વૈશ્વિક ઉર્જા કટોકટીનો અંત લાવવા તરફ ચીનનું ક્રાંતિકારી કદ
સમગ્ર વિશ્વ જ્યારે કોલસો અને ક્રૂડ ઓઇલ જેવા પરંપરાગત ઉર્જા સ્ત્રોતોના વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે, ત્યારે ચીને પરમાણુ સંયોજન એટલે કે ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન ક્ષેત્રે એક નવો ઇતિહાસ રચી દીધો છે . ચીને તેના 'કોમ્પ્રિહેન્સિવ રિસર્ચ ફેસિલિટી ફોર ફ્યુઝન ટેકનોલોજી' (CRAFT) પ્રોજેક્ટ માટે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ચુંબકીય પ્લાન્ટ સ્થાપિત કર્યો છે. આ સિસ્ટમના તમામ પ્રોટોકોલ ચકાસ્યા બાદ વૈજ્ઞાનિકોએ પુષ્ટિ કરી છે કે આ સિસ્ટમ આખી પૃથ્વીને પ્રદૂષણ મુક્ત અને અનલિમિટેડ પાવર સપ્લાય આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ક્રાફ્ટ ટેકનોલોજી સિસ્ટમની આંતરિક રચના અને તેના બે સૌથી મુખ્ય હિસ્સાઓ
હવામાન અને ભૌતિક વિજ્ઞાનના વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવા ટેસ્ટ કરાયેલા મેગ્નેટિક પ્લાન્ટમાં મુખ્ય બે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભાગોનો સમાવેશ થાય છે. પ્રથમ ભાગ છે ટોરોઇડલ-ફિલ્ડ મેગ્નેટ (Toroidal-Field Magnet), જે સુપર-હોટ પ્લાઝ્માની ચારેબાજુ એક અદ્રશ્ય અને અત્યંત મજબૂત ચુંબકીય કવચ ઊભું કરવાનું કામ કરે છે. જ્યારે તેનો બીજો ભાગ સેન્ટ્રલ સોલેનોઇડ મેગ્નેટ (Central Solenoid Magnet) છે, જે પરમાણુ ફ્યુઝનની જટિલ પ્રક્રિયાને શરૂ કરવા અને તેને સુરક્ષિત રીતે નિયંત્રિત કરવા માટે જવાબદાર છે.
આ બંને ભાગો ભેગા મળીને રિએક્ટરની અંદર 100 મિલિયન (એટલે કે 10 કરોડ) ડિગ્રી સેલ્સિયસ કરતાં પણ વધુ તાપમાન ધરાવતા પ્લાઝ્માને એક જગ્યાએ રોકી રાખવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. વાચકોની જાણકારી માટે જણાવી દઈએ કે આ તાપમાન કુદરતી સૂર્યના કેન્દ્રમાં રહેલા તાપમાન કરતાં પણ ઘણું વધારે છે.
582 ટન વજન ધરાવતા વિશાળ ટોરોઇડલ મેગ્નેટના ચોંકાવનારા ડાયમેન્શન
આ સુપરકન્ડક્ટિંગ મેગ્નેટના કદ અને વજનના આંકડા કોઈપણ સામાન્ય માણસને આશ્ચર્યમાં મૂકી દે તેવા છે . આ વિશિષ્ટ ચુંબક 21 મીટર લાંબો, 12 મીટર પહોળો અને 3.3 મીટર ઊંચો છે, જ્યારે તેનું કુલ વજન આશરે 582 ટન નોંધાયું છે. ચાઇનીઝ સંશોધકોના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, આ મેગ્નેટનું કદ ફ્રાન્સમાં બની રહેલા વૈશ્વિક પ્રોજેક્ટ 'ઇન્ટરનેશનલ થર્મોન્યુક્લિયર એક્સપેરિમેન્ટલ રિએક્ટર' (ITER) માં વપરાતા મેગ્નેટ કરતાં અંદાજે 1.3 ગણું મોટું છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે તેની ઉર્જા સંગ્રહ કરવાની એટલે કે એનર્જી સ્ટોરેજ કેપેસિટી ફ્રાન્સના રિએક્ટર કરતાં પૂરી ત્રણ ગણી વધારે છે. આ વિશાળ કદના કારણે ચીન હવે વૈશ્વિક સ્તરે પરમાણુ ઉર્જાના ક્ષેત્રમાં મોનોપોલી ધરાવતા દેશોની યાદીમાં મોખરે પહોંચી ગયું છે.
અસલી ફિઝિક્સ અને કોમર્શિયલ ફ્યુઝન પાવરનું ભવિષ્ય
ભૂસ્તરશાસ્ત્ર અને ન્યુક્લિયર ફિઝિક્સના નિષ્ણાતોએ સમજાવ્યું છે કે જ્યારે રિએક્ટરની અંદર તાપમાન કરોડો ડિગ્રી પર પહોંચે છે, ત્યારે દુનિયાની કોઈપણ ધાતુ કે દીવાલ તેને સહન કરી શકતી નથી અને સેકન્ડના ભાગમાં ઓગળી જાય છે. અહીં જ આ સુપરકન્ડક્ટિંગ મેગ્નેટ પોતાની કરામાત બતાવે છે. તેનું શક્તિશાળી ચુંબકીય ક્ષેત્ર એક અદ્રશ્ય રક્ષણાત્મક દીવાલ તરીકે કામ કરે છે, જે અતિશય ગરમ પ્લાઝ્માને રિએક્ટરની અસલી દીવાલોને સ્પર્શ કરવા દેતું નથી. આનાથી આખું માળખું સુરક્ષિત રહે છે.
ચીનના દાયકાઓના સંશોધનનું છે પરિણામ
આવા પૂરા સોળ કોઈલ (Coils) એકસાથે મળીને આખા રિએક્ટરમાં કામ કરશે. ચાઇનીઝ 'ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પ્લાઝ્મા ફિઝિક્સ' (Institute of Plasma Physics) ના સત્તાવાર અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ સફળતા એ દેશના દાયકાઓના સંશોધનનું પરિણામ છે. અગાઉ HT-7 અને EAST જેવા પ્રાયોગિક રિએક્ટર્સ બનાવ્યા બાદ ચીને સતત આ ક્ષેત્રમાં રોકાણ કર્યું છે, જે અંતે રંગ લાવ્યું છે. જો કે આ ટેકનોલોજીને વ્યાપારી ધોરણે સામાન્ય લોકોના ઘર સુધી વીજળી પહોંચાડવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં હજુ થોડા વર્ષોનો સમય લાગશે, પરંતુ આ અચીવમેન્ટ ક્લીન એનર્જીના ભવિષ્ય માટે એક સુવર્ણ પ્રકરણ છે.
આ પણ વાંચો : WhatsApp Username Feature: નંબર વગર ચેટિંગથી સાયબર ક્રાઈમ વધવાની શક્યતા, નવા યુઝરનેમ ફીચરની તપાસ કરશે કેન્દ્ર સરકાર
