Israel US Iran War: સુન્ની મુસ્લિમ દેશોની શિયા ઈરાન સાથે ગદ્દારી, યહૂદી ઈઝરાયલના બન્યા 'રક્ષક' !

Israel US Iran War: ઈઝરાયલ (Israel) અને અમેરિકા (US) ઈરાન (Iran) ના ઈસ્લામિક (Islamic) શાસનને તહેસ-નહેસ કરવા માટે દિવસરાત તહેરાન (Tehran) અને અન્ય ઈરાની વિસ્તારોને બોમ્બમારો કરીને પોતાના ટાર્ગેટ્સ નષ્ટ કરી રહ્યા છે. ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ (ayatollah ali khamenei) માર્યા ગયા છે. ઈરાન આરબ દેશો જેવા કે સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arebia) , કુવૈત (kuwait) , સંયુક્ત આરબ અમીરાત (United Arab Emirat) , બહરીન (Behrin) , જોર્ડન (Jorden) જેવા દેશો પર મિસાઈલ હુમલા કરી રહ્યા છે. આ સંપૂર્ણ પરિસ્થિતિએ મિડલ ઈસ્ટ (Middle-East) ને મોટા ખતરામાં ઝોંકી દીધું છે.

ઈરાન અને મિડલ-ઈસ્ટ (Middle-East) માં શિયા (Shia) -સુન્ની (Sunni) સત્તા સંઘર્ષ ફરી એકવાર પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ધ્યાનનું કેન્દ્ર બન્યો છે. જો કે ઉપરથી જોવામાં આવે તે આ એવું લાગતું નથી અને કોઈપણ કહી શકે છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયલના આ હુમલામાં આરબ દેશોની શું લેવા દેવા છે?

પરંતુ આ સંપૂર્ણ યુદ્ધની સ્ક્રિપ્ટને ઘણી બારીકીથી જોઈએ તો આ સંઘર્ષ તે કહાનીનો જ હિસ્સો છે. માત્ર અમેરિકા અને ઈઝરાયલ જ નથી, કે જે ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તનની તરફદારી કરે છે. સાઉદી (Saudi) ક્રાઉન પ્રિન્સ (Crown Prince) મોહમ્મદ બિન સલમાને (Mohammad bin Salman) અમેરિકાના રાષ્ટ્ર્પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) ને વારંવાર ફોન કર્યો અને ઈરાન પર હુમલો કરવા માટે દબાણ બનાવ્યું, તે આ કહાનીનો મુખ્ય હિસ્સો છે. જો ઈરાનમાં રહેલા શાસનનો અંત થાય છે, તો તુર્કી (turkey) , અઝરબૈજાન (Azerbaijan) , પાકિસ્તાન (Pakistan) , જોર્ડન (Jordan) , સીરિયા (Syria) અને સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) જેવા દેશ ઘણાં વધારે ખુશ થશે.

U.S. forces are taking bold action to eliminate imminent threats posed by the Iranian regime. Strikes continue. pic.twitter.com/z1x07D7APl

— U.S. Central Command (@CENTCOM) March 2, 2026

મુસ્લિમ જગત (Muslim World) માં શિયા (Shia) વિરુદ્ધ સુન્ની (Sunni) પંથની લડાઈ શું છે?

મુસ્લિમ જગત (Muslim World) માં શિયા (Shia) વિરુદ્ધ સુન્ની (Sunni) પંથીઓની લડાઈ આધુનિક દુનિયામાં વિશુદ્ધપણે રાજકીય છે. આ એક રાજકીય ઝઘડો હતો, જે ધીરેધીરે ધાર્મિક-કોમવાદી ઘર્ષણમાં ફેરવાયો હતો. 1980ના દશકમાં શિયા-સુન્નીના ઘર્ષણના ત્રણ કારણો હતા.

પહેલું કારણ હતું કે ઈરાને પોતાની ક્રાંતિને મિડલ ઈસ્ટના શિયા લઘુમતીવાળા દેશો કે સુન્ની શાસન ધરાવતા પણ શિયા બહુમતી ધરાવતા દેશ જેવા કે ઈરાક, લેબનાન અને ખાડી દેશો (એટલે કે સાઉદી અરેબિયા, બહરીન અને કુવૈત)માં વેચવાની કોશિશ કરી.

