નીતા મુકેશ અંબાણી કલ્ચરલ સેન્ટરમાં બાળકો માટે અનોખો ઉત્સવ
મુંબઈના બાંદ્રા કુર્લા કોમ્પ્લેક્સમાં આવેલા નીતા મુકેશ અંબાણી કલ્ચરલ સેન્ટર (NMACC) ખાતે આ મહિનાનો દિવસ બાળકો માટે બેહદ ખાસ બની રહ્યો (NMACC Emotions Lab Launch). કલ્ચરલ સેન્ટરના વાર્ષિક 'બચપન' ફેસ્ટિવલના એક મુખ્ય ભાગ રૂપે 'ઈમોશન્સ લેબ' ની સત્તાવાર શરૂઆત કરવામાં આવી છે (Nita Mukesh Ambani Cultural Centre). આ અનોખા પ્રદર્શનને ખાસ કરીને 5 થી 11 વર્ષની વયના બાળકો અને તેમના પરિવારો માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.
આ લોન્ચિંગના પ્રારંભિક દિવસોને રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનની 'એજ્યુકેશન એન્ડ સ્પોર્ટ્સ ફોર ઓલ' (ESA) પહેલ સાથે જોડવામાં આવ્યા હતા (Reliance Foundation ESA Initiative). આ અંતર્ગત વંચિત અને મધ્યમ વર્ગના બાળકો માટે એક સુરક્ષિત, મનોરંજક અને આકર્ષક વાતાવરણ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તેઓ વિવિધ ઇન્ટરેક્ટિવ પ્રદર્શનોના માધ્યમથી પોતાની લાગણીઓ અને ભાવોને ઓળખતા શીખ્યા હતા.
કતારના પ્રખ્યાત મ્યુઝિયમ અને રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનની વૈશ્વિક ભાગીદારી
આ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની ઇનોવેટિવ લેબને મુંબઈ લાવવા માટે રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશને વૈશ્વિક સ્તરે હાથ મિલાવ્યા છે. તેને 'દાદુ, ચિલ્ડ્રન્સ મ્યુઝિયમ ઓફ કતાર' ના વિશેષ સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવી છે (Dadu Childrens Museum Qatar). બાળકોના સામાજિક-ભાવનાત્મક વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી ભારતભરમાં આ પ્રકારની આ પ્રથમ અનોખી પહેલ છે.
આ પ્રસંગે હાજર રહેલા રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના ડાયરેક્ટર ઈશા અંબાણીએ બાળકો સાથે સીધો સંવાદ સાધ્યો હતો (Isha Ambani Childhood Festival). તેમણે શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું કે, “અમારું માનવું છે કે શીખવાની પ્રક્રિયા હંમેશા રમતગમત અને જિજ્ઞાસાથી પ્રેરિત એક રોમાંચક સફર હોવી જોઈએ. કતારના દાદુ ચિલ્ડ્રન્સ મ્યુઝિયમ સાથેની અમારી ભાગીદારીને આગળ વધારતા ભારતભરના યુવા મગજ માટે આ લેબ લાવતા અમે રોમાંચ અનુભવી રહ્યા છીએ. બાળકો માટે જીવનની શરૂઆતમાં જ ભાવનાત્મક બુદ્ધિમત્તા શીખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.”
યેલ સેન્ટરના 'મૂડ મીટર' મોડેલ અને RULER અભિગમ પર આધારિત પાંચ કૌશલ્યો
આ આખી પ્રદર્શની કોઈ સામાન્ય રમતગમતનું સ્થાન નથી, પરંતુ તેની પાછળ એક મજબૂત વૈજ્ઞાનિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક આધાર રહેલો છે. આ ઈમોશન્સ લેબ પ્રતિષ્ઠિત 'યેલ સેન્ટર ફોર ઇમોશનલ ઇન્ટેલિજન્સ' દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા વૈશ્વિક 'મૂડ મીટર' પર સંપૂર્ણપણે આધારિત છે. શાળાઓમાં ભાવનાત્મક બુદ્ધિમત્તાનો વિકાસ કરવા માટે આ એક મુખ્ય સાધન માનવામાં આવે છે (Children Emotional Intelligence India).
ઇન્ટરેક્ટિવ અનુભવોની મદદથી આ લેબ બાળકોને મુખ્ય પાંચ કૌશલ્યો શીખવામાં મદદરૂપ બને છે:
ભાવનાઓને ઓળખવી: પોતાના મનની સ્થિતિને સમજવી.
ભાવનાઓને સમજવી: કોઈ ચોક્કસ લાગણી પાછળનું સાચું કારણ જાણવું.
લાગણીઓને નામ આપવું: પોતાના ભાવોને યોગ્ય શબ્દોમાં વ્યક્ત કરવા.
ભાવનાઓ વ્યક્ત કરવી: સામાજિક વાતાવરણમાં પોતાની વાત યોગ્ય રીતે મૂકવી.
લાગણીઓનું નિયંત્રણ: ગુસ્સો, દુઃખ કે અતિશય આનંદ પર કાબૂ મેળવવો.
બાળકોએ આ પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન ચહેરાના હાવભાવ અને શારીરિક મુદ્રાઓ (Body Language) દ્વારા અન્ય વ્યક્તિઓની લાગણીઓને ઓળખવાની કળા શીખી હતી. આ ઉપરાંત બાળકોને 'NMACC આર્ટ વોક' માં પણ લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં કલાના વિવિધ નમૂનાઓ જોઈને તેમની સર્જનાત્મકતા અને આત્મ-અભિવ્યક્તિને નવું પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું.
વંચિત સમુદાયના બાળકો માટે ભવિષ્યની યોજનાઓ અને દેશવ્યાપી વિસ્તાર
રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનની મૂળભૂત ફિલોસોફી 'વી કેર' (We Care) થી પ્રેરિત થઈને આ કાર્યક્રમ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નિષ્ણાતોના સંયુક્ત સહયોગથી વિકસાવવામાં આવેલી આ લેબને ભારતીય પરિવેશ અને વાતાવરણને અનુરૂપ સંપૂર્ણપણે કસ્ટમાઇઝ કરવામાં આવી છે. આ 'મ્યુઝિયમ ઇન રેસિડેન્સ' શ્રેણીનું આ બીજું મોટું પ્રદર્શન છે. આ અગાઉ વર્ષ 2025 માં 'લાઇટ એટેલિયર' નું સફળ આયોજન કરાયું હતું, જેમાં 13,000 વધુ બાળકોએ રંગ અને પ્રકાશના જાદુનો આનંદ માણ્યો હતો.
આગામી સમયમાં મુંબઈના આ કેન્દ્ર બાદ રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશન આ ઈમોશન્સ લેબના મોડેલને સમગ્ર ભારતમાં આવેલી સરકારી શાળાઓ અને ગ્રામીણ આંગણવાડીઓ સુધી લંબાવશે. આ વ્યાપક વિસ્તાર પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે દેશના અંતરિયાળ અને વંચિત સમુદાયોના બાળકો પણ આ આધુનિક શૈક્ષણિક પદ્ધતિનો લાભ મફતમાં મેળવી શકે. આ પ્રદર્શન 2 ઓગસ્ટ 2026 સુધી સામાન્ય જનતા અને શાળાના તમામ બાળકો માટે ખુલ્લું રહેશે.
આ પણ વાંચો : Amarnath Yatra 2026 : માત્ર 12 દિવસ અને 3 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ! અમરનાથ યાત્રામાં આ વર્ષે તૂટ્યા તમામ જૂના રેકોર્ડ
