Panchayat Election ડ્રામા: ક્યાંક ચિઠ્ઠી ઉછળી તો ક્યાંક બહુમતી છતાં પક્ષ હાર્યો! હાઇવોલ્ટેજ સત્તાનો સંગ્રામ

Gujarat Panchayat Election 2026: ટાઇ, પક્ષપલટો અને હાઇવોલ્ટેજ સત્તા સંગ્રામ!
તાલુકા અને જિલ્લા પંચાયતોના પ્રમુખ-ઉપપ્રમુખની ચૂંટણીમાં ભારે રસાકસી
ક્યાંક ચિઠ્ઠીએ ચમકારો બતાવ્યો તો ક્યાંક આંતરિક બળવાએ સત્તા પલટી નાખી
ભાજપ પાસે બહુમતી હોવા છતાં કોંગ્રેસના મહિલા બન્યા પ્રમુખ!

Gujarat Panchayat Election 2026: ગુજરાત રાજ્યના રાજકારણમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ હંમેશા પાયાનો પથ્થર સાબિત થતી હોય છે. વર્ષ 2026ની આ તાલુકા અને જિલ્લા પંચાયતોના પ્રમુખ અને ઉપપ્રમુખ (President and Vice President)ની ચૂંટણીઓમાં જે પ્રકારના દ્રશ્યો અને રાજકીય કાવાદાવા સામે આવ્યા છે, તેણે વિશ્લેષકોને પણ ચોંકાવી દીધા છે. લોકશાહીના આ પર્વમાં માત્ર મતોનું ગણિત જ નહીં, પરંતુ નસીબના ખેલ, આંતરિક જૂથબંધી, પક્ષપલટો અને વ્યૂહાત્મક ગેરહાજરી પણ એટલી જ મહત્વની સાબિત થઇ છે. ઉત્તર ગુજરાતથી લઇને દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર સુધી ફેલાયેલા આ સત્તા સંગ્રામમાં ક્યાંક ભાજપે (BJP) પરચમ લહેરાવ્યો છે તો ક્યાંક કોંગ્રેસ (Congress) અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) એ શાસક પક્ષને જોરદાર પછડાટ આપી છે.

1. વઘઇ તાલુકા પંચાયત: બાળકીના હાથે ચિઠ્ઠી ખૂલી અને ભાજપ-કોંગ્રેસ વચ્ચે સત્તા વહેંચાઈ

દક્ષિણ ગુજરાતના સરહદી અને આદિવાસી બહુલ એવા ડાંગ (Dang) જિલ્લાના વઘઇ તાલુકામાં લોકશાહીનો એક અનોખો અને રોમાંચક કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. વઘઇ તાલુકા પંચાયતની કુલ 16 બેઠકો (16 Seats) માટે ચૂંટણી યોજાઇ હતી. આ ચૂંટણીના પરિણામો જ્યારે જાહેર થયા ત્યારે સમગ્ર પંથકમાં ભારે આશ્ચર્ય ફેલાયું હતું, કારણ કે સત્તાના સમીકરણો બિલકુલ અડધા-અડધા વહેંચાઈ ગયા હતા. ભાજપને ફાળે 8 બેઠકો આવી હતી અને કોંગ્રેસને ફાળે પણ 8 બેઠકો આવી હતી. બેઠકો સરખી થવાના કારણે પ્રમુખ કોણ બનશે તે અંગે મોટો પેચ ફસાયો હતો.

રાજકીય મડાગાંઠ ઉકેલવા માટે આખરે કાયદાકીય જોગવાઈઓનો આશરો લેવો પડ્યો હતો. નાયબ જિલ્લા વિકાસ અધિકારી (Deputy District Development Officer)ની સીધી દેખરેખ હેઠળ ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી. પ્રમુખ પદ માટે કોઈ સર્વસંમતિ ન સાધવામાં આવતા આખરે બંને પક્ષોની હાજરીમાં ચિઠ્ઠી ઉછાળવાનો (Draw of Lots) નિર્ણય લેવાયો હતો. આ પ્રક્રિયાને પારદર્શક રાખવા માટે એક નિર્દોષ નાનકડી બાળકીને બોલાવવામાં આવી હતી અને તેના હાથે ચિઠ્ઠી ઉપડાવવામાં આવી હતી.

