સમગ્ર દેશ કવર કર્યા બાદ ચોમાસા પર અચાનક લાગી બ્રેક
ભારતીય હવામાન વિભાગના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, 9 જુલાઈના રોજ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું નિર્ધારિત સમય કરતાં માત્ર એક દિવસ મોડું સમગ્ર દેશમાં પહોંચી ગયું હતું. પરંતુ આ સફળતાના તુરંત બાદ જ, 11 જુલાઈના રોજ જાહેર થયેલી સેટેલાઇટ તસવીરોએ હવામાન વૈજ્ઞાનિકોને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધા છે (Monsoon Rainfall Update India).
દેશના વિશાળ ભૂભાગ પર વાદળોનું નામોનિશાન નથી અને પૂર જેવી સ્થિતિનો સામનો કરી રહેલા ઘણા શહેરોમાં હવે અચાનક વરસાદ ગાયબ થઈ ગયો છે. સામાન્ય નાગરિકોના મનમાં સવાલ થઈ રહ્યો છે કે શું ચોમાસું વિદાય લઈ રહ્યું છે? જો કે, હવામાન વિભાગે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી, ચોમાસું માત્ર એક નબળા તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે (Southwest Monsoon Weak Phase).
ભારતનું ચોમાસું કેમ પડ્યું નબળું? પ્રશાંત મહાસાગરના વાવાઝોડાનું જોડાણ
વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ મુજબ, ભારતમાં ચોમાસું નબળું પડવા પાછળનું મુખ્ય કારણ સ્થાનિક નથી પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ભૌગોલિક ઘટના છે. આ સમયે ભારતથી હજારો કિલોમીટર દૂર પશ્ચિમ પ્રશાંત મહાસાગરમાં એક અત્યંત શક્તિશાળી ચક્રવાત સક્રિય બન્યું છે (Pacific Ocean Cyclone Effect).
આ વાવાઝોડાએ હિંદ મહાસાગરમાંથી ભારત તરફ આવતી ભેજવાળી હવાઓ અને કુદરતી પ્રવાહને પોતાની તરફ ખેંચી લીધો છે. પરિણામે, ભારતની ઉપર બનતી મોન્સૂન ટ્રફ (વરસાદી રેખા) નબળી પડી ગઈ છે અને મધ્ય તેમજ દક્ષિણ ભારતમાં વરસાદની ગતિવિધિઓ એકાએક થંભી ગઈ છે (IMD Weather Forecast Satellite).
જૂનથી જુલાઈ સુધીના વરસાદી આંકડા અને પ્રાદેશિક અસમાનતાનું ચિત્ર
ચાલુ વર્ષે ચોમાસાની શરૂઆત એકદમ નબળી રહી હતી, જ્યાં જૂનના અંત સુધીમાં દેશમાં સામાન્ય કરતાં 40 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો, જે તાજેતરના વર્ષોની સૌથી નબળી શરૂઆત ગણાય છે. જો કે, જૂનના છેલ્લા દિવસો અને જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહમાં થયેલા ભારે વરસાદને કારણે આ ખાધ ઘટીને ૧૪ ટકા પર આવી ગઈ હતી.
પરંતુ આ વરસાદ સમાન નહોતો; પશ્ચિમ અને પૂર્વ ભારતમાં સારો વરસાદ પડ્યો હોવા છતાં, મધ્ય ભારતના રાજ્યો હજુ પણ સામાન્ય કરતાં ઓછા વરસાદની કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છે (Central India Deficit Rain).
અલ-નીનો પરિબળ, વધતું તાપમાન અને આગામી દિવસોની હવામાન આગાહી
હવામાન વૈજ્ઞાનિકો અત્યારે પ્રશાંત મહાસાગરમાં આકાર લઈ રહેલી અલ-નીનોની સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે (El Nino Weather Pattern). જો આ સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનશે, તો જુલાઈના બાકીના દિવસોમાં પણ સરેરાશ કરતાં ઓછો વરસાદ પડી શકે છે.
આગામી સક્રિય તબક્કો શરૂ ન થાય ત્યાં સુધી દેશના અનેક ભાગોમાં સામાન્ય કરતાં વધુ તાપમાન અને અસહ્ય ઉકળાટ અનુભવાશે. નિષ્ણાતોના મતે, જેમ જ પશ્ચિમ પ્રશાંત મહાસાગરના ચક્રવાતની અસર ઓછી થશે, તેમ ભેજવાળી હવાઓ ફરી ભારત તરફ વળશે અને વરસાદનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થશે
આ પણ વાંચો : Kalinga Sena: શું ઇસ્કોન તોડી રહ્યું છે જગન્નાથ સંસ્કૃતિ? કલિંગ સેનાની ધમકી બાદ મામલો ગરમાયો!
