બ્લેકમેલિંગ અને સાયબર ફ્રોડનું વધતું જોખમ
ડિજિટલ નિષ્ણાતોના મતે સૌથી મોટી ચિંતા એ વાતની છે કે જો તમારું એકાઉન્ટ પબ્લિક છે, તો કોઈ પણ અજાણી વ્યક્તિ Meta AI માં તમારું ઇન્સ્ટાગ્રામ યુઝરનેમ (Username) નાખીને તમારી પબ્લિક પ્રોફાઇલના ફોટોઝના આધારે નવી AI તસવીરો જનરેટ કરી શકે છે. સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ પ્રક્રિયા માટે ઓરિજિનલ યુઝરને કોઈ નોટિફિકેશન (Notification) કે એલર્ટ પણ મળતું નથી.
એટલે કે, તમને અંદાજો પણ નહીં આવે કે ક્યારે, ક્યાં અને કોણે તમારી તસવીરોનો ઉપયોગ કરી લીધો. આવી સ્થિતિમાં લોકોના ફોટોઝનો દુરુપયોગ (Misuse) થવાનું, સાયબર સ્ટૉકિંગ અને બ્લેકમેલિંગનું જોખમ ખૂબ વધી જાય છે. આ જ કારણે સોશિયલ મીડિયા પર લોકો મેટાની આકરી ટીકા કરી રહ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે કોઈની પણ અંગત તસવીર વાપરતા પહેલાં તેની સ્પષ્ટ પરવાનગી (Explicit Permission) લેવી અનિવાર્ય હોવી જોઈએ.
'ઓપ્ટ-આઉટ' મોડલ પર ઉઠ્યા સવાલો
આ નવા ફીચરની સૌથી વિવાદાસ્પદ બાબત એ છે કે તે ડિફોલ્ટ (Default) તરીકે ઓન એટલે કે ચાલુ જ રાખવામાં આવ્યું છે. જો તમે તમારા ફોટોઝને સુરક્ષિત કરવા માંગો છો, તો તમારે પોતે ઇન્સ્ટાગ્રામ સેટિંગ્સમાં જઈને આ ફીચરને મેન્યુઅલી બંધ કરવું પડશે. ટેકનિકલ ભાષામાં આ પદ્ધતિને 'ઓપ્ટ-આઉટ' (Opt-out) મોડલ કહેવામાં આવે છે. પ્રાઇવસી એક્સપર્ટ્સનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે સાચો રસ્તો 'ઓપ્ટ-ઇન' (Opt-in) મોડલ હોવો જોઈતો હતો, જેમાં પહેલા યુઝરની સ્પષ્ટ મંજૂરી લેવાય અને ત્યારબાદ જ તેના ફોટોઝ AI ફીચર્સ માટે ઉપલબ્ધ થાય.
મેટા કંપનીનો આ મામલે શું પક્ષ છે?
બીજી તરફ, મેટા કંપની આ ફીચરનો બચાવ કરી રહી છે. કંપનીનું કહેવું છે કે, આ ફીચર યુઝર્સને ક્રિએટિવ (Creative) AI ઇમેજ, બર્થડે કાર્ડ, પોસ્ટર્સ અને અન્ય વિઝ્યુઅલ્સ (Visuals) બનાવવામાં મદદ કરશે. કંપનીએ એવો પણ દાવો કર્યો છે કે પ્રાઇવેટ એકાઉન્ટ (Private Account) ધરાવતા લોકો અને 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સગીર યુઝર્સ આ ફીચરમાંથી બહાર છે, એટલે કે તેમનો ડેટા સેફ છે. આ સાથે કંપનીએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ખોટા ઉપયોગને રોકવા માટે જરૂરી સુરક્ષાના પગલાં (Safety Measures) લીધા હોવાનો દાવો પણ કર્યો છે. જો કે, આલોચકોનું કહેવું છે કે આનાથી ઓળખની ચોરી (Identity Theft) અને ઓનલાઇન ઉત્પીડન (Online Harassment) જેવી સાયબર છેતરપિંડી રોકવી મુશ્કેલ બનશે.
ઇન્સ્ટાગ્રામ પર આ સેટિંગ કેવી રીતે બંધ કરવું?
જો તમે નથી ઈચ્છતા કે તમારી પબ્લિક ઇન્સ્ટાગ્રામ ફોટોઝનો ઉપયોગ Meta AI કરે, તો તમે નીચેના સરળ સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને આ સેટિંગ તાત્કાલિક બંધ કરી શકો છો:
- સૌથી પહેલા તમારી સ્માર્ટફોન એપમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram) ઓપન કરો.
- તમારી પ્રોફાઇલ (Profile) સેક્શનમાં જાઓ.
- ઉપર જમણી બાજુએ આપેલા થ્રી-લાઇન મેન્યુ (Menu) આઇકોન પર ક્લિક કરીને સેટિંગ્સ (Settings) માં જાઓ.
- ત્યાં આપેલા 'શેરિંગ એન્ડ રીયુઝ' (Sharing and Reuse) સેક્શનને શોધો.
- તેમાં જઈને તે ચોક્કસ ઓપ્શનને ડિસેબલ (Disable) એટલે કે બંધ કરી દો, જે અન્ય લોકોને તમારા કન્ટેન્ટને AI ફીચર્સ સાથે વાપરવાની પરવાનગી આપે છે.
નોંધ: ધ્યાન રાખજો કે આ સેટિંગ બંધ કર્યા પછી નવી તસવીરો પ્રોસેસ નહીં થાય, પરંતુ ભૂતકાળમાં આ ટૂલ દ્વારા ઓલરેડી બની ચૂકેલી AI ઇમેજ આપમેળે ડિલીટ (Delete) થશે નહીં.
મેટા અને પ્રાઇવસી ફીચર્સમાં સતત ઘટાડો
નિષ્ણાતોના મતે, છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી મેટા કંપની ઇન્સ્ટાગ્રામમાંથી પ્રાઇવસી ફીચર્સ હટાવી રહી છે. દાખલા તરીકે, ડાયરેક્ટ મેસેજીસ (Direct Messages) માંથી હવે એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન (End-to-End Encryption) સરળતાથી ઉપલબ્ધ થતું નથી. સાયબર એક્સપર્ટ્સનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે મેટા પોતાના AI મોડલ્સને વધુ શક્તિશાળી રીતે ટ્રેન (Train) કરવા માટે જ યુઝર્સના પર્સનલ ડેટા (Data) નો ઉપયોગ કરી રહી છે. આજના ડિજિટલ યુગમાં તમારી ડેટા સિક્યોરિટી તમારા જ હાથમાં છે, તેથી આજે જ આ સેટિંગ બદલી લેવું હિતાવહ છે.
આ પણ વાંચો : BSNL Satellite Phone : હવે મોબાઇલ નેટવર્ક વગર પણ થશે વાત! BSNLએ લોન્ચ કર્યો ₹1.34 લાખનો સેટેલાઇટ ફોન
