Insomnia problem: બ્રહ્મમુહૂર્તનો સંકેત, શનિની સાડા સાતી કે મનનો તણાવ? રાત્રે 3 વાગ્યે ઊંઘ ટૂટવાનું શું છે કારણ?
- Insomnia problem: રાત્રી ઊંઘ ઉડી જવાની સમસ્યા
- તમે પણ દરરોજ ત્રણ વાગ્યે ઊંઘમાંથી જાગી જાઓ છો?
- આ કોઈ બીમારીનું કારણ હોઈ શકે છે!
Insomnia problem: રાત્રે બરાબર 3 વાગ્યે (At 3 o'clock) ઊંઘ તૂટી જવી ઘણા લોકો માટે સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. કેટલાક લોકો તેને આધ્યાત્મિક સંકેત (Spiritual sign) સાથે જોડે છે, ખાસ કરીને હિન્દુ માન્યતાઓ મુજબ શનિની સાડા સતી જેવી પરિસ્થિતિઓ સાથે. પરંતુ સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના મતે, રાત્રે વારંવાર જાગવાનું મુખ્ય કારણ શારીરિક કે માનસિક તણાવ હોઈ શકે છે. સફળતા, જવાબદારીઓ, નાણાકીય ચિંતાઓ (Concerns) અથવા સંબંધોમાં તણાવ – આ બધું મનને સતત સજાગ રાખે છે, જેના કારણે ગાઢ નિંદ્રા આવતી નથી.
Insomnia problem: તણાવ અને અનિદ્રા વચ્ચેનો સંબંધ
વિશ્વસનીય આરોગ્ય સંસ્થા Mayo Clinic અનુસાર, ‘મેઇન્ટેનન્સ ઇન્સોમ્નિયા’ (Maintenance Insomnia) એટલે કે રાત્રે વારંવાર જાગવાની સમસ્યા આજકાલ ખૂબ સામાન્ય બની છે. જ્યારે મન ચિંતા અને તણાવમાં રહે છે, ત્યારે શરીર કોર્ટિસોલ (Cortisol) નામનું હોર્મોન (Hormone) છોડે છે, જે મગજને સક્રિય રાખે છે. પરિણામે ઊંઘ હળવી થઈ જાય છે અને 3 વાગ્યે જાગવાની શક્યતા વધી જાય છે. ખરાબ સપનાઓ, ભૂતકાળની નકારાત્મક યાદો અથવા અનિદ્રાની ચિંતા પણ આ ચક્રને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
આ પણ વાંચો--- Side effects of drinking less water: શું તમે પૂરતું પાણી પીવો છો? જાણો શરીરમાં પાણીની ઉણપના નુકસાન
Insomnia problem: રાત્રે જાગવાના અન્ય શારીરિક કારણો
પીઠનો દુખાવો (Back pain), સંધિવા (Arthritis), એસિડ રિફ્લક્સ (Acid reflux), ચેતાના દુખાવા અથવા વારંવાર પેશાબ (Frequent urination) થવાની સમસ્યા ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચાડી શકે છે. ઉંમર વધતા ઊંઘ હળવી થવી સ્વાભાવિક (Natural) છે. ખાસ કરીને સ્ત્રીઓમાં મેનોપોઝ દરમિયાન એસ્ટ્રોજન (Estrogen) અને પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોન (Progesterone hormone)માં ફેરફાર થવાથી ગરમ ચમક (Hot flashes) અને મૂડ સ્વિંગ્સ ઊંઘને અસર કરે છે.
સૂવાના વાતાવરણનું મહત્વ પણ એટલું જ છે. વધુ પ્રકાશ, અવાજ, અસ્વસ્થ તાપમાન અથવા સૂતા પહેલા મોબાઇલ-લૅપટોપનો ઉપયોગ મેલાટોનિન (Melatonin) નું સ્તર ઘટાડે છે, જેના કારણે ઊંઘ તૂટે છે.
Insomnia problem: સમસ્યા ટાળવા શું કરવું?
- નિયમિત સૂવાનો અને જાગવાનો સમય નક્કી કરો
- સાંજે કેફીન અને ભારે ભોજન ટાળો
- દિવસ દરમિયાન લાંબી ઊંઘ ન લો
- સૂતા પહેલા ઓછામાં ઓછા 30 મિનિટ સ્ક્રીન ટાઇમ ટાળો
- ઊંડા શ્વાસ અને ધ્યાન જેવી કસરતો અજમાવો
ક્રોનિક અનિદ્રા માટે ‘કૉગ્નિટિવ બેહેવિયરલ થેરાપી’ (Cognitive Behavioral Therapy)(CBT-I) અસરકારક માનવામાં આવે છે. જરૂર પડે તો ડૉક્ટરની સલાહથી મર્યાદિત સમય માટે દવા પણ લેવાઈ શકે છે.
નોંધઃ આ માહિતી સંશોધન અને નિષ્ણાતના મંતવ્ય પર આધારિત છે. કોઈપણ નવી સારવાર અથવા કસરત શરૂ કરતા પહેલા હંમેશા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.
આ પણ વાંચો--- Peach Garlic Paste: 6 મહિના સુધી તાજી રહેશે આદુ-લસણની પેસ્ટ, અપનાવો આ સરળ અને અસરકારક ટ્રિક