જુદા-જુદા નથી હોતા ફિંગરપ્રિન્ટ્સ, AI એ જુની માન્યતા તોડી હવે બદલાશે ક્રાઇમ ઇન્વેસ્ટિગેશનની રીત?

• Fingerprint: વિગતવાર સમજીએ કે AI એ 100 વર્ષ જૂની હકીકતને કેવી રીતે દંતકથા સાબિત કરી છે?
• લાંબા સમયથી એવું માનવામાં આવે છે કે ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અનોખા અને વ્યક્તિગત હોય છે
• ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન મુજબ, એક જ વ્યક્તિના અલગ અલગ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ પણ મેળ ખાતા નથી

Fingerprint: લાંબા સમયથી એવું માનવામાં આવે છે કે ફિંગરપ્રિન્ટ્સ અનોખા અને વ્યક્તિગત હોય છે. ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન મુજબ, એક જ વ્યક્તિના અલગ અલગ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ પણ મેળ ખાતા નથી. જો કે, AI એ આને એક દંતકથા સાબિત કરી છે. કોલંબિયા યુનિવર્સિટી અને બફેલો યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ ડીપ લર્નિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવ્યું છે કે એક જ વ્યક્તિના અલગ અલગ ફિંગરપ્રિન્ટ્સમાં કેટલીક સમાનતાઓ હોઈ શકે છે. IDR રિપોર્ટ મુજબ, સાયન્સ એડવાન્સિસ (REF.) જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસમાં 60,000 થી વધુ ફિંગરપ્રિન્ટ્સની તપાસ કરવામાં આવી હતી અને આ સાબિત થયું હતું.

AI એ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ વિશે શું જાહેર કર્યું?

એક અભ્યાસમાં, સંશોધકોએ ન્યુરલ નેટવર્ક્સ પર આધારિત એક અનોખી AI સિસ્ટમ બનાવી છે, જે કોન્ટ્રાસ્ટિવ લર્નિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. પરંપરાગત ફિંગરપ્રિન્ટ પરીક્ષણ પદ્ધતિઓ ફિંગરપ્રિન્ટ્સની ફાઇન લાઇન્સ અને બિંદુઓ (મિન્યુટિયા) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જો કે, AI તેના બદલે રિજ ઓરિએન્ટેશન અને વક્રતા જેવા મોટા પેટર્ન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. AI સાથેની આ નવી સિસ્ટમ, 77% ચોકસાઈ સાથે બે અલગ અલગ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ એક જ વ્યક્તિના છે કે નહીં તે ચોક્કસ રીતે નક્કી કરવામાં સક્ષમ હતી.

Fingerprint: સંશોધકોએ એક અનોખી ન્યુરલ નેટવર્ક-આધારિત AI સિસ્ટમ વિકસાવી

નોંધનીય છે કે, જ્યારે બહુવિધ ફિંગરપ્રિન્ટ નમૂનાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે ચોકસાઈ વધીને 99.99% થઈ ગઈ હતી. સંશોધકોએ એક અનોખી ન્યુરલ નેટવર્ક-આધારિત AI સિસ્ટમ વિકસાવી હતી જે વિરોધાભાસી શિક્ષણ તકનીકોનો ઉપયોગ કરે છે. પરંપરાગત પદ્ધતિઓ ફિંગરપ્રિન્ટ્સની સૂક્ષ્મ રેખાઓ અને બિંદુઓ (મિન્યુટિયા) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, પરંતુ આ AI સિસ્ટમ રિજ ઓરિએન્ટેશન અને વક્રતા જેવા મોટા પેટર્ન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. સિસ્ટમે 77% ચોકસાઈ સાથે બે અલગ અલગ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ એક જ વ્યક્તિના છે કે નહીં તે સચોટ રીતે નક્કી કર્યું. જ્યારે એક સાથે બહુવિધ ફિંગરપ્રિન્ટ નમૂનાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે ચોકસાઈ વધીને 99.99% થઈ ગઈ હતી.

આ સંશોધન ફોરેન્સિક્સની દુનિયામાં પરિવર્તન લાવી શકે છે

અહેવાલ મુજબ, આ ટેકનોલોજી ગુનાહિત તપાસ માટે શંકાસ્પદોની યાદી 90% સુધી ઘટાડી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો બે અલગ અલગ ગુનાના દ્રશ્યો પર આંશિક ફિંગરપ્રિન્ટ્સ મળી આવે અને 1,000 શંકાસ્પદો હોય, તો પરંપરાગત પદ્ધતિઓ માટે બધા દસ ફિંગરપ્રિન્ટ્સનું મેળ ખાવું જરૂરી છે. AI સિસ્ટમ આને ફક્ત 40 સંભવિત ગુનેગારો સુધી ઘટાડી શકે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, પોલીસને હવે જાણવાની જરૂર રહેશે નહીં કે કઈ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ કઈ આંગળીની છે, કારણ કે સિસ્ટમ વિવિધ ફિંગરપ્રિન્ટ્સ વચ્ચે સમાનતાઓને ઓળખે છે.

સંશોધનમાં ધ્યાનમાં લેવાયેલા તથ્યો

વૈજ્ઞાનિકોએ ખાતરી કરવા પર ખાસ ધ્યાન આપ્યું કે સિસ્ટમ બધા જાતિઓ અને વંશીય જૂથોમાં સુસંગત રીતે કાર્ય કરે છે. વિવિધ વસ્તી વિષયક જૂથો પર તેનું પરીક્ષણ કર્યા પછી પણ પરિણામો સુસંગત રહ્યા. વધુમાં, વિવિધ સેન્સરમાંથી લેવામાં આવેલા ફિંગરપ્રિન્ટ્સનો ઉપયોગ સિસ્ટમને તાલીમ અને પરીક્ષણમાં કરવામાં આવ્યો હતો જેથી કોઈ ભૂલ ન થાય. જો કે, સિસ્ટમને વાસ્તવિક દુનિયામાં ઉપયોગમાં લઈ શકાય તે પહેલાં, તેને વધુ મોટા ડેટાબેઝ પર પરીક્ષણમાંથી પસાર થવાની જરૂર પડશે.

આ પણ વાંચો: ઈમરજન્સીમાં લોહીની જરૂર છે? તો e-Raktkosh થશે ઉપયોગી જાણો કેવી રીતે