બીજું કારણ હતું કે ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધ (Iran - Iraq War) (1980-1988) એ ખામેનેઈના ઈરાન (શિયા અને ફારસી)ને સદ્દામ હુસૈન (Saddam Hussain) ના ઈરાક (આરબ રાષ્ટ્રવાદી) વિરુદ્ધ ઉભા કરી દીધા, જેમાં લાખો લોકોના જીવ ગયા અને બંને દેશો બરબાદ થયા.

ત્રીજું કારણ હતું કે ઈરાની સરકારે પોતાની કાયદેસરતા સાબિત કરવા માટે પ્રાદેશિક લક્ષ્યોને ફરીથી એજન્ડામાં નાખ્યા છે.

વસ્તીના હિસાબથી જોવામાં આવે, તો શિયા મુસ્લિમ દુનિયાની મુસ્લિમ વસ્તીના લગભગ 15 ટકા છે. પ્યૂ રિસર્ચ સેન્ટરનું અનુમાન છે કે મુસ્લિમ વસ્તીમાં લગભગ 85 ટકા સુન્ની મુસ્લિમ છે. પરંતુ આ લઘુમતી સમૂહ લેબનાનથી ઈરાક થઈને ઈરાન સુધી ફેલાયેલો છે અને એક પ્રકારે કોરિડોરનું નિર્માણ કરે છે. તેના માટે એક શબ્દ અપાયો છે "શિયા ક્રિસેન્ટ". આ શબ્દ જોર્ડનના કિંગ અબ્દુલા-2 એ 2004માં બનાવ્યો હતો.

આ પણ વાંચો: US ISrael Iran War: ઈરાનની મદદે કેમ ન આવ્યું રશિયા? જાણો વ્લાદિમીર પુતિને શું આપ્યું કારણ?

ઈરાનથી Sunni બહુલ દેશોના ડરનું કારણ

. ઈરાનમાં શિયા મુસ્લિમોની વસ્તી 90થી 95 ટકા જેટલી છે. દુનિયામાં સૌથી વધારે શિયા ઈરાનમાં જ રહે છે.

. ઈરાકમાં 60થી 65 ટકા શિયા વસ્તી છે, પરંતુ સદ્દામ હુસૈન જેવા તાનાશાહોએ વર્ષો સુધી અહીં શાસન કર્યું. ઈરાકમાં ઈરાનના પ્રોક્સી મિલિશિય જૂથ હજીપણ ઘણાં શક્તિશાળી છે.

. બહરીનમાં 70 ટકા શિયા વસ્તી છે, પરંતુ અહીંનું શાસન સુન્ની અલ-ખલીફા પરિવારના હાથમાં છે. માટે આ ઈરાનથી ડરે છે. બહરીનના શાસકોને ડર રહે છે કે શિયા વસ્તી કોઈપણ સમયે બળવો કરે તેવી શક્યતા છે.

. સાઉદી અરેબિયા- અહીં સુન્ની-વહાબી (Wahabi) મુસ્લિમોની બહુમતી છે, પરંતુ તેના ખનીજતેલથી સમૃદ્ધ પૂર્વી પ્રાંત કતિફમાં મોટી સંખ્યામાં શિયા મુસ્લિમો વસવાટ કરે છે. આ વિસ્તાર ફારસની ખાડીની પાસે છે. સાઉદી કિંગ્ડમને પણ વિદ્રોહનો ડર સતાવી રહ્યો છે. તેને ડર રહે છે કે ઈરાન શિયા વસ્તીમાં પોતાના પ્રભાવનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.

