સેક્સ વર્કર્સ માટે સુપ્રીમ કોર્ટે આપ્યો ઐતિહાસિક ચુકાદો, સ્વેચ્છાએ દેહવ્યાપાર ગુનો નથી!

Sex Workers Verdict : ભારતના ન્યાયતંત્રના ઈતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ નિર્ણય લેતા, સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court of India) એ વેશ્યાવૃત્તિ અને સેક્સ વર્કર્સ (Sex Workers) ના અધિકારો અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે. ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા (Justice J.B. Pardiwala) અને ન્યાયાધીશ આર. મહાદેવન (Justice R. Mahadevan) ની બેન્ચે 298 પાનાના વિસ્તૃત ચુકાદામાં નોંધ્યું છે કે, જો કોઈ પુખ્ત મહિલા પોતાની આજીવિકા માટે સ્વેચ્છાએ આ વ્યવસાયમાં જોડાય છે, તો તેને ગુનેગાર ગણી શકાય નહીં.

Sex Workers Verdict :  વેશ્યાલયની વ્યાખ્યામાં ફેરફાર

કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર એક મહિલા પોતાના ઘરમાં વેશ્યાવૃત્તિ કરે તો તેને 'વેશ્યાલય' કહી શકાય નહીં. કાયદાકીય રીતે વેશ્યાલય ત્યારે જ ગણાય જ્યારે ત્યાં એકથી વધુ સેક્સ વર્કર્સ હોય અથવા કોઈ મધ્યસ્થી (Pimp/Broker) તેની પાછળ સંડોવાયેલ હોય. પોલીસ કોઈ પણ મહિલાને માત્ર તે સેક્સ વર્કર છે તે આધાર પર હેરાન કરી શકતી નથી.

અનૈતિક ટ્રાફિક નિવારણ અધિનિયમ

અનૈતિક ટ્રાફિક નિવારણ અધિનિયમ (Immoral Traffic Prevention Act - ITPA), 1956 નો ઉદ્દેશ્ય વ્યવસાયને નાબૂદ કરવાનો નહીં, પરંતુ સંગઠિત ગુનાખોરી અને શોષણને રોકવાનો છે. કોર્ટે એમ પણ ઉમેર્યું કે, સ્વેચ્છાએ આ વ્યવસાયમાં રહેલી મહિલાઓને તેમની ઈચ્છા વિરુદ્ધ 'રેસ્ક્યુ' કરી આશ્રય ગૃહોમાં લાંબો સમય અટકાયતમાં રાખવી એ તેમના બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે.

જાહેર સ્થળોએ મર્યાદા

જોકે, કોર્ટે કલમ 7 અને 8 હેઠળ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જાહેર સ્થળો, ધાર્મિક સ્થળો કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ નજીક ગ્રાહકોને ખુલ્લેઆમ વિનંતી કરવી એ સજાપાત્ર ગુનો છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિ જાહેર શિષ્ટાચાર (Public Decency) નું ઉલ્લંઘન ગણાય છે, જેના પર પોલીસ કાર્યવાહી કરી શકે છે.

આ પણ વાંચો: NEET પેપર લીક મામલે સુપ્રીમ કોર્ટનો કેન્દ્ર સરકારને સવાલ, 'વારંવાર કેમ લીક થાય છે પેપર?'