કુદરતનો ખેલ એવો રહ્યો કે જ્યારે બાળકીએ ચિઠ્ઠી ઉપાડી ત્યારે તેમાં ભાજપનું નામ ખુલ્યું હતું. આ સાથે જ વઘઇ તાલુકા પંચાયતના પ્રમુખ તરીકે ભાજપના શક્તિશાળી મહિલા આગેવાન શકુંતલાબેન પાડવી (Shakuntalaben Padvi)ના નામે મહોર વાગી હતી. જો કે, રોમાંચ અહીં જ પૂરો નહોતો થયો. ઉપપ્રમુખ પદની ચૂંટણી માટે ફરીથી પ્રક્રિયા હાથ ધરાતા તેમાં કોંગ્રેસના ઉમેદવાર ઇસદરબેન માહલા (Isdaraben Mahala) વિજેતા જાહેર થયા હતા. આમ, એક જ પંચાયતમાં પ્રમુખ શાસક પક્ષના અને ઉપપ્રમુખ વિપક્ષના બનતા આગામી સમયમાં વહીવટ કઈ રીતે ચાલશે તેના પર સૌની નજર રહેશે.

2. ધાનપુર તાલુકા પંચાયત: ભાજપના ગઢમાં ગાબડું, આમ આદમી પાર્ટીએ મારી બાજી

દાહોદ જિલ્લાની ધાનપુર તાલુકા પંચાયતની પ્રમુખ-ઉપપ્રમુખની ચૂંટણી આ વખતે સમગ્ર રાજ્યમાં ચર્ચાનો વિષય બની હતી. આ બેઠક પર ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને ધારાસભ્ય બચુભાઈ ખાબડ (Bachubhai Khabad)નો વર્ષોથી દબદબો રહ્યો છે અને આ વિસ્તાર તેમનો અભેદ ગઢ ગણાય છે. પરંતુ આ વખતે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) એ ભાજપના આ ગઢમાં મોટું ગાબડું પાડવામાં સફળતા મેળવી છે. ધાનપુરમાં ભાજપ અને 'આપ' વચ્ચેનો મુકાબલો સદંતર હાઈવોલ્ટેજ (High Voltage) બની રહ્યો હતો.

ચૂંટણી દરમિયાન મતદાન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ્યારે મતોની ગણતરી કરવામાં આવી ત્યારે બંને પક્ષોના હોશ ઉડી ગયા હતા. ભાજપના ઉમેદવારને 12 મત મળ્યા હતા અને તેની સામે આમ આદમી પાર્ટીના ઉમેદવારને પણ બરાબર 12 મત (12-12 Votes) મળ્યા હતા. સત્તા મેળવવા માટે જરૂરી બહુમતી ન મળતા અને પરિણામ સપ્રમાણ ટાઇ (Tie) થતા વહીવટી તંત્ર દ્વારા ચિઠ્ઠી ઉછાળીને જ ભાગ્યનો ફેંસલો કરવાનું નક્કી કરાયું હતું.

ભાગ્યની દેવી આ વખતે આમ આદમી પાર્ટી પર પ્રસન્ન હોય તેમ ચિઠ્ઠી ખોલતા જ 'આપ' ના સોનલબેન ભુરીયા (Sonalben Bhuriya) ધાનપુર તાલુકા પંચાયતના નવા પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત થયા હતા. પ્રમુખપદ ગુમાવ્યા બાદ ભાજપ માટે આબરૂ બચાવવી જરૂરી હતી, અને ઉપપ્રમુખની ચિઠ્ઠીમાં ભાજપના નયનભાઈ બારીઆ (Nayanbhai Baria) વિજેતા બન્યા હતા. ધારાસભ્ય બચુભાઈ ખાબડના હોમ ગ્રાઉન્ડ પર પ્રમુખપદ ગુમાવવું એ ભાજપ માટે બહુ મોટો રાજકીય ફટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.

3. મેઘરજ તાલુકા પંચાયત: કોંગ્રેસના આંતરિક બળવાએ ભાજપને સત્તાની ખુરશી સોંપી

અરવલ્લી (Aravalli) જિલ્લાના મેઘરજ તાલુકામાં રાજકીય ગણિત બિલકુલ જુદી જ દિશામાં ફંટાયું હતું. અહીં જનતાએ કોંગ્રેસને બહુમતી આપી હોવા છતાં, નેતાઓની આંતરિક ખેંચતાણ અને પક્ષપલટાના કારણે કોંગ્રેસે જીતેલી બાજી ગુમાવવી પડી છે. મેઘરજ તાલુકા પંચાયતમાં કોંગ્રેસ પાસે સભ્યોની સંખ્યા વધુ હોવા છતાં છેલ્લી ઘડીએ મોટો ઉલટફેર (Major Turnaround) જોવા મળ્યો હતો.

