Russia ભારતમાં 6 નવા ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ બનાવવા કરશે મદદ

રોસાટોમે ભારતને છ નવા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ બનાવવામાં મદદ કરવાની ઓફર કરી

ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમની બે દિવસની મોસ્કો મુલાકાત દરમિયાન રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન ક્રેમલિન ખાતે મુલાકાત કરી હતી. બંને નેતાઓએ અહીં ચા પર ચર્ચા કરી હતી અને બાદમાં દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોમાં ભાગ લીધો હતો જેમાં રશિયન સરકારની માલિકીની રોસાટોમે ભારતને છ નવા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ બનાવવામાં મદદ કરવાની ઓફર કરી હતી. આ સિવાય રશિયન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડે ભારત સાથે ફાર્મા, શિપબિલ્ડીંગ અને એજ્યુકેશન સેક્ટરમાં કરાર કર્યા છે.

Held productive discussions with President Putin at the Kremlin today. Our talks covered ways to diversify India-Russia cooperation in sectors such as trade, commerce, security, agriculture, technology and innovation. We attach great importance to boosting connectivity and… pic.twitter.com/JfiidtNYa8

— Narendra Modi (@narendramodi) July 9, 2024

ભારત સાથે સહકારના નવા ક્ષેત્રો પર ચર્ચા

રશિયાની બીજી સૌથી મોટી બેંકે ભારત સાથે બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર વધતાં ચૂકવણીના પ્રવાહને સરળ બનાવવાના પ્રયાસો પર વાત કરી હતી. રોસાટોમે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત સાથે સહકારના નવા ક્ષેત્રો પર ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે - નવી સાઇટ પર રશિયન ડિઝાઇનના વધુ છ ઉચ્ચ-શક્તિના પરમાણુ એકમોનું નિર્માણ અને કેટલાક નાના પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટના નિર્માણમાં ભારત સાથે સહયોગ કરવા અંગે અમારી વાતચીત થઈ છે. આ વર્ષે મે મહિનામાં રોસાટોમે ભારતને ફ્લોટિંગ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ (FNPP)ના નિર્માણ અને સંચાલન માટે ટેક્નોલોજી ઓફર કરી હતી.

રશિયા પાસે ફ્લોટિંગ પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ છે

હાલમાં વિશ્વમાં રશિયા એકમાત્ર એવો દેશ છે જે પાણી પર તરતો પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ ધરાવે છે. આ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટને અકાડેમિક લોમોનોસોવ જહાજ પર એસેમ્બલ કરવામાં આવ્યો છે. રશિયાના પેવેકમાં વીજળીનો સપ્લાય આ તરતા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટથી કરવામાં આવી રહ્યો છે. પેવેક એ ઉત્તર આર્કટિકમાં સ્થિત રશિયાનું એક બંદર શહેર છે. રશિયા સિવાય અન્ય કોઈ દેશ હજુ સુધી તરતા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટની ટેક્નોલોજી વિકસાવી શક્યો નથી. આ પ્રકારના પ્લાન્ટમાંથી અંતરિયાળ વિસ્તારો કે દરિયામાં સ્થિત ટાપુઓને પણ અવિરત વીજળી પૂરી પાડી શકાય છે. રોસાટોમ અને ભારત ઉત્તરીય સમુદ્ર માર્ગની પરિવહન ક્ષમતા વિકસાવવા માટે પણ ચર્ચા કરી રહ્યા છે. આ દરિયાઈ માર્ગ નોર્વે સાથેની રશિયાની સરહદ નજીકના મુર્મન્સ્કથી પૂર્વ તરફ અલાસ્કા નજીક બેરિંગ સ્ટ્રેટ સુધી વિસ્તરે છે. આ દરિયાઈ માર્ગ ખાસ કરીને રશિયન તેલ, કોલસો અને પ્રવાહી કુદરતી ગેસના પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. રશિયા 2030 સુધીમાં NSR દ્વારા 150 મિલિયન મેટ્રિક ટન પરિવહન કરવાની આશા રાખે છે, જે આ વર્ષે 80 મિલિયન મેટ્રિક ટનથી વધીને છે.

કુડનકુલમ પ્લાન્ટ રશિયાના સહયોગથી બનાવવામાં આવ્યો છે

કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ (કુડનકુલમ NPP અથવા KKNPP) એ ભારતનું સૌથી મોટું પરમાણુ પાવર સ્ટેશન છે, જે દક્ષિણ ભારતના તમિલનાડુ રાજ્યના તિરુનેલવેલી જિલ્લાના કુડનકુલમમાં સ્થિત છે. આ પ્લાન્ટના પ્રથમ બે એકમોનું બાંધકામ લગભગ બે દાયકા પહેલા (માર્ચ 31, 2002) ભારત અને રશિયા વચ્ચેના કરાર હેઠળ શરૂ થયું હતું, પરંતુ સ્થાનિક માછીમારોના વિરોધને કારણે વિલંબનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટમાં રશિયન ડિઝાઈન કરેલા VVER-1000 રિએક્ટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટમાંથી 6,000 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની યોજના

કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટમાંથી 6,000 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પન્ન કરવાની યોજના છે. રશિયાની સરકારી કંપની એટોમસ્ટ્રોયએક્સપોર્ટ અને ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NPCIL)ના સહયોગથી આ પ્લાન્ટમાં છ VVER-1000 રિએક્ટર બનાવવામાં આવનાર છે, જેમાંથી બે રિએક્ટરનું બાંધકામ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે અને અહીંથી વીજળીનું ઉત્પાદન પણ થઈ રહ્યું છે. યુનિટ 1 ને 22 ઓક્ટોબર 2013 ના રોજ સધર્ન પાવર ગ્રીડ સાથે સિંક્રનાઇઝ કરવામાં આવ્યું હતું અને ત્યારથી તે તેની 1000 મેગાવોટની રેટેડ ક્ષમતા સાથે વીજળી ઉત્પન્ન કરી રહ્યું છે. યુનિટ 2 નું કામ 10 જુલાઈ 2016 ના રોજ પૂર્ણ થયું હતું અને તે આ વર્ષે 29 ઓગસ્ટના રોજ પાવર ગ્રીડ સાથે સિંક્રનાઇઝ થયું હતું. 17 ફેબ્રુઆરી 2016ના રોજ યુનિટ 3 અને 4 ના બાંધકામ માટે ભૂમિપૂજન સમારોહ યોજાયો હતો અને બંને રિએક્ટર નિર્માણાધીન છે. એકવાર તેના તમામ 6 રિએક્ટર કાર્યરત થઈ જાય તે પછી તે 6 GW (1 GW = 1000 MW) વીજળીનું ઉત્પાદન કરતો ભારતનો સૌથી મોટો પરમાણુ વીજ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ છે. કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટના બંને એકમો વોટર-કૂલ્ડ, વોટર-મોડરેટેડ રિએક્ટર છે. 1979માં પ્રસ્તાવિત આ પ્રોજેક્ટનો સ્થાનિક લોકો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.

કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટનો વિરોધ થયો હતો

વિરોધના કારણે આ પ્રોજેક્ટ બંધ કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, વર્ષ 2000 માં તેના પર ફરીથી કામ શરૂ થયું અને કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટનું નિર્માણ અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકાર દરમિયાન શરૂ થયું. 2011 માં, કુડુકુલમ પ્લાન્ટની આસપાસ હજારો લોકોએ જાપાનમાં ફુકુશિમા દાઇચી પરમાણુ દુર્ઘટના સામે વિરોધ કર્યો. તેમણે તમિલનાડુમાં ફુકુશિમા જેવી પરમાણુ દુર્ઘટનાનો ભય પણ વ્યક્ત કર્યો હતો. જો કે, 2012 માં, ભારતના પરમાણુ ઉર્જા કાર્યક્રમના વડા ડૉ. શ્રીકુમાર બેનર્જીએ આ પ્લાન્ટને વિશ્વના સૌથી સુરક્ષિત પરમાણુ પ્લાન્ટમાંના એક તરીકે વર્ણવ્યું હતું. 2011 માં, સર્વોચ્ચ અદાલતમાં એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કરવામાં આવી હતી જેમાં કુડુકુલમ પ્લાન્ટમાં નવા રિએક્ટરના નિર્માણને રોકવા અને સલામતીની ચિંતાઓનું મૂલ્યાંકન ન થાય ત્યાં સુધી પહેલાથી સ્થાપિત રિએક્ટરમાંથી વીજ ઉત્પાદન અટકાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. 24 ફેબ્રુઆરી 2012 ના રોજ, તત્કાલિન વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહે આ પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટના વિરોધ પાછળ કેટલાક વિદેશી NGOનો હાથ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું કે ત્રણ એનજીઓએ વિદેશી વિનિમય નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને કુડુકુલમ પ્લાન્ટ સામે વિરોધ ઉશ્કેરવા માટે ધાર્મિક અને સામાજિક કારણો માટે મળેલા દાનનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે 2013માં આ પ્રોજેક્ટને લીલી ઝંડી આપી હતી

ચર્ચ ઓફ સાઉથ ઈન્ડિયા અને નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ ચર્ચે પાવર પ્લાન્ટનો વિરોધ કર્યો હતો અને તેના વિરોધને સમર્થન આપ્યું હતું. પાવર પ્લાન્ટના સમર્થકો અને સરકારનો આરોપ છે કે કુડુકુલમ પ્લાન્ટ સામેના વિરોધને ચર્ચો દ્વારા ઉશ્કેરવામાં આવ્યા હતા અને વિદેશી સ્ત્રોતો દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું. તમિલનાડુ સરકારે ચાર સભ્યોની નિષ્ણાત પેનલની રચના કરી હતી જેણે પ્લાન્ટની સલામતી વિશેષતાઓનું નિરીક્ષણ કર્યા બાદ એક અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો. તમિલનાડુ સરકારે રાજ્યમાં વીજળીની તીવ્ર અછતને ધ્યાનમાં રાખીને આ પ્લાન્ટને ચાલુ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. મે 2013 માં, સુપ્રીમ કોર્ટે કુડુકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્રોજેક્ટની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો, કહ્યું કે પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ વ્યાપક જાહેર હિતમાં છે.

આ પણ વાંચો----- PM મોદીને રશિયાએ આપ્યું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન