સુપર અલ-નીનોની સક્રિયતા અંગે કરાયેલી સૌથી મોટી ભવિષ્યવાણી
વૈશ્વિક સ્તરે હવામાનની પેટર્નમાં થઈ રહેલા અસાધારણ ફેરફારોએ પર્યાવરણવાદીઓની ચિંતામાં મોટો વધારો કર્યો છે. આંકડા દર્શાવે છે કે આ વખતે સર્જાનારો અલ-નીનો સામાન્ય પ્રક્રિયા કરતાં ઘણો વધુ આક્રમક હોઈ શકે છે. જ્યારે પ્રશાંત મહાસાગરના વિષુવવૃત્તીય (ટ્રોપિકલ) ભાગનું પાણી સામાન્ય કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ગરમ થઈ જાય છે, ત્યારે આ પરિસ્થિતિનું સર્જન થાય છે.
આ દરિયાઈ ગરમી માત્ર સમુદ્ર પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ વાતાવરણીય ચક્ર દ્વારા તે સમગ્ર વિશ્વના હવામાન માળખાને પ્રભાવિત કરે છે. અગ્રણી આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલ્સમાં પ્રકાશિત વિશ્લેષણ મુજબ, વિવિધ ક્લાયમેટ મોડલ્સે સંકેત આપ્યા છે કે આ વર્ષે પૃથ્વીનું સરેરાશ તાપમાન એક નવો ઈતિહાસ રચી શકે છે, જેના કારણે અનેક દેશોમાં તીવ્ર દુષ્કાળ અથવા અણધાર્યા પૂર જેવી કટોકટી ઉભી થશે.
પ્રશાંત મહાસાગરના તાપમાનમાં વધારો અને ગ્લોબલ વોર્મિંગનું નવું જોખમ
કેલિફોર્નીયા સ્થિત પ્રતિષ્ઠિત સંશોધન સંસ્થા 'બર્કલે અર્થ' ના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, વિશ્વભરના ૧૪ અલગ-અલગ અદ્યતન ક્લાયમેટ મોડલ્સ દ્વારા કરવામાં આવેલા સેંકડો પરિક્ષણોમાંથી આશરે 90 ટકા મોડલ્સે એ બાબતની પુષ્ટિ કરી છે કે આ વખતે ટ્રોપિકલ પ્રશાંત મહાસાગરની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં 3.6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઉપર જઈ શકે છે.
આ આંકડો અગાઉના તમામ રેકોર્ડ કરતાં ઘણો વધારે છે. આ પહેલાં વર્ષ 2015-16 માં સૌથી મજબૂત સુપર અલ-નીનો નોંધાયો હતો, જેમાં તાપમાનની આ વધારો 2.75 ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ હતો. પર્યાવરણ વિજ્ઞાનીઓનું માનવું છે કે માનવસર્જિત ગ્લોબલ વોર્મિંગને લીધે પૃથ્વી પહેલેથી જ ગરમ છે, અને તેમાં જો આ કુદરતી સુપર અલ-નીનો ભળશે, તો બંનેની સંયુક્ત ભયાનકતા માનવજાત માટે અસહ્ય હીટવેવ લાવશે.
"ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને સુપર અલ-નીનોનું આ નવું મિશ્રણ વૈશ્વિક તાપમાનને એવા સ્તરે લઈ જઈ શકે છે જે આપણે છેલ્લા દોઢ સદીમાં ક્યારેય જોયું નથી." - ક્લાયમેટ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન સ્ટેટમેન્ટ
2015-16 ના જૂના રેકોર્ડ ધ્વસ્ત થવાની આશંકા અને બર્કલે અર્થ સંસ્થાનો ચોંકાવનારો રિપોર્ટ
આ ભૌગોલિક બદલાવની સૌથી મોટી માનવ અસરો પાયાની જરૂરિયાતો જેમ કે પાણી અને ખેતી પર થવાની છે. એશિયા અને આફ્રિકાના અનેક દેશોમાં કૃષિ ઉત્પાદન ખોરવાઈ જવાની ભીતિ છે. પ્રશાંત મહાસાગરમાં (Pacific Sea Surface Temperature Rise) ને કારણે દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ અને પરવાળાના ખડકો (કોરલ રીફ્સ) ને પણ ન ભરપાઈ થઈ શકે તેવું મોટું નુકસાન પહોંચવાની સંભાવના છે, જે આડકતરી રીતે માછીમારી ઉદ્યોગને પણ ભાંગી નાખશે.
ભારતીય મોન્સૂન સિસ્ટમ અને સ્થાનિક વાતાવરણ પર આ આંતરરાષ્ટ્રીય બદલાવની ભવિષ્યની અસરો
ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના ચોમાસા પર અલ-નીનોની નકારાત્મક અસરોનો ઈતિહાસ રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં જ્યારે પણ અલ-નીનો મજબૂત થયો છે, ત્યારે ભારતમાં સરેરાશ કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે, જેનાથી દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જો કે, હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભારતીય ચોમાસું માત્ર અલ-નીનો પર નિર્ભર નથી, તે ઇન્ડિયન ઓશન ડિપોલ (IOD) જેવા અન્ય પરિબળો દ્વારા પણ સંચાલિત થાય છે.
ભવિષ્યની અસરોની વાત કરીએ તો, જો આ અંદાજો ૧૦૦ ટકા સાચા સાબિત થશે, તો ભારતમાં આગામી ઉનાળો અતિશય ગરમ રહેશે અને ખરીફ પાકોના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. તેથી સરકારે અત્યારથી જ જળ સંચય અને અનાજના બફર સ્ટોકનું વ્યવસ્થાપન મજબૂત કરવું અનિવાર્ય બનશે.
આ પણ વાંચો : Heavy Rain Alert : દેશના અનેક રાજ્યોમાં વરસાદ ભુક્કા કાઢી નાખશે! જાણો ક્યાં સૌથી વધુ જોખમ