જ્યારે પ્રમુખ પદ માટે મતદાન પ્રક્રિયા શરૂ થઇ ત્યારે કોંગ્રેસના બે સભ્યોએ પક્ષના સત્તાવાર વ્હીપનો અનાદર કરીને ભાજપના સમર્થન વાળા જૂથને ટેકો જાહેર કરી દીધો હતો. કોંગ્રેસના સભ્ય ભરત ખાંટ (Bharat Khant) ભાજપના પ્રત્યક્ષ ટેકાથી મેઘરજ પંચાયતના નવા પ્રમુખ બનવામાં સફળ રહ્યા હતા. ભાજપે પોતાની વ્યૂહરચના હેઠળ કોંગ્રેસના જ સભ્યો તોડીને કુલ 13 બેઠકોનું સમર્થન (13 Seats Support) મેળવી લીધું અને સત્તા પોતાના હસ્તક કરી લીધી.

ઉપપ્રમુખ પદની વાત કરીએ તો ત્યાં ભાજપના વફાદાર ગણાતા અરવિંદ ખરાડી (Arvind Kharadi)ની વરણી કરવામાં આવી હતી. આ પરિણામથી સાબિત થાય છે કે સંખ્યાબળ હોવા છતાં જો સંગઠન મજબૂત ન હોય તો સત્તા હાથમાંથી સરકી જાય છે. કોંગ્રેસ સ્થાનિક સ્તરે જૂથવાદ રોકવામાં નિષ્ફળ રહી અને ભાજપે સામ, દામ, દંડ, ભેદની નીતિ અપનાવીને મેઘરજમાં ભગવો લહેરાવી દીધો.

4. દાંતા તાલુકા પંચાયત: કોંગ્રેસની ગેરહાજરી નડી અને ભાજપનો 31 વર્ષનો વનવાસ પૂરો થયો

બનાસકાંઠા (Banaskantha) જિલ્લાના પછાત અને પહાડી વિસ્તાર ગણાતા દાંતા તાલુકામાંથી ભાજપ માટે ઐતિહાસિક સમાચાર આવ્યા છે. દાંતા તાલુકા પંચાયત પર છેલ્લા 31 વર્ષથી કોંગ્રેસ શાસન કરતી હતી. ભાજપે અહીં સત્તા મેળવવા માટે અનેક પ્રયાસો કર્યા હતા પરંતુ દર વખતે નિષ્ફળતા મળતી હતી. જો કે વર્ષ 2026ની આ ચૂંટણીએ ઇતિહાસ બદલી નાખ્યો છે.

અહીં પણ સામાન્ય પરિણામોમાં ટાઇ (Tie) ની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી, જેમાં ભાજપના 10 અને કોંગ્રેસના 10 સભ્યો (10 BJP and 10 Congress Members) ચૂંટાઈને આવ્યા હતા. સત્તાનું પલ્લું કઈ તરફ નમશે તે અંગે ભારે સસ્પેન્સ હતું. પરંતુ પ્રમુખ-ઉપપ્રમુખની પસંદગીના દિવસે જ કોંગ્રેસના એક મહિલા સભ્ય અકળ કારણોસર ગેરહાજર (Absent) રહ્યા હતા. આ એક જ સભ્યની ગેરહાજરી કોંગ્રેસને ભારે પડી ગઈ અને ભાજપે બહુમતી સાબિત કરીને બાજી મારી લીધી.

રાજકીય દ્રષ્ટિએ વધુ રસપ્રદ વાત એ છે કે વર્ષ 2018માં પણ પિન્કીબેન ચૌધરી (Pinkiben Choudhary) કોંગ્રેસના બેનર હેઠળ અહીં પ્રમુખ બન્યા હતા. સમયનું ચક્ર એવું ફર્યું કે 2026માં તેઓ ભાજપમાં જોડાયા અને ફરી એકવાર ભાજપ તરફથી પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા છે. આ ઐતિહાસિક જીત બાદ સમગ્ર દાંતામાં ઉત્સવનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો, કાર્યકરોએ ફૂલહાર અને આતશબાજી સાથે ખુશી વ્યક્ત કરી હતી. બીજી તરફ, કોંગ્રેસના પૂર્વ પ્રમુખે ભાજપ પર સત્તાના દુરુપયોગ અને સભ્યોને ડરાવવા-ધમકાવવાના ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે.

