અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (American Heart Association) ના પ્રતિષ્ઠિત જર્નલ 'હાઈપરટેન્શન' (Hypertension) માં પ્રકાશિત થયેલા એક તાજા અભ્યાસમાં (Study) અમેરિકા, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાના આશરે 19,548 થી વધુ લોકોના મેડિકલ ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ તમામ લોકોની સેહત પર ઘણા વર્ષો સુધી ઝીણવટભરી નજર રાખવામાં આવી હતી (Tracked), જેથી આલ્કોહોલના સેવન અને બ્લડ પ્રેશર વધવા વચ્ચેના સીધા સંબંધને ઊંડાણપૂર્વક સમજી શકાય.
આલ્કોહોલ અને બ્લડ પ્રેશરનો સીધો સંબંધ
આ સંશોધનમાં વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું કે દારૂની માત્રા અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર વચ્ચે એક સીધો અને મજબૂત જોડાણ છે. જેમ-જેમ વ્યક્તિની રોજિંદી આલ્કોહોલ લેવાની માત્રા વધે છે, તેમ-તેમ તેના સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર (Systolic Blood Pressure) માં પણ નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. સામાન્ય ભાષામાં કહીએ તો, સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર એટલે કે જ્યારે આપણું હૃદય શરીરના અન્ય અંગોમાં રક્ત પંપ (Blood Pump) કરે છે ત્યારે રક્તવાહિનીઓ પર પડતું મહત્તમ દબાણ.
ઓછી માત્રામાં પીનારાઓ માટે પણ સરખું જ જોખમ
ઘણીવાર સમાજમાં એવું માનવામાં આવે છે કે લિમિટમાં અથવા ઓછો દારૂ પીવો સુરક્ષિત છે, પરંતુ આ રિસર્ચ (Research) ના તારણો તદ્દન ચોંકાવનારા છે. ઓછી માત્રામાં આલ્કોહોલનું સેવન કરનારા લોકોમાં પણ બ્લડ પ્રેશરમાં હળવો પરંતુ સતત વધારો નોંધાયો હતો. શરૂઆતના તબક્કે આ ફેરફાર કદાચ બહુ મોટો ન લાગે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ (Blood Vessels) પર ભારે દબાણ ઊભું કરે છે. આ અવિરત દબાણ આગળ જતાં હૃદય રોગ અને અન્ય જીવલેણ બીમારીઓ તરફ દોરી જાય છે.
પુરુષો અને મહિલાઓ પર અલગ-અલગ અસર (Health Tips)
આ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસમાં એક અન્ય મહત્વની બાબત પણ સામે આવી છે. પુરુષોમાં દારૂના સેવનથી ડાયસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર (Diastolic Blood Pressure) માં પણ વધારો જોવા મળ્યો હતો. ડાયસ્ટોલિક પ્રેશર એટલે કે જ્યારે હૃદયના બે ધબકારા વચ્ચે આરામના સમયે રક્તવાહિનીઓમાં જે દબાણ માપવામાં આવે છે તે. જો કે, મહિલાઓમાં આ ડાયસ્ટોલિક પ્રેશર વધવાનો પ્રભાવ એટલો સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળ્યો નથી. પ્રખ્યાત બ્રિટિશ અખબાર 'મિરર' (Mirror) ના અહેવાલમાં પણ આ લિંગ-આધારિત તફાવતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
સંશોધકો અને સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય
આ સંશોધનના મુખ્ય લેખક (Lead Author) પ્રોફેસર માર્કો વિન્સેટી, જેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ મોડેના એન્ડ રેજિયો એમિલિયા સાથે જોડાયેલા છે અને બોસ્ટન યુનિવર્સિટી સ્કૂલ ઓફ પબ્લિક હેલ્થમાં એડજંક્ટ પ્રોફેસર છે, તેમણે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે: "અમને દારૂ ન પીનારા લોકોની તુલનામાં, ઓછી માત્રામાં દારૂ પીનારા લોકોમાં શરીરને કોઈ પણ પ્રકારનો ફાયદો (Beneficial Effect) થતો હોવાના પુરાવા મળ્યા નથી." પ્રોફેસર વિન્સેટીએ વધુમાં ઉમેર્યું કે બ્લડ પ્રેશર વધવા માટે માત્ર આલ્કોહોલ જ એકમાત્ર પરિબળ નથી, પરંતુ તેનો પ્રભાવ ઘણો મહત્વનો છે. તેથી, તેમણે મજબૂત સૂચન આપ્યું છે કે આલ્કોહોલનું સેવન મર્યાદિત રાખવું જોઈએ અને જો શક્ય હોય તો તેને સંપૂર્ણપણે ટાળવું (Avoid) જ સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. તેવી જ રીતે, ટ્યુલાને યુનિવર્સિટી સ્કૂલ ઓફ પબ્લિક હેલ્થ એન્ડ ટ્રોપિકલ મેડિસિનના પ્રોફેસર અને વર્લ્ડ હાઈપરટેન્શન લીગના (World Hypertension League) પ્રમુખ પોલ વ્હેલને આ રિપોર્ટની વિસ્તૃત સમજૂતી આપતા કહ્યું કે, જે લોકોનું બેઝલાઈન બ્લડ પ્રેશર એટલે કે શરૂઆતનું બ્લડ પ્રેશર પહેલેથી જ થોડું વધારે હતું, તેમના પર આલ્કોહોલની નકારાત્મક અસર ખૂબ જ ઝડપથી અને વધુ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળી હતી.
