મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભારે સુરક્ષા તણાવ વચ્ચે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભારત માટે રાહતના મોટા સમાચાર આવ્યા છે. પર્સિયન ગલ્ફના અત્યંત સંવેદનશીલ વિસ્તાર એવા Strait Of Hormuz Transit માર્ગ પર બંને દિશાઓમાં જહાજોનો વાહનવ્યવહાર ફરી સત્તાવાર રીતે શરૂ થઈ ગયો છે, જેનાથી ભારતની ખાદ્ય અને ઉર્જા સુરક્ષા પર મંડરાઈ રહેલું જોખમ સંપૂર્ણપણે ટળી ગયું છે.
મધ્ય પૂર્વના સૌથી વ્યસ્ત સમુદ્રી માર્ગ પર ભારતીય જહાજોની અવરજવર પુનઃ શરૂ
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુજ એ વૈશ્વિક વેપાર અને ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલની હેરફેર માટે પૃથ્વી પરનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સાંકડો સમુદ્રી માર્ગ ગણાય છે. વિશ્વના કુલ આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ વેપારના અંદાજે 20 થી 25 ટકા હિસ્સો માત્ર આ એક જ રુટ પરથી પસાર થાય છે. તાજેતરમાં પ્રાદેશિક અસ્થિરતાના કારણે આ માર્ગ પ્રભાવિત થયો હતો, જેના લીધે વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણના ભાવ આસમાને પહોંચવાની (Global Oil Prices Tension) દહેશત ઉભી થઈ હતી.
વિદેશ મંત્રાલયના (MEA Maritime Security Update) પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે નવીનતમ માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે, ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા બે મોટા જહાજો સફળતાપૂર્વક આ ખાડીમાં પ્રવેશ કરી ચૂક્યા છે. જૂન મહિનાના મધ્ય ભાગથી અત્યાર સુધીમાં ભારત આવતા કુલ 11 વિશાળ જહાજો આ જલમાર્ગને સુરક્ષિત રીતે પાર કરી ગયા છે, જે દેશની આર્થિક સ્થિરતા માટે ખૂબ જ સકારાત્મક બાબત છે.
કૂટનીતિ અને નેવીની તાકાત: ક્રૂડ ઓઇલ લઈને આવતા વિશાળ ટેન્કરો સફળતાપૂર્વક રવાના
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 80 થી 85 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી આયાત (Crude Oil Imports India) કરે છે, જેનો મોટો હિસ્સો આ જ ખાડીમાંથી આવે છે. આ ઓપરેશન અંતર્ગત ભારતના ત્રણ વિશાળ ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર્સ - 'દેશ વૈભવ', 'દેશ વિભોર' અને 'સનમાર હેરાલ્ડ' સફળતાપૂર્વક હોર્મુજ પાર કરી ચૂક્યા છે. આ ત્રણેય જહાજો પર કુલ મળીને 8,60,000 મેટ્રિક ટન કરતાં પણ વધુ કાચું તેલ લદાયેલું છે.
આ ત્રણેય જહાજો પર 94 ભારતીય નાવિકો સવાર છે જેમના સંરક્ષણ માટે ભારતીય નૌસેના સતત એલર્ટ મોડ પર હતી. અહેવાલો મુજબ, 'દેશ વૈભવ' ટૂંક સમયમાં ગુજરાતના વાડીનાર બંદરે અને 'દેશ વિભોર' સિક્કા બંદરે પહોંચશે, જ્યારે 'સનમાર હેરાલ્ડ' જુલાઈની શરૂઆતમાં ઓડિશાના પારાદીપ પોર્ટ પર લંગર નાખશે. આ ઉપરાંત વિદેશી ધ્વજવાળા અન્ય 8 જહાજો પણ ભારત માટે જીવનજરૂરી સામગ્રી લઈને આવી રહ્યા છે (Indian Merchant Ships Security).
ખરીફ સીઝન પૂર્વે દેશની કૃષિ સુરક્ષા મજબૂત: ખાતર અને યુરિયાનો મોટો જથ્થો ભારત આવશે
આ દરિયાઈ માર્ગ માત્ર તેલ પુરવઠા માટે જ નહીં, પરંતુ દેશના કરોડો ખેડૂતો માટે પણ એટલો જ મહત્વનો છે. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય દ્વારા મળતી માહિતી મુજબ, દેશમાં ખરીફ પાકની સીઝન (Fertilizer Import Kharif Season) શરૂ થાય તે પહેલા જ ચાર મોટા માલવાહક જહાજો યુરિયા, ડીએપી (DAP) અને સલ્ફરનો મોટો જથ્થો લઈને આ જલમાર્ગ ઓળંગી ચૂક્યા છે.
આ જહાજો આંધ્રપ્રદેશના કૃષ્ણાપટ્ટનમ, કાકીનાડા તેમજ ગુજરાતના મુંદ્રા બંદરે પહોંચવાના છે. સમયસર ખાતરનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત થવાને કારણે ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર પર સંકટના વાદળો હટી ગયા છે, જે દેશની આંતરિક ખાદ્ય સુરક્ષા માટે અતિ આવશ્યક પગલું હતું.
આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વચ્ચે ઉર્જા આયાતની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પડકાર
જોકે, હોર્મુજ જલમાર્ગ પર ટ્રાફિક પુનઃસ્થાપિત થયો હોવા છતાં, હજુ પણ ભારતના 10 જેટલા જહાજો સુરક્ષિત ક્લિયરન્સની રાહ જોઈને પ્રદેશમાં ઊભા છે. આ દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વની ભૌગોલિક-રાજકીય સ્થિતિ હજુ સંપૂર્ણ સ્થિર થઈ નથી.
આવી કટોકટીની સ્થિતિ માટે ભારતે અગાઉથી જ પોતાના વૈકલ્પિક આયાત સ્ત્રોતો મજબૂત રાખ્યા છે અને આકસ્મિક પરિસ્થિતિઓ માટે બેકઅપ પ્લાન તૈયાર રાખ્યો છે. લાંબા ગાળે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આ પ્રકારના સંવેદનશીલ જલમાર્ગો પર પોતાની આર્થિક નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ઘરેલું ઇંધણ ઉત્પાદન અને ગ્રીન એનર્જી તરફ વધુ ઝડપથી ગતિ કરવી પડશે.
આ પણ વાંચો : Paragliding Accident : એડવેન્ચર સ્પોર્ટ્સના શોખીનો માટે લાલબત્તી સમાન કિસ્સો! ચીનમાં ક્રેન પર ફસાયેલા યુવકનું 4 કલાકે રેસ્ક્યુ
