Gujarat Flood Control Cell : પૂરની આફત સામે આધુનિક તૈયારી!

પૂર વ્યવસ્થાપનના મખ્ય મુદ્દા 

1.સક્રિયતા: ગાંધીનગર મધ્યસ્થ એકમ અને ૧૨ પ્રાદેશિક એકમો 1 જૂનથી 31 ઓક્ટોબર સુધી 24x 7 કાર્યરત.

2.કવરેજ: સરદાર સરોવર સહિત રાજ્યના 20 જળાશયોનું રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ.

3.સંચાર વ્યવસ્થા: 413 વાયરલેસ સેટ, 14 સેટેલાઇટ ફોન અને 12 હોટલાઇન કનેક્શન.

4.ડિજિટલ પોર્ટલ: જળાશયોની સ્થિતિ માટે WRD DAM Portal.

Gujarat Flood Control Cell : ટૅકનોલોજી આધારિત આપત્તિ વ્યવસ્થાપન

 હવામાન અને આબોહવા પરિવર્તનના કારણે ટૂંક સમયમાં અતિભારે વરસાદ પડવાની ઘટનાઓ સતત વધી રહી છે. આવા સમયે ટૅકનોલોજી આધારિત આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અત્યંત મહત્વનું બને છે. જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા મંત્રી ઈશ્વરસિંહ પટેલ(Ishwarsinh Patel)ના માર્ગદર્શન હેઠળ જળ સંપત્તિ વિભાગનું મધ્યસ્થ પૂર નિયંત્રણ એકમ, ગાંધીનગર ડિજિટલ ગવર્નન્સ  (Digital Governance), નવીન એન્જિનિયરિંગ અને સચોટ સંકલન દ્વારા પૂર વ્યવસ્થાપનમાં એક આગવી મિસાલ પૂરું પાડી રહ્યું છે.

નિરીક્ષણ અને દેખરેખ માળખું (Monitoring Structure)

રાજ્યભરમાં પૂર નિવારણ Flood prevention અને જળસ્તરની યોગ્ય જાળવણી માટે મજબૂત મોનિટરિંગ કન્ટેન્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે:

પ્રાદેશિક એકમો: ઉકાઈ, સુરત, દમણગંગા, વડોદરા, નડિયાદ, ગોધરા, અમદાવાદ, હિંમતનગર, વિસનગર, ભાવનગર, રાજકોટ અને ભુજ ખાતે 12 પ્રાદેશિક પૂર નિયંત્રણ એકમો સ્થાપવામાં આવ્યા છે.

જળાશયોનું વર્ગીકરણ અને દેખરેખ:

-મોટા જળાશયો (18): દર કલાકે અપડેટ મેળવી રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ.

-મધ્યમ (86) અને નાના (103) જળાશયો: પાણીની આવક-જાવક અને જળસ્તરનું સતત ટ્રેકિંગ.

દૈનિક રિપોર્ટિંગ: દરરોજ સવારે 8.00 વાગ્યે અને બપોરે 4.00 વાગ્યે એકત્રિત માહિતીનો સંયુક્ત અહેવાલ તૈયાર કરી સંબંધિત ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને વિભાગોને મોકલવામાં આવે છે.

સંચાર સેવાઓ અને ટેકનોલોજીકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર

આપત્તિ સમયમાં સંચાર વ્યવસ્થા અવિરત રહે તે માટે ત્રિ-સ્તરીય નેટવર્ક ઊભું કરવામાં આવ્યું છે:

• CWC ફોરકાસ્ટ: સેન્ટ્રલ વોટર કમિશન (CWC) દ્વારા નર્મદા, તાપી, સાબરમતી, મહી, દમણગંગા, બનાસ અને શેત્રુંજી જેવા આંતર-રાજ્ય નદી બેઝીન માટે 'ઇનફ્લો અને ફ્લડ લેવલ ફોરકાસ્ટ' પૂરા પાડવામાં આવે છે, જેનાથી ડેમના દરવાજા ખોલવા કે પાણીનો સંગ્રહ કરવા અંગે ત્વરિત નિર્ણયો લઈ શકાય છે.

આંતર-વિભાગીય સંકલન અને જીઓસ્પેશિયલ સેલ

1.SEOC સાથે સતત સંપર્ક: ગાંધીનગરનું પૂર નિયંત્રણ એકમ 'સ્ટેટ ઈમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર' (SEOC) સાથે સતત જોડાયેલું રહે છે. દર મંગળવારે યોજાતી 'વેધર વોચ ગ્રુપ' ની બેઠકમાં જળાશયોની તાજી વિગતો પૂરી પાડવામાં આવે છે.

2.IMD એલર્ટ્સ: ભારત મોસમ વિજ્ઞાન વિભાગ (IMD) દ્વારા અપાતા Nowcast અને Forecast મુજબ ત્વરિત ચેતવણી સંદેશાઓ સંબંધિત અધિકારીઓ સુધી પહોંચાડાય છે.

3.જીઓસ્પેશિયલ મેપિંગ: જીઓસ્પેશિયલ સેલ દ્વારા સિંચાઈ યોજનાઓ અને પૂર સંભવિત વિસ્તારોના ડિજિટલ તથા ઈન્ડિકેટિવ નકશાઓ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે, જે સંભવિત પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોની આગોતરી ઓળખમાં મદદરૂપ બને છે.

માનવ સંસાધન અને માનવબળ વ્યવસ્થાપન

24 x 7 રાઉન્ડ ધ ક્લોક કામગીરી: ગાંધીનગર સ્થિત મધ્યસ્થ એકમ-Gujarat Flood Control Cell અને SEOC ખાતે નાયબ કાર્યપાલક ઈજનેર, મદદનીશ ઈજનેર તથા સપોર્ટ સ્ટાફ 3 શિફ્ટમાં 24 કલાક તૈનાત રહે છે.

ઇમરજન્સી પ્રોટોકોલ: ચોમાસા પૂર્વે ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ પ્લાન અને ટેલિફોન ડિરેક્ટરી અદ્યતન બનાવીને પોર્ટલ પર લાઈવ કરવામાં આવી છે. આકસ્મિક પરિસ્થિતિ માટે ૨૪ કલાક વાહનોની વાહન વ્યવહાર સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ રાખવામાં આવી છે.

ગુજરાત સરકારના જળ સંપત્તિ વિભાગ હેઠળનું સેન્ટ્રલ ફ્લડ કન્ટ્રોલ સેલ એ સાબિત કરે છે કે યોગ્ય ટેકનોલોજી, રિયલ-ટાઇમ ડેટા મેનેજમેન્ટ અને સુદ્રઢ આંતર-વિભાગીય સંકલન દ્વારા કુદરતી આપત્તિના જોખમોને ન્યૂનતમ કરી નાગરિકોની સુરક્ષા અને જળ સંસાધનોનું શ્રેષ્ઠ વ્યવસ્થાપન સુનિશ્ચિત કરી શકાય છે.

આ પણ વાંચો : ગુજરાતમાં વરસાદની વિચિત્ર સ્થિતિ: 38 તાલુકામાં 100%થી વધુ, 84 તાલુકા હજુ કોરા!