નાસા અને સ્પેસએક્સનું ઐતિહાસિક પ્રક્ષેપણ અને પ્રારંભિક વિગતો
વિશ્વભરના ખગોળશાસ્ત્રીઓ જેની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા તે નેન્સી ગ્રેસ રોમન સ્પેસ ટેલિસ્કોપનું અંતરિક્ષમાં સફળ પ્રયાણ થઈ ચૂક્યું છે. નાસાના પ્રથમ ચીફ એસ્ટ્રોનોમર નેન્સી ગ્રેસ રોમનના સન્માનમાં આ મિશનનું નામકરણ કરવામાં આવ્યું છે. સ્પેસએક્સના વિશાળ ફાલ્કન હેવી રોકેટે તેને ચોક્કસ માર્ગ પર તરતું મૂક્યું છે. આ મિશન ખગોળ વિજ્ઞાન માટે એક યુગ બદલનાર પગલું સાબિત થશે, કારણ કે તે બ્રહ્માંડના એવા ખૂણાઓને કેમેરામાં કેદ કરશે જે અત્યાર સુધી અદ્રશ્ય રહ્યા છે. આ નવું સ્પેસ ટેલિસ્કોપ કોઈ સામાન્ય સેટેલાઇટની જેમ પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા નહીં કરે, પરંતુ પૃથ્વીથી લગભગ 15 લાખ કિલોમીટર દૂર સૂર્ય-પૃથ્વી લાગ્રેન્જ પોઈન્ટ-2 (L2) પર સ્થિર થશે.
મિશન ટાઈમલાઈન અને કમિશનિંગ પ્રક્રિયા:
એક મહિનાની યાત્રા: ટેલિસ્કોપ પોતાના ઇન-બિલ્ટ પ્રોપલ્શન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને એક મહિનામાં L2 કક્ષા સુધી પહોંચશે.
ત્રણ મહિનાનું ટેસ્ટિંગ: L2 ક્ષેત્રમાં પહોંચ્યા પછી તરત કામ શરૂ નહીં થાય; નાસાના એન્જિનિયરો ૩ મહિના સુધી તમામ સાધનો અને કેમેરાનું ટેસ્ટિંગ કરશે.
અવિરત વ્યુ: આ સ્થાન પરથી ટેલિસ્કોપને પૃથ્વી કે ચંદ્રના પડછાયા વિના બ્રહ્માંડનો અવિરત અને સ્પષ્ટ નજારો મળશે.
હબલ અને જેમ્સ વેબ કરતાં કેમ અલગ છે નેન્સી રોમન ટેલિસ્કોપ?
આ ટેલિસ્કોપનું 2.4 મીટરનું પ્રાઈમરી મિરર હબલ ટેલિસ્કોપ જેટલું જ મોટું છે, પરંતુ તેની સાચી શક્તિ તેનો વાઈડ ફિલ્ડ ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટ (Wide Field Instrument) છે. નેન્સી રોમન ટેલિસ્કોપ એક જ ક્લિકમાં હબલ ટેલિસ્કોપ કરતાં ઓછામાં ઓછા 100 ગણા મોટા આકાશી વિસ્તારનું નિરીક્ષણ કરી શકે છે. જેમ્સ વેબ કોઈ એક નિર્ધારિત આકાશી પિંડની અત્યંત ઊંડાણપૂર્વક ઝીણવટભરી વિગતો તપાસે છે, જ્યારે રોમન ટેલિસ્કોપ આખા આકાશનું બૃહદ સર્વેક્ષણ કરીને બ્રહ્માંડનો વિશાળ નકશો તૈયાર કરશે.
ડાર્ક મેટર, ડાર્ક એનર્જી અને નવા ગ્રહોની શોધ
આ મહત્વાકાંક્ષી મિશનનો મુખ્ય હેતુ બ્રહ્માંડના સૌથી મોટા રહસ્યો – ડાર્ક એનર્જી અને ડાર્ક મેટરની પ્રકૃતિને સમજવાનો છે. આ ઉપરાંત આપણી આકાશગંગા (Milky Way) અને તેની બહાર આવેલા હજારો નવા એક્સોપ્લેનેટ્સ (સૌરમંડળ બહારના ગ્રહો) શોધવામાં આ ટેલિસ્કોપ મદદરૂપ થશે. ખગોળશાસ્ત્રીઓને આશા છે કે આ સર્વેક્ષણથી બ્રહ્માંડ કેવી રીતે વિસ્તરી રહ્યું છે તેના વણઉકેલાયેલા પ્રશ્નોના જવાબો મળી શકશે.
આ પણ વાંચો : Nepal Tunnel Rescue : નેપાળના જલપ્રલય વચ્ચે ત્રિશુલી ટનલમાં ફસાયા 900 શ્રમિકો, વર્ક્સને બચાવવા ઓપરેશન તેજ
