બાળકોને એપ્સનું વ્યસની બનાવવાનો ગંભીર આરોપ

આ કાનૂની વિવાદ માત્ર સામાન્ય ડેટા લીક (Data Leak) કે એકાઉન્ટ હેકિંગ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેનાથી ઘણો વધારે વ્યાપક અને ગંભીર છે. યુએસ રાજ્યોનો મુખ્ય આરોપ છે કે મેટાએ બાળકો અને કિશોરોને પોતાની એપ્સના બંધાણી બનાવવા માટે જાણીજોઈને ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામનું પ્લેટફોર્મ તે રીતે ડિઝાઇન કર્યું છે. કંપની પાસે આ એપ્સથી બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર થતા જોખમોની આંતરિક જાણકારી (Internal Knowledge) હોવા છતાં, તેમણે લોકોને ગેરમાર્ગે દોર્યા અને પોતાના પ્લેટફોર્મ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત હોવાનો ખોટો દાવો કર્યો.

ઓગસ્ટમાં ફેડરલ કોર્ટમાં થશે સુનાવણી

આ હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસની કાનૂની સુનાવણી આગામી ઓગસ્ટ મહિનામાં કેલિફોર્નિયાની ફેડરલ કોર્ટમાં (Federal Court) યોજાવાની છે. હાલમાં આ મુખ્ય મુકદ્દમામાં કેલિફોર્નિયા, કોલોરાડો, કેન્ટુકી અને ન્યુ જર્સી જેવા પ્રભાવશાળી રાજ્યો સામેલ છે, જ્યારે અન્ય 14 રાજ્યોએ પણ મેટા સામે અલગથી કાનૂની કાર્યવાહી (Legal Action) શરૂ કરી દીધી છે. રાજ્યોનો દાવો છે કે ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ફેસબુકની ઇન્ફિનિટ સ્ક્ર્રોલિંગ ફીડ (Infinite Scrolling Feed), સતત આવતી નોટિફિકેશન (Notifications), લાઈક્સ સિસ્ટમ અને કસ્ટમાઇઝ્ડ ભલામણ અલ્ગોરિધમ્સ (Recommendation Algorithms) જેવી સુવિધાઓ ખાસ કરીને બાળકોનો સ્ક્રીન ટાઈમ વધારવા અને તેમને જકડી રાખવા માટે જ બનાવવામાં આવી છે.

બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર

આરોપનામું દર્શાવે છે કે આ એપ્સના અતિરેકને કારણે બાળકો ચિંતા (Anxiety), ડિપ્રેશન (Depression), ઊંઘની સમસ્યાઓ અને ગંભીર સોશિયલ મીડિયા એડિક્શનનો ભોગ બની રહ્યા છે. જોકે, મેટાએ આ તમામ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવીને નકારી કાઢ્યા છે. કંપનીની દલીલ છે કે સોશિયલ મીડિયાનું વ્યસન કોઈ સત્તાવાર માનસિક બીમારી (Mental Illness) નથી, તેથી કંપનીએ ઇરાદાપૂર્વક લોકોને બંધાણી બનાવ્યા છે તેવું કહેવું તદ્દન ખોટું છે. તેઓએ યુવાનોની સુરક્ષા માટે પ્લેટફોર્મ પર અનેક સેફ્ટી ફીચર્સ (Safety Features) ઉમેર્યા હોવાનો પણ દાવો કર્યો છે.

ભારત સરકાર તરફથી પણ મેટાને નોટિસ

એક અલગ જ કેસમાં, ભારતમાં પણ મેટાની મુશ્કેલીઓ વધી છે. ભારત સરકારે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર કથિત બાળ જાતીય સામગ્રી (Child Sexual Abuse Material) ફેલાવવા અંગે મેટાને કડક નોટિસ મોકલી છે. એક તપાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો હતો કે ઇન્સ્ટાગ્રામ એપ્લિકેશન પર આવી અશ્લીલ અને ગેરકાયદેસર સામગ્રી (Illegal Content) માત્ર ચલાવવામાં જ નહોતી આવતી, પરંતુ તેનું વેચાણ પણ થઈ રહ્યું હતું. કંપનીએ હજુ સુધી આ સરકારી નોટિસનો સત્તાવાર જવાબ આપ્યો નથી.

સમગ્ર ટેક ઉદ્યોગ માટે ટર્નિંગ પોઇન્ટ

નોંધનીય છે કે, અગાઉ પણ યુએસમાં હજારો પરિવારો અને શાળાઓએ મેટા, ટિકટોક, યુટ્યુબ અને સ્નેપચેટ જેવી કંપનીઓ સામે મુકદ્દમા દાખલ કર્યા છે. તાજેતરમાં જ ન્યૂ મેક્સિકોની એક જ્યુરીએ મેટા પર $375 મિલિયનનો દંડ ફટકાર્યો હતો, જ્યારે અન્ય એક કેસમાં યુટ્યુબ (YouTube) અને મેટાને યુવા યુઝર્સને થયેલા નુકસાન માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.

જો ઓગસ્ટમાં યોજાનારી આ ટ્રાયલ (Trial) નો ચુકાદો રાજ્યોની તરફેણમાં આવશે, તો તે માત્ર મેટા માટે જ નહીં પરંતુ તમામ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ (Social Media Companies) માટે મોટો આંચકો સાબિત થશે. તેનાથી વૈશ્વિક ટેક ઉદ્યોગમાં બાળ સુરક્ષાના નિયમો (Child Safety Regulations) અને પ્લેટફોર્મ ડિઝાઇનિંગની આખી પદ્ધતિ બદલવાની ફરજ પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો : Time Capsule : અમેરિકાએ 250 વર્ષ માટે તાળામાં બંધ કર્યો iPhone 17 Pro Max, સીધો ખુલશે વર્ષ 2276 માં!