US Iran War : શું ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ નજીક છે? ઇઝરાયેલની કાર્યવાહીથી ઈરાન ભડક્યું, અમેરિકા સાથેની વાતચીત તોડી!
US Iran War : ઈઝરાયેલ (Israel) અને લેબનોન (Lebanon) વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટો હાલમાં અનિશ્ચિતતાના ઘેરામાં છે. ઈઝરાયેલી સેના દ્વારા લેબનોનમાં વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ઐતિહાસિક 'બીફોર્ટ કિલ્લા' (Beaufort Castle) પર તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા કબજાએ મધ્ય-પૂર્વની રાજકીય સ્થિતિમાં મોટો વળાંક લાવી દીધો છે. આ ઘટનાને કારણે ઈરાન (Iran) અને અમેરિકા (USA) વચ્ચે ચાલી રહેલી મધ્યસ્થી વાટાઘાટો પણ સ્થગિત થઈ ગઈ છે.
US Iran War : યુદ્ધનું નવું કેન્દ્ર: બીફોર્ટ કિલ્લો
લગભગ 1000 વર્ષ જૂનો આ કિલ્લો ૭૦૦ મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે, જે ઉત્તર ઈઝરાયેલ અને લેબનોનની સરહદ પર એક ચોકી જેવું કામ કરે છે. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ (Benjamin Netanyahu) આ કાર્યવાહીને સેનાની મોટી સિદ્ધિ ગણાવે છે, પરંતુ રાજકીય નિષ્ણાતો તેને માત્ર એક સૈન્ય પ્રદર્શન માને છે. લેબનોનના વડાપ્રધાન નવાફ સલામ (Najib Mikati) એ આ આક્રમકતા સામે સખત વાંધો ઉઠાવતા કહ્યું છે કે ઈઝરાયેલ લેબનોનની ઓળખ અને તેના અસ્તિત્વને ભૂંસી નાખવા માંગે છે.
માનવીય અને આર્થિક વિનાશ
આ સંઘર્ષની સૌથી મોટી અસર લેબનોનની સામાન્ય જનતા પર પડી છે. છેલ્લા કેટલાક સમયમાં 3300થી વધુ લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે અને ૧૦ લાખથી વધુ નાગરિકો વિસ્થાપિત થયા છે. રાજધાની બેરૂત સહિતના વિસ્તારોમાં થયેલી બોમ્બબારીએ ઈતિહાસ અને આધુનિક ઈમારતોને ખંડેરમાં ફેરવી દીધી છે. લેબનોનના લોકો હવે એક તરફ હિઝબુલ્લાહ (Hezbollah) ની સશસ્ત્ર નીતિઓથી નારાજ છે તો બીજી તરફ ઈઝરાયેલની લશ્કરી કાર્યવાહી સામે સુરક્ષિત અનુભવતા નથી.
ઈરાનની ધમકી અને વૈશ્વિક અસર
ઈરાને હવે આ મુદ્દે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાને અમેરિકા સાથેની તમામ બેક-ચેનલ વાટાઘાટો તોડી નાખી છે અને સ્પષ્ટતા કરી છે કે ગાઝા (Gaza) અને લેબનોનમાં હુમલા બંધ નહીં થાય ત્યાં સુધી કોઈ સંવાદ નહીં થાય. ઈરાન અને તેના સહયોગી જૂથોએ 'હોર્મુઝની ખાડી' (Strait of Hormuz) અને 'બાબ અલ-મન્ડેબ' (Bab-el-Mandeb) જળમાર્ગોને બંધ કરવાની ગંભીર ધમકી આપી છે. આ દરિયાઈ માર્ગો વૈશ્વિક તેલ સપ્લાયના મુખ્ય રસ્તાઓ છે. જો આ માર્ગો બંધ થાય, તો સમગ્ર વિશ્વમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર પર ગંભીર સંકટ આવી શકે છે.
30 વર્ષમાં પ્રથમવાર સીધી વાતચીત શરૂ
થોડા સમય પહેલા જ ઈઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે ૩૦ વર્ષમાં પ્રથમવાર સીધી વાતચીત શરૂ થઈ હતી, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિએ આ આશાને ધૂળમાં મેળવી દીધી છે. મધ્ય-પૂર્વમાં આ યુદ્ધ હવે માત્ર બે દેશો પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ તે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભૌગોલિક રાજનીતિ (Geopolitics) માટે મોટા ખતરાની ઘંટડી સમાન બની ગયું છે. વિશ્વના મોટા દેશો હવે આ સ્થિતિને શાંત પાડવા માટે સતત પ્રયાસો કરી રહ્યા છે, પરંતુ સતત વધી રહેલા તણાવને જોતા પરિણામની કોઈ ખાતરી મળતી નથી.
આ પણ વાંચો : Iran crisis News : રાષ્ટ્રપતિ Masoud Pezeshkian એ આપ્યું રાજીનામું? દેશમાં સત્તા સંઘર્ષની ચર્ચાઓ તેજ!