આંકડા શું કહે છે? કેટલી માત્રાથી કેટલું પ્રેશર વધે છે
બ્રિટનની નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (National Health Service - NHS) ના માપદંડો અનુસાર, સામાન્ય પુખ્ત વયના લોકોમાં 140/90 mmHg કે તેથી વધુ બ્લડ પ્રેશરને 'હાઈ બ્લડ પ્રેશર' (High Blood Pressure) માનવામાં આવે છે. અભ્યાસ દરમિયાન નીચે મુજબના ચોક્કસ આંકડા સામે આવ્યા છે. દરરોજ 12 ગ્રામ આલ્કોહોલ લેવાથી સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશરમાં સરેરાશ 1.25 mmHg નો વધારો થાય છે. જ્યારે દરરોજ 48 ગ્રામ આલ્કોહોલ લેવાથી સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશરમાં સરેરાશ 4.9 mmHg નો મોટો વધારો થાય છે. આ જ માત્રાનું સેવન કરનારા પુરુષોમાં ડાયસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર પણ સરેરાશ 3.1 mmHg જેટલું વધી ગયું હતું.
સ્વસ્થ જીવનશૈલી માટે નિષ્ણાતોની મહત્વની સલાહ
આરોગ્ય નિષ્ણાત ગિબ્લિને (Giblin) આ રિપોર્ટ પર ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે બ્લડ પ્રેશરને સંપૂર્ણપણે નિયંત્રિત કરવા માટે માત્ર આલ્કોહોલ છોડવો જ પૂરતો નથી, કારણ કે અન્ય ઘણા લાઈફસ્ટાઈલ ફેક્ટર્સ (Lifestyle Factors) પણ આના માટે સમાન રીતે જવાબદાર હોય છે. હૃદય રોગ અને સ્ટ્રોકના જોખમને નહિવત કરવા માટે પૌષ્ટિક આહાર એટલે કે રોજિંદા ભોજનમાં સંતુલિત આહાર (Healthy Diet) સામેલ કરવો. તે ઉપરાંત શારીરિક સક્રિયતા વધારવી અને નિયમિત વ્યાયામ (Regular Exercise) કરવો જોઇએ. તેટલું જ નહીં ધૂમ્રપાનની આદત (Smoking) સંપૂર્ણપણે છોડી દેવી જોઇએ. આ સાથે કોલેસ્ટ્રોલ કંટ્રોલ કરવા માટે શરીરમાં બેડ કોલેસ્ટ્રોલની માત્રાને નિયંત્રણમાં રાખવી જોઇએ અને અંતમાં ઊંચાઈના પ્રમાણમાં શરીરનું વજન સંતુલિત (Body Weight Balance) રાખવું જોઇએ.
Disclaimer
આ અહેવાલ આંતરરાષ્ટ્રીય રિસર્ચ અને જર્નલના તારણો પર આધારિત છે. આ લેખ કોઈ પણ રોગના ઉપચાર કે દવાનો દાવો કરતો નથી. જીવનશૈલી કે આહારમાં કોઈ પણ મોટો ફેરફાર કરતા પહેલાં નિષ્ણાતોની મદદ લો.
આ પણ વાંચો : Energy Drink Side Effects : તમારું બાળક પણ એનર્જી ડ્રિંક પીવે છે? તો થઇ જજો સાવધાન
