• Health Policy: ગુજરાત સરકારે એસેન્શિયલ ડ્રગ લિસ્ટમાં વધારો કર્યો
• 2025-26 માટે 150 નવી આવશ્યક દવાઓ યાદીમાં ઉમેરાઈ
• EDLમાં કુલ દવાઓની સંખ્યા 1,386થી વધીને 1,479 થઈ
• સમીક્ષા બાદ 57 બિનજરૂરી દવાઓ યાદીમાંથી હટાવાઈ
• હૃદયરોગ, કેન્સર, ન્યુરોલોજી, માનસિક રોગની દવાઓ ઉમેરાઈ
• પ્રાથમિકથી મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાં દવાઓ મફત મળશે

Gujarat Health Policy: ગુજરાતના આરોગ્ય મંત્રી (Health Minister) પ્રફુલભાઈ પાનસેરિયાએ (Prafulbhai Pansheriya) વર્ષ 2025-26 માટેની આવશ્યક દવાઓની યાદી (Essential Drug List - EDL) જાહેર કરી છે. આ નવી યાદીમાં 150 નવી દવાઓનો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી કુલ સંખ્યા 1,479 થઈ છે. આ દવાઓ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રથી (PHC) લઈ મેડિકલ કોલેજો સુધી વિનામૂલ્યે (Free of cost) ઉપલબ્ધ કરાવાશે.

આવશ્યક દવાઓની યાદીમાં 150 નવી દવાઓનો ઉમેરો

રાજ્યના નાગરિકોને શ્રેષ્ઠ સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ પૂરી પાડવા માટે મુખ્યમંત્રી (Chief Minister) ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના (Bhupendra Patel) નેતૃત્વ હેઠળની સરકાર કટિબદ્ધ છે. આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા આરોગ્ય મંત્રી (Health Minister) પ્રફુલભાઈ પાનસેરિયાએ (Praful Pansheriya) વર્ષ 2025-26 માટેની આવશ્યક દવાઓની યાદી (Essential Drug List - EDL) જાહેર કરી છે. આ નવી યાદીમાં ગત વર્ષની સરખામણીએ નોંધપાત્ર સુધારો અને વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

દવાઓની સંખ્યામાં ધરખમ વધારો

ગુજરાત મેડિકલ સર્વિસીસ કોર્પોરેશન લિ. (Gujarat Medical Services Corporation Ltd - GMSCL) દ્વારા વર્ષ 2024-25ની કુલ 1,386 દવાઓની સઘન સમીક્ષા (Review) કરવામાં આવી હતી. આ સમીક્ષાના અંતે, નિષ્ણાતોના સૂચન મુજબ 150 નવી જીવનરક્ષક દવાઓનો (Life-saving drugs) ઉમેરો કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. સાથોસાથ, બિનજરૂરી જણાતી 57 દવાઓને યાદીમાંથી રદ (Cancel/Remove) કરવામાં આવી છે. આ ફેરફાર બાદ હવે આગામી વર્ષ માટે કુલ 1,479 જેટલી સર્જિકલ (Surgical) અને ડાયગ્નોસ્ટિક (Diagnostic) દવાઓ રાજ્યના દર્દીઓને સરળતાથી મળી રહેશે.

ગુજરાત સરકારે એસેન્શિયલ ડ્રગ લિસ્ટમાં વધારો કર્યો
2025-26 માટે 150 નવી આવશ્યક દવાઓ યાદીમાં ઉમેરાઈ
EDLમાં કુલ દવાઓની સંખ્યા 1,386થી વધીને 1,479 થઈ
સમીક્ષા બાદ 57 બિનજરૂરી દવાઓ યાદીમાંથી હટાવાઈ
હૃદયરોગ, કેન્સર, ન્યુરોલોજી, માનસિક રોગની દવાઓ ઉમેરાઈ
પ્રાથમિકથી મેડિકલ કોલેજ… pic.twitter.com/SPcBisg5RI

