ગુજરાત ફર્સ્ટ (Gujarat First) નું 'સ્ટુડિયો ઓન વ્હીલ્સ' (Studio On Wheels) પાટણ (Patan) જિલ્લાના પવિત્ર યાત્રાધામ શંખેશ્વર પહોંચ્યું છે. અહીં અમે એક એવી વિશિષ્ટ પ્રતિભા સાથે મુલાકાત કરી છે જેમના જીવનમાં વહીવટી પારદર્શિતા અને સાહિત્યિક ઊંડાણનો અદભૂત સમન્વય જોવા મળે છે. ડૉ. રામસિંહ એચ. રાજપૂત (Dr. Ramsinh H. Rajput), જેઓ એક નિવૃત્ત અધિકારી હોવાની સાથે ખ્યાતનામ લેખક પણ છે, તેમણે પોતાના 35 વર્ષના દીર્ઘ કાર્યકાળના અનુભવો અમારી સાથે શેર કર્યા છે.
શિક્ષણ જગતની વ્યવસ્થાતંત્ર પર 6 જેટલા પ્રમાણિત પુસ્તકોનું સર્જન કર્યું
ડૉ. રામસિંહ ગુજરાતની ચાર અલગ-અલગ યુનિવર્સિટીઓમાં રજિસ્ટ્રાર (Registrar) તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે. ભાવનગર યુનિવર્સિટીમાં ફરજ દરમિયાન તેમણે પરીક્ષા અને સેનેટના અનેક કૌભાંડો અત્યંત હિંમતપૂર્વક બહાર લાવ્યા હતા. આ વિદ્વાન લેખકે શિક્ષણ જગતની વ્યવસ્થાતંત્ર પર 6 જેટલા પ્રમાણિત પુસ્તકોનું સર્જન કર્યું છે. તેમનો સ્પષ્ટ જીવનમંત્ર રહ્યો છે કે, "કોઈપણ જગ્યાએ ક્યારેય ખોટું ચલાવી લેવું નહીં; તમારું કામ સંતોષકારક છે તે તમારે જ સાબિત કરવું પડે છે."
પ્રામાણિકતા અને સંઘર્ષ
ડૉ. રાજપૂતે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન અનેક કૌભાંડો (Scams) બહાર લાવ્યા હતા, જેના કારણે તેમને મુશ્કેલીઓનો સામનો પણ કરવો પડ્યો હતો. ખાસ કરીને ભાવનગર યુનિવર્સિટીમાં પરીક્ષા લક્ષી અને રી-એસેસમેન્ટના કૌભાંડો પકડવા બદલ રાજકીય દબાણ હેઠળ તેમને સેવામાંથી દૂર (Dismissed from probation) કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, તેમણે કાનૂની લડત (Legal Battle) લડીને કોર્ટમાં વિજય મેળવ્યો અને સન્માનપૂર્વક પરત ફર્યા.
સાહિત્યિક ક્ષેત્રે ચોંકાવનારો અને મહત્વનો ખુલાસો
સાહિત્યિક ક્ષેત્રે તેમણે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને મહત્વનો ખુલાસો કર્યો છે. વર્ષોથી પ્રચલિત માન્યતાથી વિરુદ્ધ, તેમણે પુરાવા સાથે જણાવ્યું છે કે 'સંત અખાઈ' (Sant Akhai) અને 'અખા ભગત' (Akha Bhagat) એ બંને તદ્દન અલગ વ્યક્તિત્વ છે. ડૉ. રામસિંહના સંશોધન મુજબ, સંત અખાઈના અંદાજે 360 જેટલા ભજનો ભૂલથી અખાના છપ્પામાં સમાવી લેવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, તેમણે નાડોદા રાજપૂત (Nadoda Rajput) વંશના સંતો અને 'સૂરા અને સંતોની કથા' (Sura ane Santoni Katha) પુસ્તકમાં આલેખાયેલી 25 રોમાંચક અને પ્રેરણાદાયી ઐતિહાસિક વાર્તાઓ વિશે પણ ઊંડી સમજ આપી છે.
શૈક્ષણિક અને વ્યાવસાયિક કારકિર્દી
ડૉ. રામસિંહ રાજપૂત એક ઉચ્ચ શિક્ષિત અને અનુભવી વહીવટકર્તા (Administrator) છે. તેમણે એમ.કોમ (M.Com), એમ.એ (M.A), એલ.એલ.બી (LL.B) અને યુનિવર્સિટી વહીવટ (University Administration) વિષય પર પીએચ.ડી (Ph.D) ની પદવી મેળવી છે. તેમણે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કેન્દ્ર સરકારના ઇન્ડિયન ઓડિટ ડિપાર્ટમેન્ટમાં ઓડિટર (Auditor) તરીકે કરી હતી, પરંતુ શિક્ષણમાં રસ હોવાને કારણે તેઓ યુનિવર્સિટી ક્ષેત્રમાં જોડાયા.
નિવૃત્તિ પછીની સામાજિક સેવા
62 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થયા બાદ, તેમણે ગાંધીનગરમાં 'ન્યાયમ ધર્મ ટ્રસ્ટ' (Nyayam Dharma Trust) નામની એનજીઓ (NGO) શરૂ કરી છે. તેઓ પોતાના પેન્શન (Pension) અને બચતના નાણાંનો ઉપયોગ કરીને નિવૃત્ત લોકો સાથે મળીને સામાન્ય જનતાના પ્રશ્નો ઉકેલવામાં મદદ કરે છે. તેઓ શિક્ષણ, મહેસૂલ (Revenue) અને કાયદાકીય બાબતોમાં નિઃશુલ્ક માર્ગદર્શન (Free Guidance) પૂરું પાડે છે.
આ સંવાદ દ્વારા ડૉ. રામસિંહ રાજપૂતે યુવા પેઢીને સંદેશ આપ્યો છે કે કોઈપણ કામ નિષ્ઠા (Integrity) અને વફાદારીથી કરવું જોઈએ. નિવૃત્તિ પછી પણ વ્યક્તિ પોતાની આવડતનો ઉપયોગ સમાજ માટે ઉપયોગી થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો : Studio on Wheels: 3000 + વિદ્યાર્થીઓને અપાવી સરકારી નોકરી! Patanના Dasharathbhai Patel સાથે સંવાદ
