2 વિરોધાભાસી છબીઓ
ગબ્બર સિંહ અને મોગેમ્બો બંને પોતાના સમયના સૌથી ડરામણા વિલન હતા, પરંતુ બંનેની કામ કરવાની રીત અને દેખાવ એકબીજાથી સાવ અલગ હતા. ગબ્બર સિંહ (અમજદ ખાન) એક ગામઠી અને ક્રૂર ડાકુ હતો. તેનો પહેરવેશ સાદો પરંતુ મેલો અને ખરાબ હતો. તેના લાંબા વાળ, ખાવાની સ્ટાઇલ અને ભયાનક ચીસ દર્શકોને ડરાવવા માટે પૂરતી હતી. તેનો આતંક માત્ર રામગઢ ગામ અને તેની આસપાસના વિસ્તારો પૂરતો સીમિત હતો, પરંતુ તેનો ખોફ આસમાનને આંબતો હતો. બીજી તરફ શેખર કપૂરની સાયન્સ ફિક્શન ફિલ્મ 'મિસ્ટર ઇન્ડિયા'માં મોગેમ્બોનું પાત્ર એકદમ ભડકાઉ અને રંગીન હતું. માધવ અગસ્તી દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલ તેનો પોશાક અને ટાલવાળા માથા પર સાપના ફૂદડા જેવી અનોખી હેરસ્ટાઇલ તેને કોઈ બીજી દુનિયાના એલિયન જેવો દેખાવ આપતી હતી. મોગેમ્બો માત્ર એક ગામને નહીં, પરંતુ આખા દેશને બરબાદ કરવા માંગતો હતો. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, આ બંને પાત્રો અત્યંત ક્રૂર હોવા છતાં, બાળકોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યા હતા. તેમનો ડર એક પ્રકારનું મનોરંજન બની ગયો હતો.
ડાયલોગ્સ જે ઇતિહાસ બની ગયા
આ બંને ખલનાયકોની સફળતા પાછળનો સૌથી મોટો શ્રેય તેમના શક્તિશાળી અવાજ અને અમર સંવાદો (ડાયલોગ્સ) ને જાય છે. અમજદ ખાન અને અમરીશ પુરી બંને થિયેટરના બેકગ્રાઉન્ડમાંથી આવતા હતા, જેના કારણે તેમની ડાયલોગ ડિલિવરીમાં એક ખાસ પ્રકારની ઊર્જા હતી. ગબ્બરનો ડાયલોગ "કિતને આદમી થે..." અને "જો ડર ગયા, સમજો મર ગયા" આજે પણ લોકોની જીભ પર રમે છે. તેવી જ રીતે, મોગેમ્બોનો ડાયલોગ "મોગેમ્બો ખુશ હુઆ..." ભારતીય સિનેમાના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વન-લાઇનર્સમાંનો એક બની ગયો.
રાતોરાત સ્ટારડમ વિરુદ્ધ લાંબો સંઘર્ષ
બંને કલાકારોની ફિલ્મી સફરમાં એક રસપ્રદ સામ્યતા અને મોટો તફાવત છે. બંનેના પરિવાર ફિલ્મો સાથે જોડાયેલા હતા (અમજદ ખાનના પિતા પ્રખ્યાત અભિનેતા જયંત હતા, જ્યારે અમરીશ પુરીના ભાઈ મદન પુરી જાણીતા અભિનેતા હતા). છતાં, તેમની સફળતાનો આલેખ સાવ અલગ હતો.
1975નું વર્ષ બંને માટે નિર્ણાયક હતું
એક તરફ 'શોલે' રિલીઝ થઈ અને અમજદ ખાન ગબ્બર સિંહ તરીકે રાતોરાત સુપરસ્ટાર બની ગયા. બીજી તરફ, તે જ વર્ષે શ્યામ બેનેગલની આર્ટ ફિલ્મ 'નિશાંત' આવી, જેમાં અમરીશ પુરીએ જાગીરદારની ભૂમિકા ભજવી હતી. અમજદ ખાનને તરત જ કોમર્શિયલ સફળતા મળી ગઈ, જ્યારે અમરીશ પુરીને મેઇનસ્ટ્રીમ સિનેમામાં પોતાની ઓળખ ઉભી કરવા માટે વર્ષો સુધી સંઘર્ષ કરવો પડ્યો. તેમણે 'મંથન' અને 'આક્રોશ' જેવી કલાત્મક ફિલ્મોમાં કામ કરીને ધીમે ધીમે પોતાનો પાયો મજબૂત કર્યો.
અમરીશ પુરીની અદભૂત વિવિધતા
અમજદ ખાનની એક કમનસીબી એ રહી કે તેઓ ગબ્બર સિંહના પાત્રમાંથી ક્યારેય સંપૂર્ણપણે બહાર આવી શક્યા નહીં. દર્શકો તેમને હંમેશાં ગબ્બરની છબીમાં જ જોવા માંગતા હતા, અને તેઓ પોતે પણ એ જાદુ ફરીથી રચી શક્યા નહીં. જોકે તેમણે અમિતાભ બચ્ચન સાથે 'મુકદ્દર કા સિકંદર' અને 'મિસ્ટર નટવરલાલ' જેવી સફળ ફિલ્મો આપી, પણ ગબ્બરનો પડછાયો હંમેશાં તેમની સાથે રહ્યો. આની સરખામણીમાં, અમરીશ પુરીએ પોતાની જાતને એક જ બીબામાં ઢળવા દીધી નહીં. તેમણે મોગેમ્બો પછી પણ ડઝનબંધ એવા ખલનાયક પાત્રો ભજવ્યા જે એકબીજાથી સાવ અલગ હતા અને સુપરહિટ રહ્યા હતા.
| ફિલ્મ | પાત્રનું નામ | પાત્રની વિશેષતા |
| નગીના | ભૈરવનાથ | એક ડરામણો અને શક્તિશાળી તાંત્રિક |
| ઘાયલ | બલવંત રાય | એક ચાલાક, સફેદપોશ અને ક્રૂર ઉદ્યોગપતિ/નેતા |
| કરણ-અર્જુન | દુર્જન સિંહ | ગામડાનો જુલમી અને નિર્દય ઠાકુર |
| ત્રિદેવ | ભુજંગ | અંડરવર્લ્ડનો માફિયા |
| હીરો | પાશા | એક ખતરનાક ગુનેગાર |
આ ઉપરાંત, તેમણે 'દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે' (DDLJ) માં એક કડક પિતાની ભૂમિકા ભજવી, જેનો ડાયલોગ "જા સિમરન જા, જી લે અપની ઝિંદગી" આજે પણ મીમ્સ અને સામાન્ય વાતચીતમાં વપરાય છે. આ સાબિત કરે છે કે અમરીશ પુરી માત્ર એક ક્રૂર વિલન જ નહીં, પણ એક બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતા કલાકાર હતા.
આ પણ વાંચો : Bollywood intimate scenes controversy : કંગનાએ કો-એક્ટરને એટલી આક્રમક કિસ કરી કે હોઠમાંથી લોહી નીકળ્યું!