Solar Flare : સૂર્યના 'ગુસ્સા' ને લઇને ISRO ની મોટી ચેતવણી, જાણો શું કહ્યું

• Solar Flare ના કારણે ઉપગ્રહોની કાર્યપ્રણાલી પર અસર પડે તેવી શક્યતા
• સૌર મંડળમાં સૂર્યની નજીક મોટી ગતિવિધિ નોંધવામાં આવી છે
• અવકાશની ગતિવિધિ પર નજર રાખતા તમામ દેશો હાલ એલર્ટ પર

Solar Flare : વૈજ્ઞાનિકોએ સૂર્ય નજીક એક વિચિત્ર ગતિવિધિ નોંધી છે, જે બાદથી વિશ્વભરની અવકાશ એજન્સીઓ હાઈ એલર્ટ પર છે. દરમિયાન, ISRO સહિત દેશભરની એજન્સીઓ સંભવિત રેડિયો બ્લેકઆઉટ માટેની પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. જ્યારે તીવ્ર સૌર વાવાઝોડા પૃથ્વીની નજીક આવે છે, ત્યારે તેઓ ઉપગ્રહોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તથા ટેલિવિઝન સિગ્નલોને વિક્ષેપિત કરી શકે છે, અને રડાર અને પાવર ગ્રીડને અસર કરી શકે છે.

|| CESSI FLARE ALERT + SPACE WEATHER ADVISORY ||

CODE ♦️ SEVERE

The Sun has launched multiple solar flares over the past 24 hours, the strongest one being an X8.1 flare at
2026/02/01 23:57 UT (flare light curve below).
1/n + pic.twitter.com/4RW89i5ysp

— Center of Excellence in Space Sciences India (@cessi_iiserkol) February 2, 2026

અહીં અસર કરી શકે છે (Solar Flare)

ઇસરોના અધિકારીઓએ પુષ્ટિ આપી છે કે, 50 થી વધુ કાર્યરત ભારતીય ઉપગ્રહો પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે, કારણ કે, વધતી સૌર પ્રવૃત્તિ સંદેશાવ્યવહાર, નેવિગેશન અને ઉપગ્રહના પેલોડ્સમાં વિક્ષેપનું જોખમ ઊભું કરે છે.

ઉપગ્રહો પર નજીકથી નજર (Solar Flare)

ISRO ખાતે ટેલિમેટ્રી, ટ્રેકિંગ અને કમાન્ડ નેટવર્ક (ISTRAC) ના ડિરેક્ટર અનિલ કુમારે મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે, "રેડિયો બ્લેકઆઉટ થવાની પ્રબળ શક્યતા છે." બધા ઇસરો ઉપગ્રહો પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. કોઈપણ સંદેશાવ્યવહાર સંબંધિત સમસ્યાઓનું તાત્કાલિક નિરાકરણ કરવામાં આવશે." તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનોએ મિશન નિયંત્રણ કેન્દ્રોને પહેલેથી જ ચેતવણીઓ જારી કરી છે, અને કોઈપણ વિક્ષેપોનો તાત્કાલિક ઉકેલ લાવવા માટેની યોજનાઓ તૈયાર છે.

આ પણ વાંચો ------ Privacy Controversy : ડેટા હડપી લેવા બદલ Google મોટી રકમ ચૂકવશે

સૂર્ય આ કારણોસર ગુસ્સામાં છે

સૂર્ય પરની વર્તમાન પ્રવૃત્તિ એક્ટિવ રિજન 14366 નામના ચુંબકીય રીતે જટિલ મનાતા સનસ્પોટ ક્લસ્ટરની અચાનક તીવ્રતાને કારણે શરૂ થઈ છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં, આ પ્રદેશમાં વારંવાર વિસ્ફોટો થયા છે, જેના કારણે ચાર ખૂબ જ તીવ્ર સૌર જ્વાળાઓ ઉત્પન્ન થઇ છે, જેમાં X8.1-ક્લાસ ફ્લેરનો સમાવેશ થાય છે, જે 2026 ની અત્યાર સુધીની સૌથી શક્તિશાળી જ્વાળા છે.

