વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન પણ સંવાદનો એક માર્ગ છે : Mohan Bhagwat
મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે, વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા આંદોલનને માત્ર વિરોધ તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. તેમના મતે, આંદોલન પણ સંવાદ (Dialogue)નું એક સ્વરૂપ છે, જેના માધ્યમથી યુવાનો સરકાર સુધી પોતાની વાત પહોંચાડે છે. જ્યારે લોકોની ચિંતાઓને યોગ્ય રીતે સાંભળવામાં આવતી નથી ત્યારે લોકશાહી (Democracy)માં આંદોલન એક વિકલ્પ તરીકે સામે આવે છે. તેમણે કહ્યું કે માત્ર ચર્ચા અથવા વાદવિવાદથી આગળ વધવાને બદલે પરસ્પર સંવાદથી જ સકારાત્મક પરિણામો પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.
Gen Z દેશ વિરોધી નથી, તેમની ફરિયાદો સાંભળવી જરૂરી
મોહન ભાગવતે સ્પષ્ટ કહ્યું કે Gen Z ને દેશવિરોધી અથવા દેશવિરોધી એજન્ટ ગણવું યોગ્ય નથી. તેમણે કહ્યું કે, આ યુવાનો આપણા પોતાના સમાજનો જ ભાગ છે અને દેશનું ભવિષ્ય છે. જો તેઓ અવાજ ઉઠાવે છે તો તેની પાછળ કોઈ કારણ હોય છે. તેમના મતે, યુવાઓની ફરિયાદોને ગંભીરતાથી સાંભળવી જોઈએ અને તેમની સાથે સતત જોડાયેલા રહેવું જોઈએ. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો કોઈ ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર (Dr. B. R. Ambedkar) નું બંધારણ (Constitution) વાંચે તો તેમાં વિરોધ વ્યક્ત કરવાની યોગ્ય પદ્ધતિ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવામાં આવી છે. તેથી વિરોધ હોવો ખોટો નથી, પરંતુ તે બંધારણીય અને શાંતિપૂર્ણ રીતે થવો જોઈએ.
આજની પેઢી દરેક પ્રશ્નનો જવાબ ઈચ્છે છે
Gen Z વિશે વાત કરતાં મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે, તેમના સમયમાં બાળકો મોટા લોકોની વાત વિના પ્રશ્ન સ્વીકારી લેતા હતા. પરંતુ આજની પેઢી દરેક મુદ્દે પ્રશ્ન પૂછે છે અને તેનો સંતોષકારક જવાબ ઈચ્છે છે. તેમણે કહ્યું કે જો સંબંધો વિશ્વાસભર્યા હોય તો દરેક પ્રશ્નનો જવાબ મળી શકે છે. લોકશાહી (Democracy)માં જાહેર સંવાદ અત્યંત જરૂરી છે અને એ જ લોકશાહીની સાચી ઓળખ છે.
શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં મોટા સુધારાની જરૂર
મોહન ભાગવતે ભારતીય શિક્ષણ વ્યવસ્થા (Education System) અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે હજુ ઘણું કામ કરવાની જરૂર છે. વિદ્યાર્થીઓની ફરિયાદો યોગ્ય છે અને તેને અવગણવી ન જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે અંગ્રેજીમાં જેને ડિબેટ (Debate) કહેવામાં આવે છે તેને ભારતીય પરંપરામાં શાસ્ત્રાર્થ (Shastrarth) કહેવામાં આવે છે. બાળકો સાથે બૌદ્ધિક ચર્ચા કરવી અને તેમના પ્રશ્નોના જવાબ આપવું આજના સમયમાં ખૂબ જરૂરી છે.
સમલૈંગિક લગ્ન અંગે શું કહ્યું?