તેથી સુન્ની આરબ દેશો જેવા કે સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને જોર્ડનને ડર રહે છે કે ઈરાન મધ્ય-પૂર્વમાં એક શિયા ક્રિસેન્ટ બની રહ્યું છે. ઈરાને પોતાના શિયા પ્રભાવનો ખૂબ ઉપયોગ પણ કર્યો છે. લેબનાનમાં ઈરાને હિઝબુલ્લાહ દ્વારા પ્રભાવ સ્થાપિત કર્યો છે, સીરિયાના પૂર્વ શાસક બશર અલ અસદની સરકારને પણ એક સમયે ઈરાને પોતાના હાથમાં રાખી હતી અને ઈરાક તથા યમન (હુતી વિદ્રોહી) સુધી તેના મિલિશિયા એક્ટિવ છે. સૌથી રસપ્રદ કહાની એ છે કે શિયા અને સુન્ની દેશ સીધા પરસ્પર લડતા નથી. પરંતુ તેઓ એકબીજાની જમીન પર પોતપોતાના સમર્થકો દ્વારા લડી રહ્યા છે. જેમને મિલિશિયા કહેવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો: US-Israel Iran War: ચીની એર ડિફેન્સ નિષ્ફળ, શું ઈરાનને બચાવવા ચીન માંડશે મોરચો?

ડરનું એક અન્ય કારણ

ડરનું કારણ એ પણ છે કે મોટાભાગના ખનીજતેલથી સમૃદ્ધ વિસ્તારો શિયા લઘુમતીઓના પ્રભાવવાળા વિસ્તારોમાં છે. જેવું કે ઈરાક અને સાઉદી અરેબિયાના શિયા મુસ્લિમોના પ્રભાવવાળા પૂર્વીય વિસ્તારોમાં ખનીજતેલના સ્ત્રોત છે. માટે સુન્ની શાસકો માટે હંમેશા ડર રહે છે કે ઈરાન, આ શિયા મુસ્લિમોને ભડકાવીને ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાઈને રોકી શકે છે અથવા તખ્તાપલટ પણ કરી શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે શિયા મુસ્લિમ ઈરાકમાં 60 ટકા છે અને અહીં તેઓ બહુમતીમાં છે. સદ્દામ હુસૈનનું શાસન સુન્ની આરબ રાષ્ટ્રવાદી હતું. પણ સદ્દામ હુસૈનના પદભ્રષ્ટ થયા બાદ અહીં શિયા જૂથોએ માથું ઉંચક્યું છે. યમનમાં 65 ટકા સુન્ની અને 35 ટકા શિયા છે. લેબનાનમાં 41 ટકા ખ્રિસ્તી, 26 ટકા શિયા અને 26 ટકા સુન્ની છે. જ્યારે સીરિયામાં 80 ટકા સુન્ની છે અને ત્યાં બશર અલ અસદની સરકાર શિયા પંથી હતી. આ સરકાર સામે ઘણો લાંબો સમય સુધી ગૃહયુદ્ધ ચાલ્યું. ઈરાન પોતાના મિલિશિયા દ્વારા આ દેશોની રાજનીતિને અસ્થિર કરે છે. ઈરાન પોતાના મિલિશિયાને વર્ષોથી પાળી રહ્યું છે, તેમને ફાયનાન્શિયલ મદદ આપે છે, હથિયાર આપે છે અને બાકી પદ્ધતિથી સમર્થન આપે છે. માટે આરબ દેશ હંમેશાથી ઈરાનથી ગુસ્સામાં રહે છે.

جس سعودی آرامکو کمپنی نے پاکستان میں سرمایہ کاری شروع کی تھی پیٹرول پمپ کھولے تھے اُس کمپنی کی ریفائنری پر ایران نے حملہ کیا ہے

اب سعودی ٹھوکے گا تو پاکستان کی عوام سعودی عرب کے ساتھ کھڑی ہو گی

یہ سعودی پر حملے کے ساتھ پاکستان پر بھی حملہ ہے pic.twitter.com/pxX2WDnI9X

— Kippsam Malik (@KeepsamM) March 2, 2026

આ પણ વાંચો: ઈરાન કંઈ વેનેઝુએલા નથી, US-Israel ને મિસાઈલોથી કરી શકે છે મોટું નુકશાન

