇચ્છાથી જ થશે. માટે ભૌતિક અને ક્ષણિક ઈચ્છાઓનો ત્યાગ કરવો જરૂરી છે.

આપણે આશા અને શ્રદ્ધા સાથે જીવવું જોઈએ. જ્યારે આપણે આપણું અસ્તિત્વ સર્વશક્તિમાન ઈશ્વર(Almighty God)ને સમર્પિત કરીએ છીએ, ત્યારે બિનશરતી શરણાગતિ સધાય છે. જેમ પવનમાં પીંછું પોતાની જાતને પ્રકૃતિને સોંપી દે છે, તેમ જ આપણે પણ આપણું જીવન સમર્પિત કરવું જોઈએ:

“પવનમાં પીંછાની જેમ, સમુદ્રમાં પાંદડાની જેમ, હું તમને શરણાગતિ આપું છું, હું તમને શરણાગતિ આપું છું.”

જ્યારે આપણે આ સત્યનો અનુભવ કરીએ છીએ કે આપણે માત્ર શરીર કે મન નથી, પરંતુ એક અમર દૈવી આત્મા છીએ, ઈશ્વરનો એક અંશ છીએ, ત્યારે સંપૂર્ણ શરણાગતિ સધાય છે.

“अहं ब्रह्मास्मि।”  (હું પોતે જ બ્રહ્મ/દિવ્ય ચેતના છું.)

જ્યારે આપણને અદ્વૈતની આ અનુભૂતિ થાય છે કે ઈશ્વર આપણાથી અલગ નથી, ત્યારે આખું જગત માત્ર એક ભ્રમ અને નાટક જેવું લાગે છે. આ એકતાનો અનુભવ જ શાશ્વત શાંતિ, દૈવી પ્રેમ અને પરમાનંદના દ્વાર ખોલી આપે છે.