5. ભાવનગર જિલ્લા પંચાયત: બિનહરીફ વરણી સાથે ભાજપનો એકચક્રી શાસનનો દબદબો

અન્ય વિસ્તારોમાં જ્યાં ભારે ખેંચતાણ અને ચિઠ્ઠીઓ ઉછળી રહી હતી, તેનાથી તદ્દન વિપરીત સૌરાષ્ટ્રના ભાવનગર (Bhavnagar) જિલ્લા પંચાયતમાં ભાજપે સત્તા સ્થાપવા માટે કોઈ મોટો સંઘર્ષ કરવો પડ્યો નથી. અહીં વિપક્ષ એટલો નબળો સાબિત થયો કે પ્રમુખ અને ઉપપ્રમુખ પદ માટે ભાજપની સામે કોઈ ફોર્મ જ ભરાયા નહોતા (Unopposed Election).

ભાવનગર જિલ્લાની પ્રતિષ્ઠિત ત્રાપજ બેઠક (Trapaj Seat) પરથી પ્રથમવાર ચૂંટણી લડી રહેલા યુવા અને ઉત્સાહી નેતા અશોક લાધવા (Ashok Ladhwa)ને ભાજપે પ્રમુખ પદના ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા. વિપક્ષ તરફથી કોઈ જ પડકાર ન મળતા અશોક લાધવા બિનહરીફ પ્રમુખ તરીકે જાહેર થયા હતા. તેવી જ રીતે, ઉમરાળા બેઠક (Umrala Seat)ના પ્રતિનિધિ સુજાનસિંહ ગોહિલ (Sujansinh Gohil)ને ઉપપ્રમુખ તરીકે બિનહરીફ વરણી કરવામાં આવી હતી. આગામી દિવસોમાં કારોબારી સમિતિના ચેરમેન (Executive Committee Chairman) અને પક્ષના દંડક (Whip)ની પણ સત્તાવાર પસંદગી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવશે તેવું પક્ષના સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.

6. ધરણીધર તાલુકા પંચાયત: ભાજપ પાસે બહુમતી હોવા છતાં જ્ઞાતિ સમીકરણોમાં કોંગ્રેસ ફાવી ગઈ

બનાસકાંઠાના વાવ-થરાદ (Vav-Tharad) વિસ્તારમાં નવી રચાયેલી ધરણીધર તાલુકા પંચાયતમાં લોકશાહી અને અનામતના નિયમોનો એક અનોખો સમન્વય જોવા મળ્યો હતો. આ પંચાયતમાં ભાજપ પાસે સભ્યોની સ્પષ્ટ બહુમતી (Clear Majority) હોવા છતાં તેઓ પ્રમુખ પદ મેળવી શક્યા નથી, જે રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે કુતૂહલનો વિષય બન્યો છે.

આ પંચાયતમાં પ્રમુખ પદ અનુસૂચિત જાતિના મહિલા (SC Woman) માટે અનામત રાખવામાં આવ્યું હતું. ચૂંટણી પ્રક્રિયા દરમિયાન ભાજપને ભાન થયું કે તેમની પાસે બહુમતી સભ્યો હોવા છતાં, ચૂંટાયેલા સભ્યોમાં એક પણ સદસ્ય અનુસૂચિત જાતિ (SC) ના મહિલા નથી. બીજી તરફ કોંગ્રેસ પાસે આ કેટેગરીના યોગ્ય ઉમેદવાર ઉપલબ્ધ હતા. નિયમોને આધીન રહીને ભાજપ ઈચ્છવા છતાં પ્રમુખ પદ પર પોતાનો ઉમેદવાર ઉભો રાખી શક્યું નહીં.

પરિણામે, કોંગ્રેસના મહિલા ઉમેદવાર નિલાબેન સોઢા (Nilaben Sodha) ધરણીધર તાલુકા પંચાયતના નવા પ્રમુખ તરીકે બિનહરીફ કે બહુમતીથી ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. જો કે, ઉપપ્રમુખ પદ અનામત ન હોવાથી ભાજપે પોતાના સંખ્યાબળના આધારે હરજીભાઈ પટેલ (Harjibhai Patel)ને ઉપપ્રમુખ તરીકે વિજેતા બનાવ્યા હતા. આ બેઠક એ વાતનું ઉદાહરણ છે કે ક્યારેક રાજકીય પક્ષો બહુમતી હોવા છતાં બંધારણીય જોગવાઈઓ સામે લાચાર બની જતા હોય છે.