સમલૈંગિક લગ્ન (Same-Sex Marriage) અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં મોહન ભાગવતે કહ્યું કે LGBT સમાજનો એક હિસ્સો છે અને તેને નકારી શકાય નહીં. તેમણે જણાવ્યું કે લગ્ન (Marriage) માત્ર 2 વ્યક્તિઓ વચ્ચેનો સંબંધ નથી, પરંતુ સમાજની એક મહત્વપૂર્ણ સંસ્થા (Institution) છે. પરિવાર (Family) સમાજની મૂળભૂત એકમ છે અને આગામી પેઢીનું નિર્માણ પણ પરિવાર દ્વારા જ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે, વર્ષોથી ચાલતી આવેલી સામાજિક વ્યવસ્થામાં અચાનક ફેરફાર કરવામાં આવે અને તેના સ્થાને નવી વ્યવસ્થા ઉભી ન થાય તો સમાજમાં સંઘર્ષ ઊભો થઈ શકે છે. તેમના મતે જો સમલૈંગિક લગ્નને કાનૂની માન્યતા આપવી હોય તો તેના માટે સ્પષ્ટ કાયદો (Law) બનાવવો જોઈએ, જેને સમાજ સ્વીકારે અને જેના કારણે સમાજનું સંતુલન જળવાઈ રહે.
પાકિસ્તાન અને ચીન અંગે પણ વ્યક્ત કર્યા વિચારો
મોહન ભાગવતે ચીન (China) અને પાકિસ્તાન (Pakistan) અંગે પણ પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા. તેમણે કહ્યું કે, સંકટના સમયમાં દરેક નાગરિકે સરકારના સૂચનોનું પાલન કરવું જોઈએ. તેમણે દાવો કર્યો કે ચીન પણ સ્વીકારે છે કે હજારો વર્ષ પહેલાં ભારતે તેને સંસ્કાર આપ્યા હતા. પાકિસ્તાન અંગે તેમણે કહ્યું કે, તે ક્યારેક ભારતનો જ ભાગ હતો અને તેથી સમસ્યાનો ઉકેલ પણ ભારત પાસે છે. ભારત કોઈ દેશને નુકસાન પહોંચાડવા માંગતું નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે કોઈપણ સંઘર્ષ પછી સંવાદ જરૂરી બને છે, કારણ કે કોઈ પણ દેશ અથવા લોકો કાયમ માટે દુશ્મન બની રહેતા નથી. રાજકીય મતભેદો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો હોવા છતાં માનવતા (Humanity) હંમેશા સર્વોપરી રહેવી જોઈએ.
વિદ્યાર્થીઓ પર લાઠીચાર્જ મુદ્દે શું કહ્યું?
વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા લાઠીચાર્જ (Lathi Charge) અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્ન પર મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે તેમને સમગ્ર ઘટનાની સંપૂર્ણ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. તેમણે કહ્યું કે મીડિયા અહેવાલોમાં કેટલાક બહારના લોકો વિદ્યાર્થીઓના જૂથમાં ઘૂસી ગયા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેની સત્યતા વિશે તેઓ ખાતરીપૂર્વક કહી શકતા નથી. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે જો આંખ બંધ કરીને કોઈ એક પર વિશ્વાસ કરવાની વાત આવે તો તેઓ Gen Z પર વિશ્વાસ કરવાનું પસંદ કરશે. તેમના મતે નવી પેઢી ઘણી બાબતોમાં હાલની પેઢી કરતાં વધુ ઈમાનદાર છે.
RSS માં મહિલાઓની ભૂમિકા અંગે આપ્યો જવાબ
RSS માં મહિલાઓને મુખ્ય સંગઠનમાં સ્થાન કેમ નથી આપવામાં આવતું તે અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે મહિલાઓ માટે સંઘમાં અલગ વિભાગ કાર્યરત છે અને તેઓ વિવિધ સ્તરે મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ નિભાવી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે મુખ્ય સંગઠન સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો દરમિયાન પણ મહિલાઓના અભિપ્રાયને પૂરતું મહત્વ આપવામાં આવે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં મહિલાઓને સમાન અધિકાર (Equal Rights), સમાન તક અને નેતૃત્વમાં આગળ વધારવા અંગે વ્યાપક સહમતી છે. તેથી મહિલાઓની સક્રિય ભાગીદારી સમાજ અને દેશના વિકાસ માટે અનિવાર્ય છે.
આ પણ વાંચો : Mohan Bhagwat Youth Meet : દિલ્હીના વિરોધ પ્રદર્શન બાદ બદલાયું રાજકારણ? PM બાદ RSS ચીફ પણ Gen-Z યુવા પેઢી સાથે કરશે સંવાદ
