• Strait of Hormuz સંકટ: ક્રૂડ ઓઇલ $200 સુધી પહોંચવાની ભીતિ
• વુડ મેકેન્ઝી અહેવાલથી વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ચિંતા
• ઈરાન તણાવ વચ્ચે તેલ બજાર પર મોટો ખતરો
• હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થાય તો વૈશ્વિક મંદીનો જોખમ

વુડ મેકેન્ઝી (Wood Mackenzie) નામની ઊર્જા સંશોધન કંપનીના તાજેતરના અહેવાલે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ચિંતા વધારી છે. અહેવાલ મુજબ જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) લાંબા સમય સુધી બંધ રહે છે, તો ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil)ની કિંમત પ્રતિ બેરલ $200 સુધી પહોંચી શકે છે, જે વૈશ્વિક મંદી (Global Recession) તરફ દોરી શકે છે. તેની સીધી અસર ભારત સહિત અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થાઓ પર જોવા મળી શકે છે.

Strait of Hormuz નું મહત્વ અને વધતો તણાવ

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ માર્ગોમાંનું એક છે. અહેવાલ મુજબ ફેબ્રુઆરી 2026માં ઈરાન યુદ્ધ (Iran Conflict) શરૂ થયા બાદ આ વિસ્તારમાં તણાવ વધ્યો છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન (Supply Chain) પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. ખાડી દેશોમાંથી રોજબરોજ 11 મિલિયન બેરલથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ અને કન્ડેન્સેટનું ઉત્પાદન અટકી શકે છે. ઉપરાંત વૈશ્વિક LNG (Liquefied Natural Gas) સપ્લાયના લગભગ 20% ભાગ પર પણ અસર થવાની શક્યતા છે.

વુડ મેકેન્ઝીના 3 સંભવિત દૃશ્યો - Strait of Hormuz

વુડ મેકેન્ઝી (Wood Mackenzie)ના અહેવાલમાં 3 સંભવિત દૃશ્યો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. શ્રેષ્ઠ પરિસ્થિતિ (Best Case Scenario) મુજબ જો જૂન 2026 સુધીમાં શાંતિ અથવા સમાધાન (Peace Settlement) થાય છે, તો બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude)ના ભાવ 2026ના અંત સુધીમાં લગભગ $80 પ્રતિ બેરલ સુધી આવી શકે છે અને 2027 સુધીમાં $65 સુધી ઘટી શકે છે. મધ્યમ પરિસ્થિતિ (Moderate Scenario)માં જો ઉનાળાના અંત સુધી વાટાઘાટો ચાલુ રહે છે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મોટાભાગે બંધ રહે છે, તો તેલ અને LNGની અછત વધશે, જે 2026ના અડધા ભાગમાં હળવી વૈશ્વિક મંદી (Global Recession) તરફ દોરી શકે છે. જ્યારે સૌથી ખરાબ પરિસ્થિતિ (Worst Case Scenario)માં જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ 2026ના અંત સુધી સંપૂર્ણપણે બંધ રહે છે, તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર ગંભીર મંદીનો સામનો કરશે, દૈનિક તેલ માંગમાં 6 મિલિયન બેરલનો ઘટાડો થવા છતાં ભાવ $200 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે અને વૈશ્વિક GDP (Gross Domestic Product)માં 0.4% સુધી ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે.

ભારત પર સંભવિત અસર

ભારત (India) વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે અને તેની મોટાભાગની ઊર્જા જરૂરિયાતો ગલ્ફ દેશો પરથી પૂરી થાય છે. આવી સ્થિતિમાં જો ક્રૂડ ઓઇલ $200 સુધી પહોંચે છે, તો પેટ્રોલ અને ડીઝલ (Petrol and Diesel)ના ભાવોમાં ભારે વધારો થઈ શકે છે. આનો સીધો ભાર સામાન્ય નાગરિકના ખર્ચ પર પડશે અને મોંઘવારી (Inflation) વધશે. સાથે જ ભારતીય રૂપિયો (Indian Rupee) ડોલર સામે વધુ દબાણમાં આવી શકે છે. સરકાર પર સબસિડી (Subsidy)નો બોજ પણ વધવાની શક્યતા છે, જે આર્થિક સંતુલનને અસર કરી શકે છે.

નિષ્ણાતોની ચેતવણી

વુડ મેકેન્ઝીના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી પીટર માર્ટિન (Peter Martin)ના જણાવ્યા મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ બોટલનેક (Bottleneck) છે. તેનું લાંબા સમય સુધી બંધ રહેવું માત્ર ઊર્જા સંકટ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર, ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ અને આર્થિક વિકાસ પર લાંબા ગાળાની નકારાત્મક અસર ઊભી કરી શકે છે.

આ પણ વાંચો : Donald Trump નું વિચિત્ર નિવેદન, કહ્યું- ઇચ્છું તો એક જ પ્રયત્નમાં Strait of Hormuz ખોલાવી શકું છું પણ..!