Gandhinagar NEWS : સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે ક્રાંતિ: IIT ગાંધીનગરમાં શરૂ થશે અત્યાધુનિક ‘સમર્થ’ હબ

ભારતમાં સેમિકન્ડક્ટર(Semiconductor) ક્ષેત્રના વિકાસ માટે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝન અનુસાર, મુખ્યમંત્રી  ભૂપેન્દ્ર પટેલ(CM Bhupendra Patel)ના નેતૃત્વમાં રાજ્યમાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રના વિકાસ માટે ખૂબ ઝડપથી કામગીરી થઇ રહી છે. ગુજરાતને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રનું વૈશ્વિક હબ બનાવવા માટે, ઔદ્યોગિક રોકાણ સાથે આ ક્ષેત્રમાં કામ કરવા માંગતા વિદ્યાર્થીઓ, પ્રોફેશનલ્સ અને એન્જિનિયરિંગ પ્રોફેસર્સને આધુનિક તાલીમ અને પ્રેક્ટિકલ અનુભવ મળે તે દિશામાં પણ કામ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. આ ઉદ્દેશને સાકાર કરવા માટે, ટૂંક સમયમાં IIT ગાંધીનગર(IIT Gandhinagar) ખાતે સિલિકોન એન્ડ એડવાન્સ્ડ સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેઈનિંગ હબ (SAMARTH - સમર્થ) શરૂ થશે.

Gandhinagar NEWS : સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ભારતને આત્મનિર્ભર બનશે 

સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવાના ઉદ્દેશ સાથે આ તાલીમ અને સંશોધન કેન્દ્રની સ્થાપના થવા જઈ રહી છે. તેના માટે ભારત સરકારના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેક્નોલોજી મંત્રાલય, ગુજરાત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી વિભાગ અને IIT ગાંધીનગર દ્વારા સંયુક્ત રીતે કુલ ₹190 crore નું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. IIT ગાંધીનગર દ્વારા આ કેન્દ્રના સંચાલન માટે જરૂરી આધુનિક સાધનોની ખરીદી અને બાંધકામ માટે કન્સલ્ટન્ટ્સની નિમણૂક કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. ટૂંક સમયમાં આ કેન્દ્ર કાર્યરત થશે અને વિદ્યાર્થીઓ અહીં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રની આધુનિક અને ઉદ્યોગોની માંગ અનુસારની તાલીમ મેળવી શકશે.

‘સમર્થ’નો મુખ્ય ઉદ્દેશ: વિદ્યાર્થીઓને બનાવશે ‘ફેબ-રેડી’

નવીનતા, ઉદ્યોગો સાથે ભાગીદારી અને વ્યાપક વર્કફોર્સના નિર્માણ દ્વારા ભારતમાં વિશ્વસ્તરીય સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમના નિર્માણ માટે 'સમર્થ'ની રચના કરવામાં આવી રહી છે. સમર્થ મુખ્યત્વે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર માટે સંશોધન, વિકાસ અને ઉચ્ચ સ્તરીય તાલીમ આપવા પર કેન્દ્રિત રહેશે. અહીં એન્જિનિયરિંગ કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ, પ્રોફેસર્સ અને સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગોમાં કામ કરતા તજજ્ઞો તેમના કૌશલ્યને અપગ્રેડ (Upskill) કરવા માટે આવી શકશે.

આ કેન્દ્રના માધ્યમથી એન્જિનિયરિંગ વિદ્યાર્થીઓ ‘ફેબ-રેડી’ (Fab-Ready) બનશે, એટલે કે તેઓ અભ્યાસ પૂરો કરીને સીધા જ સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ કે ફેક્ટરીમાં કામ કરવા માટે સક્ષમ અને તૈયાર હશે. વિદ્યાર્થીઓમાં આ ક્ષેત્ર અંગે શરૂઆતથી જ જાગરૂકતા આવે તે માટે ખાસ વિશેષ કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવશે. સ્થાનિક અને વૈશ્વિક ભાગીદારી દ્વારા તાલીમ, સંશોધન અને કૌશલ્ય વિકાસ માટે સમર્થ એક સંકલિત પ્લેટફોર્મ તરીકે કાર્ય કરશે.

ગુજરાતની એન્જિનિયરિંગ કોલેજો સાથે MoU અને રાહત દરે શિક્ષણ

આ પ્રોજેક્ટને વ્યાપક સ્તરે આગળ લઈ જવા માટે અત્યારે IIT ગાંધીનગર દ્વારા ગુજરાતની અલગ-અલગ એન્જિનિયરિંગ કોલેજો સાથે MoU (Memorandum of Understanding) કરવાની તડામાર તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. રાજ્યના વિદ્યાર્થીઓ ખૂબ જ નજીવા અને રાહત દરે આ સેન્ટરનો લાભ લઈ શકે તેવી વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. તેમાં ખાસ સ્પેશ્યલાઈઝ્ડ શોર્ટ ટર્મ સર્ટિફિકેટ કોર્સ પણ ચલાવવામાં આવશે અને સમર સ્કૂલ (Summer School) દ્વારા શાળાઓ અને કોલેજોના વિદ્યાર્થીઓને આ ક્ષેત્રના વિવિધ કોર્સ અંગે અગાઉથી જ માહિતગાર કરવામાં આવશે.

