Weight loss after 40 age : આજના સમયમાં વધતું વજન (Weight Gain) ઘણા લોકો માટે મોટી સમસ્યા બની ગયું છે, ખાસ કરીને 40 વર્ષની ઉંમર (Age 40) પછી. આ ઉંમર પછી શરીરમાં અનેક જૈવિક (Biological Changes) અને હોર્મોનલ ફેરફારો (Hormonal Changes) શરૂ થાય છે, જેના કારણે વજન ઘટાડવું (Weight Loss) અથવા નિયંત્રણમાં રાખવું પહેલાં કરતાં વધુ મુશ્કેલ બની જાય છે. ઘણા લોકો નિયમિત ખોરાક લેતા હોવા છતાં પેટ બહાર આવવું, ચરબી વધવી અને શરીરમાં ભારેપણું અનુભવતા હોય છે. નિષ્ણાતો (Health Experts) અનુસાર, 40 પછી શરીરનું ચયાપચય (Metabolism) ધીમું પડી જાય છે, જેના કારણે શરીર પહેલાની જેમ ઝડપથી કેલરી (Calories) બર્ન કરી શકતું નથી. આ કારણોસર ચરબી (Fat) વધુ ઝડપથી જમા થવા લાગે છે.

ધીમું ચયાપચય બને છે મોટું કારણ

જેમ જેમ ઉંમર વધે છે, તેમ શરીરની ઊર્જા વાપરવાની ક્ષમતા ધીમે ધીમે ઓછી થવા લાગે છે. યુવાનીમાં વ્યક્તિ જેટલું ખાય છે, તે જ આદતો જો 40 પછી પણ ચાલુ રાખે તો શરીર વધારાની કેલરીનો ઉપયોગ કરી શકતું નથી. પરિણામે વધારાની ઊર્જા ચરબી તરીકે સંગ્રહિત થવા લાગે છે અને વજન ઝડપથી વધે છે.

સ્નાયુઓમાં ઘટાડો પણ જવાબદાર

40 વર્ષની ઉંમર પછી શરીરના સ્નાયુઓ (Muscles) ધીમે ધીમે નબળા પડવા લાગે છે. ખાસ કરીને જો વ્યક્તિ નિયમિત વ્યાયામ (Exercise) અથવા વજન તાલીમ (Weight Training) ન કરે તો સ્નાયુઓની શક્તિ વધુ ઝડપથી ઘટે છે. સ્નાયુઓ શરીરમાં વધુ કેલરી બર્ન કરે છે, પરંતુ જ્યારે સ્નાયુઓ ઓછા થાય છે ત્યારે ચયાપચય વધુ ધીમું બની જાય છે. આ જ કારણ છે કે આ ઉંમર પછી વજન ઘટાડવું એક પડકાર બની જાય છે.

હોર્મોનલ ફેરફારોની સીધી અસર

હોર્મોન (Hormones) આપણા સ્વાસ્થ્ય અને વજન બંનેને સીધી અસર કરે છે. ખાસ કરીને મહિલાઓમાં પેરીમેનોપોઝ (Perimenopause) અને મેનોપોઝ (Menopause) દરમિયાન એસ્ટ્રોજન (Estrogen) હોર્મોનનું સ્તર ઘટવા લાગે છે. આ ફેરફારના કારણે પેટ અને કમરના ભાગમાં ચરબી વધુ જમા થવાની શક્યતા વધી જાય છે. પુરુષોમાં પણ ટેસ્ટોસ્ટેરોન (Testosterone)નું સ્તર ધીમે ધીમે ઓછું થવાથી શરીરની ઊર્જા ઘટી શકે છે.

શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો

40 પછી મોટાભાગના લોકો શારીરિક રીતે ઓછા સક્રિય (Physically Active) રહે છે. કામનો બોજ, પરિવારની જવાબદારીઓ અને થાકના કારણે લોકો કસરત અને દૈનિક શારીરિક પ્રવૃત્તિઓથી દૂર થવા લાગે છે. ઘણા લોકો લાંબા સમય સુધી બેસીને કામ કરે છે, જેના કારણે કેલરી બર્ન થતી નથી અને શરીરમાં ચરબીનો સંચય વધે છે. 50 વર્ષની ઉંમર પછી આ સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે કારણ કે લોકો માને છે કે હવે શરીરમાં પહેલાની જેવી તાકાત રહી નથી. પરિણામે શરીર વધુ સુસ્ત બની જાય છે.

તણાવ અને ઊંઘની સમસ્યાઓ

આ ઉંમરે પરિવાર અને કારકિર્દી (Career Stress) સાથે જોડાયેલી જવાબદારીઓ વધી જાય છે. બાળકોની સંભાળ, વૃદ્ધ માતા-પિતાની કાળજી અને નોકરીના દબાણના કારણે તણાવ (Stress) વધે છે. તણાવના કારણે શરીરમાં કોર્ટેસોલ (Cortisol) નામનું હોર્મોન વધે છે, જે વજન વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે સિવાય અનિદ્રા (Insomnia) અને ઓછી ઊંઘ પણ વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયાને ધીમી બનાવી શકે છે. યોગ્ય ઊંઘ ન મળવાથી ભૂખ વધુ લાગે છે અને વ્યક્તિ વધુ ખોરાક લેવાનું શરૂ કરે છે.

સ્વસ્થ જીવનશૈલી જ છે ઉપાય

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે 40 પછી સ્વસ્થ આહાર (Healthy Diet), નિયમિત વ્યાયામ, પૂરતી ઊંઘ અને તણાવનું નિયંત્રણ વજનને કાબૂમાં રાખવા માટે ખૂબ જરૂરી છે. જીવનશૈલીમાં નાના બદલાવ પણ લાંબા ગાળે શરીરને ફિટ અને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.

આ પણ વાંચો : Workout during Extreme Heat : ગરમીમાં કસરત કરતા પહેલાં રાખો આ બાબતોનું ધ્યાન!