હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ વચ્ચે Chinaની એન્ટ્રી, જાણો શું છે શી જિનપિંગનો શાંતિ પ્લાન!

• પાકિસ્તાનમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ (China Middle East Peace Proposal)
• રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે સ્થિરતા માટે 4 મુદ્દાનો રોડમેપ જાહેર કર્યો
• હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનની નાકાબંધી અને અમેરિકી પ્રતિબંધોથી તણાવ ચરમસીમાએ
• ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ચીનને ચેતવણી: ઈરાનને મદદ કરી તો 50% ટેરિફ ઝીંકાશે

પાકિસ્તાનમાં (Pakistan) અમેરિકા અને ઈરાન (US-Iran) વચ્ચેની શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગયા બાદ મધ્ય પૂર્વનું સંકટ ચરમસીમાએ પહોંચ્યું છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે ચીને (China) આ સંઘર્ષમાં સીધી એન્ટ્રી કરી છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે (Xi Jinping) મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ચાર મુદ્દાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં (Strait of Hormuz) વધતા તણાવ અને તેલ બજારની અસ્થિરતા વચ્ચે ચીનનું આ પગલું અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે.

China Middle East Peace Proposal: અબુ ધાબીના પ્રિન્સ સાથે બેઇજિંગમાં મહત્વની બેઠક

ચીની સમાચાર એજન્સી શિન્હુઆ (Xinhua) મુજબ, અબુ ધાબીના ક્રાઉન પ્રિન્સ શેખ ખાલિદ બિન મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાન (Sheikh Khalid bin Mohammed bin Zayed Al Nahyan) જ્યારે બેઇજિંગની મુલાકાતે હતા ત્યારે આ પ્રસ્તાવ રજૂ કરાયો હતો. જિનપિંગે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે, વિશ્વને ફરી 'જંગલના કાયદા' (Law of the Jungle) તરફ ધકેલી શકાય નહીં. તેમણે પ્રાદેશિક શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ અને રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વના આદર પર ભાર મૂક્યો હતો.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને ઉર્જા સંકટ

વિશ્વની ઉર્જા સપ્લાય લાઈન સમાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અત્યારે સંઘર્ષનું કેન્દ્ર છે. ઈરાને (Iran) દુશ્મન દેશોના જહાજો માટે આ માર્ગ બંધ કરી દીધો છે, જેના જવાબમાં અમેરિકાએ (USA) ઈરાની બંદરોની નાકાબંધી (Blockade) શરૂ કરી છે. દરમિયાન, અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે (Donald Trump) ચીનને ચેતવણી આપી છે કે જો તે ઈરાનને શસ્ત્રો આપશે તો 50% સુધીના ટેરિફ (Tariff) ઝીંકવામાં આવશે.

વૈશ્વિક સત્તા સંઘર્ષનું કેન્દ્ર

આ તણાવ વચ્ચે પ્રતિબંધિત ચીની ટેન્કર 'રિચ સ્ટેરી' (Rich Starry) હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા વિવાદ વધુ વકર્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો આ સંઘર્ષ હવે માત્ર બે દેશો વચ્ચે મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ તે વૈશ્વિક મહાસત્તાઓ વચ્ચેના યુદ્ધનું મેદાન બની રહ્યું છે.

ચીનનો 4 મુદ્દાનો 'માસ્ટર પ્લાન'

પ્રાદેશિક શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ (Peaceful Coexistence): આ મુદ્દા હેઠળ ચીન ઈચ્છે છે કે મધ્ય પૂર્વના દેશો એકબીજાના અસ્તિત્વનો સ્વીકાર કરે અને સૈન્ય કાર્યવાહીના બદલે સંવાદ દ્વારા વિવાદો ઉકેલે.

રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વનો આદર (Respect for Sovereignty): કોઈપણ દેશે બીજા દેશની સીમા કે આંતરિક બાબતોમાં દખલગીરી ન કરવી જોઈએ. આ મુદ્દો ખાસ કરીને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની સૈન્ય કાર્યવાહી તરફ ઈશારો કરે છે.

વિકાસ અને સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન (Balance between Development & Security): જિનપિંગના મતે જો કોઈ દેશ આર્થિક રીતે સુરક્ષિત હશે તો જ ત્યાં શાંતિ રહેશે. ઉર્જા બજાર અને વેપાર માર્ગો (ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ) ને સુરક્ષિત રાખવા પર આ મુદ્દો ભાર મૂકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમ-આધારિત વ્યવસ્થા (International Rules-based Order): વિશ્વએ યુનાઈટેડ નેશન્સ (UN) અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું પાલન કરવું જોઈએ. જિનપિંગે ચેતવણી આપી છે કે જો આવું નહીં થાય, તો દુનિયા ફરી 'જંગલના કાયદા' (શક્તિશાળી જીતે અને નબળા હારે) તરફ ધકેલાઈ જશે.

આ પણ વાંચો:  ઈરાને પુરાવા સાથે આ પાંચ દેશો પાસે માંગી હુમલાની વસૂલાત, જાણો શું છે મામલો