Middle East : ઇઝરાયલ-ઈરાન સંઘર્ષનો એક મહિનો, જાણો કેટલી જાનહાનિ થઈ અને કોને કેટલું નુકસાન?
- Middle East : ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે એક મહિનાથી ભારે તણાવ.
- ઇઝરાયલી એરસ્ટ્રાઈકમાં ઈરાનના 4 સૈન્ય અધિકારીઓના મોત, મિસાઈલ કેન્દ્રોને મોટું નુકસાન.
- અમેરિકાની ઇઝરાયલને ખુલ્લી મદદ, રક્ષણ માટે THAAD ડિફેન્સ સિસ્ટમ તૈનાત કરી.
- ઇઝરાયલના હુમલાનો અપાશે 'પીડાદાયક' અને નિર્ણાયક જવાબ.
- ઈરાન-ઇઝરાયલ સંઘર્ષથી તેલના ભાવમાં ઉછાળાની ભીતિ.
Middle East : મધ્ય પૂર્વમાં (Middle East) તણાવ ચરમસીમાએ છે. છેલ્લા એક મહિનામાં ઇઝરાયલ (Israel) અને ઈરાન (Iran) વચ્ચેનો પરોક્ષ સંઘર્ષ હવે સીધા યુદ્ધમાં ફેરવાઈ ગયો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. ઇઝરાયલે તાજેતરમાં ઈરાનના લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર કરેલા વળતા હુમલા બાદ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વધુ વણસ્યા છે. આ સંઘર્ષમાં અમેરિકા (America) ની ભૂમિકા અને ઈરાનને થયેલા નુકસાન અંગેના તાજેતરના આંકડાઓ ચોંકાવનારા છે.
એક મહિનાના મુખ્ય ઘટનાક્રમ અને હુમલાઓ
28 ફેબ્રુઆરીના રોજ, અમેરિકા અને ઈઝરાયલે સંયુક્ત રીતે ઈરાન પર હુમલો કર્યો, રાજધાની તેહરાન સહિત ઈરાનના અનેક વિસ્તારોમાં બોમ્બમારો કર્યો. ઈરાનના તત્કાલીન સર્વોચ્ચ નેતા, આયાતુલ્લાહ અલી ખામેની, પહેલા જ દિવસે આ હુમલાઓમાં માર્યા ગયા હતા. આ હુમલામાં ખામેનીના પરિવારના અન્ય સભ્યો પણ માર્યા ગયા હતા. તે જ દિવસે, ઈરાનમાં એક કન્યા શાળા પર મિસાઈલ હુમલો થયો હતો, જેમાં 170 લોકો માર્યા ગયા હતા, જેમાં મોટાભાગની વિદ્યાર્થીનીઓ હતી.
સંઘર્ષની શરૂઆત ઓક્ટોબરના પ્રારંભમાં થઈ હતી જ્યારે ઈરાને ઇઝરાયલ પર લગભગ 200 બેલેસ્ટિક મિસાઇલો (Ballistic Missiles) છોડી હતી. આ હુમલો હિઝબુલ્લાહના વડા હસન નસરાલ્લાહ (Hassan Nasrallah) અને હમાસના નેતા ઇસ્માઇલ હનીયેહ (Ismail Haniyeh)ની હત્યાના બદલામાં કરવામાં આવ્યો હોવાનું ઈરાને જણાવ્યું હતું. તેના જવાબમાં, 26 ઓક્ટોબરના રોજ ઇઝરાયલે 'ઓપરેશન ડેઝ ઓફ રિપેન્ટન્સ' (Operation Days of Repentance) હેઠળ ઈરાનના મિસાઈલ ઉત્પાદન કેન્દ્રો અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ પર ભીષણ હવાઈ હુમલા કર્યા હતા.
ઈરાનને થયેલું નુકસાન અને જાનહાનિ
અહેવાલો અનુસાર, ઇઝરાયલી એરસ્ટ્રાઈકમાં ઈરાનના સૈન્ય માળખાને મોટું નુકસાન થયું છે. જાનહાનિની વાત કરીએ તો ઈરાની સેનાના 4 અધિકારીઓ અને 1 નાગરિક સહિત કુલ 5 લોકોના મોત થયા હોવાની પુષ્ટિ થઈ છે. જ્યારે ઇઝરાયલે દાવો કર્યો છે કે તેમણે ઈરાનની મિસાઈલ બનાવવાની ક્ષમતાને નબળી પાડી દીધી છે. ઈરાનની રશિયન બનાવટની S-300 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ (S-300 Air Defense System) અને અનેક રડાર સ્ટેશનોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે ઈરાનના મુખ્ય પરમાણુ મથકો સુરક્ષિત હોવાનું કહેવાય છે, પરંતુ પર્ચિન (Parchin) જેવા સંવેદનશીલ લશ્કરી સંકુલમાં નુકસાનના અહેવાલ છે.
આ મહિના સુધી ચાલેલા યુદ્ધમાં હજારો લોકો માર્યા ગયા છે. ઈરાને ૧,૯૦૦ થી વધુ લોકોના મોતનો દાવો કર્યો છે. ઈઝરાયલે 19 લોકોના મોત અને લેબનોને અંદાજે 1100 લોકોના મોતનો દાવો કર્યો છે. ઈરાકે ૮૦ સુરક્ષા કર્મચારીઓના મોતનો દાવો કર્યો છે. ગલ્ફ દેશો પણ પ્રભાવિત થયા છે, જેમાં અત્યાર સુધીમાં 20 લોકોના મોત થયા છે. આ સંઘર્ષમાં તેર અમેરિકન સૈનિકો પણ માર્યા ગયા છે.
અમેરિકાની ભૂમિકા અને દેખરેખ
અમેરિકા (USA) આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડન (Joe Biden) ના વહીવટીતંત્રે ઇઝરાયલના આત્મરક્ષણના અધિકારને ટેકો આપ્યો છે, પરંતુ સાથે જ ઈરાન પરના હુમલાઓને મર્યાદિત રાખવા અને તેલ મથકો કે પરમાણુ ઠેકાણાઓને નિશાન ન બનાવવા અપીલ કરી હતી. અમેરિકાએ આ પ્રદેશમાં વધારાની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ (THAAD) અને યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કરીને પોતાની હાજરી મજબૂત કરી છે.
શું ઈરાન વળતો પ્રહાર કરશે?
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતોલ્લાહ અલી ખામેનીએ (Ayatollah Ali Khamenei) ચેતવણી આપી છે કે ઇઝરાયલના હુમલાને નજરઅંદાજ કરવામાં આવશે નહીં. ઈરાન આગામી દિવસોમાં 'નિર્ણાયક અને પીડાદાયક' વળતો જવાબ આપી શકે છે તેવી અટકળો તેજ બની છે. આ સંઘર્ષ મધ્ય પૂર્વના દેશો જેવા કે જોર્ડન (Jordan) અને ઇરાક (Iraq) માટે પણ ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
આ પણ વાંચો : Lebanon Journalist Attack : લેબનોનમાં ઇઝરાયલી એરસ્ટ્રાઈક, 3 પત્રકારોના મોત