Studio on Wheels: ડી.વી. મહેતાનો અનોખો સેવાસંકલ્પ, હવે મજૂરોના બાળકોના ભવિષ્યમાં પણ આવશે ઉજાસ
- Studio on Wheels: ડી.વી. મહેતાનો શિક્ષારથ
- સાઈટ્સ પર મજૂરોના સંતાનો માટે 'સ્કૂલ ઓન વ્હીલ્સ'નો સેવાયજ્ઞ
- જ્યાં સુવિધાઓ ખૂટી ત્યાં સંવેદના પહોંચી
- 'ઉમીદ શિક્ષારથ' દ્વારા જ્ઞાનની ગંગા
- શિક્ષણથી વંચિત બાળકો માટે આશીર્વાદ
Studio on Wheels: શિક્ષણ એ શક્તિ છે જે વ્યક્તિ, સમાજ અને દેશનું ભાગ્ય બદલવાની ક્ષમતા (Potential) ધરાવે છે. રાજકોટ (Rajkot) શહેરમાં શ્રી વી.એમ. મહેતા ફાઉન્ડેશન (V.M. Mehta Foundation) દ્વારા એક ખૂબ જ પ્રશંસનીય કાર્ય થઈ રહ્યું છે. સંસ્થાના ડિરેક્ટર ડી.વી. મહેતા (D.V. Mehta) સાહેબે જોયું કે બાંધકામની સાઇટ્સ (Construction Sites) પર કામ કરતા પરપ્રાંતીય શ્રમિકોના બાળકો શિક્ષણથી વંચિત રહે છે. આ વિચારમાંથી જ 'ઉમીદ શિક્ષારથ' (Umeed Shiksharath) નો જન્મ થયો હતો. આ એક એવી ફરતી શાળા છે જે મજૂર વસાહતો સુધી પહોંચીને બાળકોને જ્ઞાન આપે છે.
સંઘર્ષ અને અભિયાનની શરૂઆત (Inception and Struggle)
આ પ્રોજેક્ટ પાછળ એક હૃદયસ્પર્શી ઘટના જોડાયેલી છે. ડિસેમ્બર 2023માં એક સાઇટની મુલાકાત દરમિયાન ડી.વી. મહેતાએ એક નાની બાળકીને કડકડતી ઠંડીમાં ખુલ્લા પગે રેતીમાં રમતી જોઈ હતી. આ દ્રશ્યે તેમના મનમાં સ્પાર્ક (Spark) પેદા કર્યો હતો. તેમણે અનુભવ્યું કે જે મજૂરો વારંવાર સ્થળાંતર (Migration) કરે છે, તેમના બાળકોને શિક્ષણની સુવિધા મળતી નથી. આ મનોમંથન પછી 11 માર્ચ 2024ના રોજ પિતાશ્રીની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે આ અભિયાન શરૂ થયું હતું. શરૂઆતમાં વાલીઓને સમજાવવા ખૂબ મુશ્કેલ હતા, કારણ કે તેમને બાળકોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા રહેતી હતી.
આ પણ વાંચો---- Studio on Wheels: ગોંડલના ગામડાથી પાંચ રાજ્યો સુધી, એક ગુજરાતીની કોઠાસૂઝે આઈસક્રીમ ઉદ્યોગમાં મચાવી ધૂમ
સ્કૂલ ઓન વ્હીલ્સની વિશેષતાઓ (Features of School on Wheels)
આ અભિયાનમાં એક ખાસ બસનો ઉપયોગ થાય છે, જે ચાલતા ક્લાસરૂમ (Mobile Classroom) જેવી છે. બસની અંદર વ્હાઇટ બોર્ડ, સ્ટેશનરી અને શૈક્ષણિક સાધનોની પૂરી વ્યવસ્થા હોય છે. અત્યાર સુધીમાં રાજકોટની 150 જેટલી સાઇટ્સ કવર કરવામાં આવી છે. આ પ્રક્રિયામાં 800 થી 900 જેટલા બાળકો જોડાયા છે. અહીં માત્ર પુસ્તકિયું જ્ઞાન જ નહીં, પણ આર્ટ (Art), રોબોટિક્સ (Robotics) અને સ્પોર્ટ્સ (Sports) જેવી પ્રવૃત્તિઓ પણ કરાવવામાં આવે છે. ટીચર્સ ખૂબ જ ક્વોલિફાઇડ (Qualified) છે અને તેઓ બાળકોના પર્સનલ હાઈજીન (Personal Hygiene) પર પણ ધ્યાન આપે છે.
સામાજિક પરિવર્તન અને ભવિષ્યનું લક્ષ્ય (Social Change and Future Goals)
સંસ્થા દ્વારા બાળકોને માત્ર ભણાવવામાં જ આવતા નથી, પણ તેમનું મૂલ્યાંકન (Assessment) કરીને પ્રમાણપત્ર પણ અપાય છે. આ સર્ટિફિકેટના આધારે બાળકો આગળ જતાં કોઈપણ સરકારી શાળામાં પ્રવેશ મેળવી શકે છે. બાળકોના વાલીઓને વ્યસનમુક્તિ (De-addiction) માટે કેન્સર હોસ્પિટલની મુલાકાતે પણ લઈ જવાય છે. ડી.વી. મહેતા સાહેબનું લક્ષ્ય રાજકોટના 4000 થી 5000 બાળકો સુધી પહોંચવાનું છે. તેઓ માને છે કે સમાજને સહાનુભૂતિ (Sympathy) કરતા સમાનુભૂતિ (Empathy) ની વધુ જરૂર છે, જેથી આ બાળકોમાં આત્મવિશ્વાસ (Self-esteem) જન્મી શકે.
આજે અમે તમને એક એવા 'શિક્ષા રથ' ની મુલાકાતે લઈ જઈ રહ્યા છીએ જે માત્ર રસ્તા પર દોડતી બસ નથી, પણ સેંકડો ગરીબ બાળકો માટે ઉજ્જવળ ભવિષ્યની ગેરંટી છે. Shri V. M. Mehta Foundation ના ડિરેક્ટર D. V. Mehta સાથે JD Gujarati એ ખાસ સંવાદ કર્યો. 25 વર્ષથી શિક્ષણ ક્ષેત્રે કાર્યરત ડી.વી. મહેતા… pic.twitter.com/BBSemeAyu3
— Gujarat First (@GujaratFirst) April 24, 2026
સમર્પિત ટીમ અને પિતાનું સંભારણું (Dedicated Team and Legacy)
આ આખી પ્રવૃત્તિમાં જીનિયસ સ્કૂલનો સ્ટાફ નિઃસ્વાર્થ ભાવે સેવા આપે છે. ડી.વી. મહેતા આ પ્રોજેક્ટને તેમના પિતા વ્રજલાલ મુનલાલ મહેતાને સમર્પિત કરે છે. પિતાના આશીર્વાદ અને સંસ્કારોના કારણે જ તેઓ આજે આ ભગીરથ કાર્ય કરી રહ્યા છે. આ આર્ટિકલ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે જો દરેક નાગરિક પોતાની સામાજિક જવાબદારી (Social Responsibility) સમજે, તો દેશના 1 કરોડથી વધુ વંચિત બાળકોના જીવનમાં ઉજાસ લાવી શકાય છે. 'સ્કૂલ ઓન વ્હીલ્સ' એ આ દિશામાં એક મજબૂત કદમ (Strong Step) છે.
આ પણ વાંચો---- Studio on Wheels: શિક્ષણ જગતમાં BAOU નો ડંકો! V.C. Prof. Ami Upadhyay એ બદલી નાખી શિક્ષણની વ્યાખ્યા