Iran Israel War Impact: ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્વની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર સીધી અસર, કાચા તેલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો
- ઈરાન પર અમેરિકા-ઈઝરાયલના હુમલા બાદ તેલના ભાવમાં 12% નો તોતિંગ ઉછાળો (Iran Israel War Impact)
- દુબઈ, સાઉદી અને કતાર પર ઈરાનના ડ્રોન હુમલાથી ગલ્ફ દેશોમાં ભારે તણાવ
- વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે મહત્વના ‘હોર્મુઝ માર્ગ’ પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા
- સ્થિતિ સુધારવા સાઉદી અને રશિયા એપ્રિલથી તેલનું ઉત્પાદન વધારવા તૈયાર
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં અત્યારે ભારેલા અગ્નિ જેવી સ્થિતિ છે. ઈરાન (Iran) પર અમેરિકા (USA) અને ઈઝરાયલ (Israel) દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓએ એક નવી કટોકટી (Crisis) ઊભી કરી છે, જેની સીધી અસર હવે વૈશ્વિક તેલના ભાવ (Global Oil Prices) પર દેખાઈ રહી છે. ઈરાને વળતો પ્રહાર કરતા દુબઈ (Dubai) અને અબુ ધાબી (Abu Dhabi) જેવા મુખ્ય પર્યટન સ્થળો, તેમજ કતાર (Qatar), બહેરીન (Bahrain), સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) અને ઓમાન (Oman) સહિતના ખાડી દેશો (Gulf Countries) પર મિસાઈલ (Missile) અને ડ્રોન (Drone) હુમલા કર્યા છે.
Iran Israel War Impact : ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક વધારો
આ સંઘર્ષની સૌથી મોટી અસર કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવ પર પડી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude), જે શુક્રવારે પ્રતિ બેરલ $72 ના સાત મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે બંધ થયું હતું અને 2026 ના પ્રથમ બે મહિનામાં લગભગ 19% વધ્યું હતું, તે હવે 12% વધીને $80 પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયું છે. આ દરમિયાન, યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) એ પણ 8% નો વધારો નોંધાવ્યો છે, જે $70 પ્રતિ બેરલના આંકને વટાવી ગયો છે. ઈરાન પર ઈઝરાયલના પ્રથમ 12-દિવસના હુમલા બાદ, ગયા વર્ષે જૂન પછી પહેલી વાર બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ $80 થી ઉપર વધી ગયા છે.
વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં ઈરાનનું મહત્વ
જોકે આ ક્ષેત્રમાં ઈરાનનું વર્ચસ્વ ઘટ્યું છે, તેમ છતાં તે ઓપેક પ્લસ (OPEC+) જોડાણમાં ચોથું સૌથી મોટું ઉત્પાદક (Producer) રહ્યું છે. સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) ની આગેવાની હેઠળના જૂથના કુલ ઉત્પાદનમાં ઈરાનનો હિસ્સો 12% છે. ઈરાન દરરોજ 3.3 મિલિયન બેરલ તેલ કાઢવામાં સક્ષમ છે, જે વૈશ્વિક કુલ ઉત્પાદનના આશરે 3% છે. દેશની સૌથી મોટી રિફાઇનરી (Refinery) ની ક્ષમતા દરરોજ 500,000 બેરલ છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની: કટોકટીનું કેન્દ્રબિંદુ
આ દરમિયાન, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) દરિયાઈ ટ્રાફિક (Maritime Traffic) માટે બંધ હોવાના વિરોધાભાસી અહેવાલો છે. જોકે, ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ (Abbas Araghchi) અલ-જઝીરા (Al Jazeera) સાથેની મુલાકાતમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સ્ટ્રેટ બંધ કરવાનો કોઈ ઈરાદો નથી. આ સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાના 20% અને લગભગ સમાન પ્રમાણમાં એલએનજી (LNG) વહન કરે છે, જે તેને અત્યંત સંવેદનશીલ પુરવઠા માર્ગ બનાવે છે. ઈરાનની 90% તેલ નિકાસ (Oil Export) પણ આ માર્ગ દ્વારા ચીન (China) જાય છે.
ઓપેક પ્લસનો મોટો નિર્ણય
બાર્કલેઝ (Barclays) ના વિશ્લેષકો (Analysts) માને છે કે જો સ્ટ્રેટ લાંબા સમય સુધી બંધ રહેશે, તો તેલના ભાવ ટૂંક સમયમાં પ્રતિ બેરલ $100 સુધી પહોંચી શકે છે. આ કટોકટી વચ્ચે, રવિવારે તેની માસિક વિડીયો કોન્ફરન્સ (Video Conference) માં, ઓપેક પ્લસ (OPEC+) એપ્રિલથી ઉત્પાદન વધારાની ગતિને ઝડપી બનાવવા સંમત થયું છે. મુખ્ય સભ્યો સાઉદી અરેબિયા અને રશિયા (Russia) હવે દરરોજ 206,000 બેરલ તેલનો વધારાનો સપ્લાય કરશે, જે અગાઉના અંદાજ કરતા 1.5 ગણો વધારે છે.