An X1.0 Solar Flare Occurred from Region 4366 in the NE quadrant of the Sun. pic.twitter.com/Io8K1fPBQP

— NOAA Space Weather Prediction Center (@NWSSWPC) February 1, 2026

ઓક્ટોબર 2024 પછીની સૌથી તેજસ્વી સૌર જ્વાળાઓ

નાસાએ પુષ્ટિ આપી છે કે, આ જ્વાળાઓ 1 ફેબ્રુઆરીથી 2 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ટોચ પર પહોંચી હતી, જેમાં સૌથી મજબૂત X8.1 વિસ્ફોટ 1 ફેબ્રુઆરીએ થયો હતો. અવકાશ હવામાન દેખરેખ એજન્સીઓએ અહેવાલ આપ્યો છે કે, આ ઘટના ઓક્ટોબર 2024 પછીની સૌથી તેજસ્વી સૌર જ્વાળાઓ હતી, અને 1996 પછી નોંધાયેલ ટોચની 20 સૌથી શક્તિશાળી જ્વાળાઓમાંની એક હતી, આધુનિક ઉપગ્રહની દેખરેખમાં આ વાત સામે આવી છે.

11 વર્ષ તીવ્ર પ્રવૃત્તિના ચક્રમાંથી પસાર થાય

બધા જ વિસ્ફોટો નાસાના સોલર ડાયનેમિક્સ ઓબ્ઝર્વેટરી દ્વારા કેદ કરવામાં આવ્યા હતા, જે સૂર્યની સપાટી પર વિસ્ફોટક ઘટનાઓનું સતત નિરીક્ષણ કરે છે. સૂર્ય દર 11 વર્ષ કે તેથી વધુ વખત તીવ્ર પ્રવૃત્તિના ચક્રમાંથી પસાર થાય છે, અને આ સૌર તોફાન પ્રવૃત્તિ આ સૌર મેક્સિમાનો એક ભાગ છે.

પૃથ્વી અને ભારત પર તેની શું અસર થશે ?

આટલી તીવ્રતાના સૌર જ્વાળાઓ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક રેડિયેશનના વિશાળ વિસ્ફોટો ઉત્પન્ન કરે છે, જે પ્રકાશની ગતિએ પૃથ્વી સુધી પહોંચે છે. તેઓ જમીન પર માનવોને સીધા નુકસાન પહોંચાડતા નથી, ત્યારે તેઓ પૃથ્વીના ઉપલા વાતાવરણના વિદ્યુત ચાર્જ સ્તર, આયનોસ્ફિયરને ગંભીર રીતે વિક્ષેપિત કરી શકે છે. આ વિક્ષેપો રેડિયો સંચાર બ્લેકઆઉટ્સ, નેવિગેશન સિગ્નલોમાં વિક્ષેપ, ઉપગ્રહોમાં રેડિયેશનમાં વધારો, અને ધ્રુવોની નજીક ઉડ્ડયન માટે જોખમોનું કારણ બને છે. આ તીવ્ર તોફાનો તીવ્ર ઓરોરાનું કારણ બને છે.

ભારતનું આદિત્ય-L1 સૌથી અગ્રેસર

ભારતની પ્રથમ સમર્પિત સૌર વેધશાળા, આદિત્ય-L1, હવે તોળાઈ રહેલા તોફાનોનું નિરીક્ષણ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. પૃથ્વીથી આશરે 1.5 મિલિયન કિલોમીટર દૂર, પૃથ્વી-સૂર્ય L1 લેગ્રેન્જ બિંદુ પર સ્થિત, આદિત્ય-L1 ભારતને સૌર વિસ્ફોટોનો સીધા દૃશ્યો પહોંચાડે છે, આદિત્ય-L1 માંથી મળેલ ડેટા વૈજ્ઞાનિકોને વાસ્તવિક સમયમાં સૌર કિરણોત્સર્ગ, ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને ઊર્જાસભર કણોને માપવા સક્ષમ બનાવે છે, જેનાથી ISRO પ્રારંભિક ચેતવણીઓ જારી કરી શકે છે, અને મહત્વપૂર્ણ અવકાશ માળખાને સુરક્ષિત કરી શકે છે.

આ પણ વાંચો ------ NASA's Moon Mission: ઇંધણ લીકથી નાસાનું ચંદ્ર મિશન અટક્યું, લોન્ચિંગ હવે થશે માર્ચમાં