— Gujarat First (@GujaratFirst) March 5, 2026

રાજ્યના ત્રિ-સ્તરીય આરોગ્ય માળખા માટે દવાનું આયોજન

આરોગ્ય મંત્રીએ (Health Minister) આ પ્રક્રિયાની વ્યાપકતા અંગે વિગતવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યના દરેક નાગરિકને તેની સ્થાનિક જરૂરિયાત મુજબ સમયસર સારવાર મળી રહે તે હેતુથી આ એસેન્શિયલ ડ્રગ લિસ્ટને (Essential Drug List - EDL) ત્રણ મુખ્ય સ્તરોમાં (Three-tier structure) વૈજ્ઞાનિક ઢબે વહેંચવામાં આવ્યું છે. આ સુવ્યવસ્થિત વર્ગીકરણને કારણે ગ્રામીણ સ્તરથી લઈ મહાનગરો સુધીની હોસ્પિટલોમાં દવાની અછત નિવારી શકાશે.

આ માળખાકીય વહેંચણી મુજબ, ગ્રામીણ સ્તરે કાર્યરત પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (Primary Health Centers - PHC) માટે કુલ 378 પ્રકારની દવાઓ ફાળવવામાં આવી છે. જ્યારે મધ્યમ કક્ષાની આરોગ્ય સેવાઓ એટલે કે સેકન્ડરી લેવલ (Secondary Level) માટે 628 દવાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે. રાજ્યની સર્વોચ્ચ સારવાર આપતી સંસ્થાઓ જેવી કે સિવિલ હોસ્પિટલો અને મેડિકલ કોલેજ (Medical College) સંલગ્ન હોસ્પિટલો માટે ટર્સરી કક્ષાએ (Tertiary Level) સૌથી વધુ 1,475 જેટલી વિવિધ દવાઓ અને સર્જિકલ આઈટમ્સનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

રાજ્ય સરકારના આ નિર્ણયથી હવે અંતરિયાળ ગ્રામીણ (Rural) વિસ્તારોના નાના દવાખાનાઓથી લઈને મોટા શહેરોની મલ્ટી-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલો સુધી તમામ સ્તરે દર્દીઓને આધુનિક અને જીવનરક્ષક દવાઓ કોઈ પણ શુલ્ક વિના (Free of cost) ઉપલબ્ધ બનશે, જે 'સહુનું સ્વાસ્થ્ય, સહુની સુખાકારી'ના સંકલ્પને સાકાર કરશે.

મુખ્ય રોગોની સારવાર પર વિશેષ ભાર

આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા રોગોની ગંભીરતાને ધ્યાને રાખીને વિવિધ કેટેગરીમાં દવાઓના જથ્થામાં ધરખમ વધારો કરાયો છે. જેમાં એન્ટી-ઈન્ફેક્ટિવ મેડિસિન્સ (Anti-infective Medicines) 202 થી વધારીને 216, શ્વસનતંત્રની દવાઓ (Respiratory Medicines) 29 થી વધારીને 40, જ્યારે આંખની દવાઓ (Ophthalmic Medicines) 51 થી વધારીને 58 કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, પાચનતંત્રને લગતી ગેસ્ટ્રો ઇન્ટેસ્ટાઇનલ (Gastro-Intestinal) દવાઓની સંખ્યા 52 થી વધારીને 56 અને મેડિકલ ડિવાઈસીસ (Medical Devices) 287 થી વધારીને 349 કરવામાં આવી છે.

આરોગ્ય મંત્રીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, છેવાડાના માનવી સુધી (Last mile delivery) શ્રેષ્ઠ સારવાર વિનામૂલ્યે (Free of cost) પહોંચાડવી એ સરકારની નૈતિક જવાબદારી છે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના દર્દીઓના મેડિકલ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે અને રાજ્યના હેલ્થ ઈન્ડેક્સમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળશે.

આ પણ વાંચો: શું તમે પણ મોંઘી દવાઓ ખરીદો છો? આ સરકારી એપ બચાવશે તમારા હજારો રૂપિયા