7. વડગામ તાલુકા પંચાયત: અપક્ષના એક મતે પલટી નાખી બાજી; ભાજપ સત્તા પર સવાર

બનાસકાંઠાની જ વડગામ તાલુકા પંચાયતમાં પણ રસાકસી પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી હતી. અહીં જનતાનો ચુકાદો ત્રિશંકુ જેવો રહ્યો હતો. વડગામ પંચાયતની કુલ બેઠકોમાં કોંગ્રેસ પાસે 14 બેઠકો હતી, જે બહુમતીની તદ્દન નજીક હતી. ભાજપ પાસે 13 બેઠકો હતી અને માત્ર 1 બેઠક અપક્ષ (Independent) ઉમેદવાર પાસે હતી. સામાન્ય સંજોગોમાં કોંગ્રેસ આસાનીથી સત્તા મેળવી શકે તેમ હતી.

પરંતુ, વાસ્તવિક ચૂંટણીના દિવસે કોંગ્રેસના આયોજનમાં મોટી ખામી રહી ગઈ હતી. કોંગ્રેસના 14 સભ્યોમાંથી એક ઉમેદવાર મતદાનના સમયે ગેરહાજર (Absent) રહી જતાં કોંગ્રેસનું સંખ્યાબળ ઘટીને 13 થઇ ગયું હતું. આ તરફ ભાજપે ભારે ચતુરતા વાપરીને પેલા એકમાત્ર અપક્ષ સભ્યનું સમર્થન (Support of Independent) પોતાની તરફ ખેંચી લીધું હતું. આથી ભાજપનું સંખ્યાબળ 13 + 1 = 14 થઈ ગયું.

આ આખા ડ્રામાના અંતે વડગામ તાલુકા પંચાયતના પ્રમુખ તરીકે ભાજપના અનુબેન ઉપલાણા (Anuben Uplana) વિજેતા જાહેર થયા હતા. કોંગ્રેસે પોતાના સભ્યો પર પકડ ગુમાવતા વડગામ જેવો મજબૂત ગઢ પણ ભાજપના ફાળે જતો રહ્યો છે.

બનાસકાંઠાની વડગામ તાલુકા પંચાયતમાં ભાજપની જીત
અપક્ષના સમર્થન સાથે વડગામ પંચાયતમાં ભાજપ સત્તા પર
કોંગ્રેસના એક ઉમેદવાર ગેરહાજર રહેતાં ભાજપ ફાવી ગયું
પંચાયતમાં કોંગ્રેસની 14, ભાજપની 13 અને 1 અપક્ષ બેઠક હતી
વડગામ તા. પંચાયતના પ્રમુખ તરીકે અનુબેન ઉપલાણા ચૂંટાયા#DeesaNews… pic.twitter.com/BdhxdHGKhz

— Gujarat First (@GujaratFirst) May 25, 2026

સ્થાનિક ચૂંટણીઓના દૂરોગામી રાજકીય સંકેતો

વર્ષ 2026ની આ તાલુકા અને જિલ્લા પંચાયતોની પ્રમુખ-ઉપપ્રમુખની ચૂંટણીઓએ એ સાબિત કરી દીધું છે કે સ્થાનિક સ્તરે કોઈ પણ પક્ષ પોતાને અજેય માની શકે નહીં. ડાંગ અને ધાનપુરના કિસ્સા દર્શાવે છે કે નાની બેઠકો પર નસીબ ગમે ત્યારે પલટો મારી શકે છે. વડગામ, મેઘરજ અને દાંતાના પરિણામો કોંગ્રેસ માટે આત્મમંથન સમાન છે કે કેમ તેમની બહુમતી હોવા છતાં સભ્યો ગેરહાજર રહે છે અથવા પક્ષપલટો કરે છે. જ્યારે ધરણીધરની ઘટનાએ ભાજપને પણ પાઠ ભણાવ્યો છે કે ચૂંટણી ટિકિટ વહેંચતી વખતે તમામ સામાજિક સમીકરણો ધ્યાનમાં રાખવા કેટલા જરૂરી છે. આ પંચાયતી રાજના પરિણામો આગામી સમયમાં ગુજરાતના રાજકારણને કઈ દિશામાં લઇ જશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.

આ પણ વાંચો: Bhavnagar News: પ્રથમવાર ચૂંટણી લડ્યા અને સીધા જ જિલ્લા પ્રમુખ! જાણો કોણ છે અશોક લાધવા?