5 વર્ષમાં 10,000 થી વધુ લોકોને તાલીમ આપવાનું લક્ષ્ય (આંકડાકીય વિશ્લેષણ)

સમર્થ હબ દ્વારા ક્ષમતા નિર્માણ માટે આગામી 5 years માં કુલ 10,000 થી વધુ લોકોને આધુનિક તાલીમ આપવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેનું વિગતવાર માળખું નીચે મુજબ છે:

5,600 विद्यार्थीઓ: અંડરગ્રેજ્યુએટ (UG), પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ (PG) અને પીએચડી (PhD) નો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ.

2,700+ વિદ્યાર્થીઓ: સમર સ્કૂલ અને વન-ડે એક્સપોઝર પ્રોગ્રામ દ્વારા સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રથી માહિતગાર થનારા સ્કૂલ-કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ.

1,500 ટેક્નિશિયન્સ: વોકેશનલ અને ટેક્નિકલ અભ્યાસક્રમો હેઠળ વિશેષ તાલીમ મેળવનાર.

1,000 લોકો: શોર્ટ ટર્મ સ્પેશ્યલાઈઝ્ડ સર્ટિફિકેટ કોર્સ દ્વારા તાલીમબદ્ધ થનારા પ્રોફેશનલ્સ.

230 ફેકલ્ટી: એન્જિનિયરિંગ કોલેજના પ્રોફેસર્સ માટે અપસ્કિલિંગ પ્રોગ્રામ.

230 ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રોફેશનલ્સ: સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગમાં હાલ કાર્યરત નિષ્ણાતો માટે એડવાન્સ્ડ ટ્રેનિંગ.

‘સમર્થ’ હબમાં વિકસાવવામાં આવનારી અત્યાધુનિક સુવિધાઓ

આ કેન્દ્ર વિશ્વસ્તરીય અને આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ હશે, જેમાં મુખ્યત્વે નીચેની પ્રયોગશાળાઓ (Laboratories) નું નિર્માણ કરવામાં આવશે:

1. નેનો ફેબ્રિકેશન અને CMOS પ્રક્રિયા સુવિધા: ચિપ બનાવવાની વાસ્તવિક પ્રક્રિયાની તાલીમ માટે.

2. ડિવાઈસ પ્રોસેસ કેરેક્ટરાઈઝેશન સુવિધા: ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો અને ચિપ નિર્માણની પ્રક્રિયાની તપાસ, ટેસ્ટિંગ અને ગુણવત્તા (Quality Check) ચકાસવા માટે.

3. સેમિકન્ડક્ટર પ્રોસેસ અને ડિવાઈસ ડિઝાઈન લેબ: ચિપની આધુનિક ડિઝાઈનિંગ પ્રક્રિયા માટે.

4. ડિવાઈસ મોડેલિંગ તેમજ IC ડિઝાઈન અને પ્રોટોટાઈપ લેબ: ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્કિટ (IC) ના મોડેલિંગ અને સેમ્પલ પ્રોટોટાઈપ તૈયાર કરવા માટે.

અમારું લક્ષ્ય માત્ર ફેક્ટરી સ્થાપિત કરવા સુધી મર્યાદિત નથી: વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી

આ પ્રોજેક્ટના મહત્વ અંગે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સ્પષ્ટતાપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, “અમારું લક્ષ્ય માત્ર એક ફેક્ટરી સ્થાપવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ સંપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનું છે. ભારત હવે સેમિકન્ડક્ટરની આખી વેલ્યૂ ચેઇન પર ફોકસ કરી રહ્યું છે, જેમાં ડિઝાઇન એન્જિનિયરથી લઈને મશીન નિર્માતા અને લોજિસ્ટિક્સ સુધીનાં તમામ સ્તરો સામેલ છે. 'ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન 2.0' (India Semiconductor Mission 2.0) ની જાહેરાત આ જ દિશામાં લેવાયેલું મોટું પગલું છે. જેમ-જેમ દેશમાં ઉત્પાદન વધશે તેમ ભારતની અંદર જ મટિરિયલ અને કોમ્પોનન્ટ્સની માંગ વધશે, જે સ્થાનિક ઉદ્યોગો માટે વિકાસની સૌથી મોટી તક બની રહેશે.”

આ પણ વાંચો : Gujarat Latest News : ભારે વરસાદના કારણે નવસારી-વાંસદા હાઈવે પર પાણી ભરાયા