આરબ સુન્ની દેશોએ શિયા Iran નો વિશ્વાસઘાત કર્યો

જેએનયૂ (JNU) ની સ્કૂલ ઓફ ઈન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝના પ્રોફેસર અંશુ જોશીએ એક અખબાર સાથેની વાતચીતમાં આ વાતોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમણે હાલના સંઘર્ષને શિયા-સુન્ની ટકરાવ સાથે સાંકળતા કહ્યું છે કે શિયા ઈરાનને ક્યારેય પણ સુન્ની દેશો સાથે સારા સંબંધ રહ્યા નથી. પરમાણુ હથિયાર બનાવવાની મનસાએ ઈરાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના મનમાં સતત ડર વધાર્યો છે. ઈરાનનો ડર દેખાડતા જ અમેરિકાએ સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોને હથિયાર વેચ્યા છે. 2018માં અમેરિકા પરમાણુ ડીલથી બહાર આવ્યું, તો ઈરાન પાસે માત્ર 3 ટકાની આસપાસ સમૃદ્ધ યૂરેનિયમ હતું અને આજે તેની પાસે લગભગ 60 ટકા સુધી સમૃદ્ધ યૂરેનિયમ છે. તો સુન્ની દેશ પોતાની સુરક્ષાને લઈને ઈરાનના પરમાણુ ક્ષમતા વિકસિત કરવાના પ્રોગ્રામ તરફ આશંકિત છે.

માટે તાજેતરના વર્ષોમાં શિયા-સુન્ની વચ્ચેનો આ વિવાદ વધી રહ્યો છે અને ઈઝરાયલની સાથે જેમ જેમ ઈરાનની દુશ્મની વધતી ગઈ સાઉદી અરેબિયા પોતાની તકો શોધવા લાગ્યું. સંયુક્ત આરબ અમીરાત અબ્રાહમ અકોર્ડમાં સામેલ થઈને ઈઝરાયલ સાથે ડિપ્લોમેટિક સંબંધ પણ બનાવી ચુક્યું છે.

માટે મિડલ-ઈસ્ટ (Middle-East) ની આ લડાઈ હવે મુસ્લિમ વિરુદ્ધ યહૂદીથી બદલાઈને ઈરાન વિરુદ્ધ આરબ દેશો અને ઈઝરાયલ થઈ રહી છે. કદાચ આ કારણ છે કે સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન વારંવાર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ફોન કરીને ઈરાન પર હુમલો કરવાનું દબાણ કરતા હતા.

વૉશિંગ્ટન પોસ્ટે પોતાના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે ઈરાન પર હુમલા માટે લૉબિંગ કરવા માટે પ્રિન્સ સલમાને જાન્યુઆરી, 2026માં પોતાના ભાઈને અમેરિકા મોકલ્યા હતા. તેમણે ખુદ ઘણીવાર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે અંગતપણે વાત કરી હતી અને કહ્યુ હતુ કે જો અમેરિકા હુમલો નથી કરતું, તો ઈરાન વધુ શક્તિશાળી બની જશે.

U.S. forces are taking bold action to eliminate imminent threats posed by the Iranian regime. Strikes continue. pic.twitter.com/z1x07D7APl

— U.S. Central Command (@CENTCOM) March 2, 2026

આ પણ વાંચો: US-Israel Iran War: ઈરાન પર હુમલો કરીને ટ્રમ્પ ફસાયા!, જાણો 5 પડકારો

આરબ દેશો પર હુમલો કરવો ઈરાનની ઘણી મોટી ભૂલ

ભારતના પૂર્વ રાજદૂત અનિલ ત્રિગુનાયતે એક અખબાર સાથેની વાતચીતમાં શિયા-સુન્ની ઘર્ષણ પર વાત કરતા કહ્યુ છે કે સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાન વચ્ચે શિયા-સુન્ની સંબંધોમાં દુશ્મની છે, જે જિયોપોલિટિકલ મુકાબલાથી ઘણી વધી ગઈ છે. પરંતુ જ્યારે ઈરાન અને અન્ય સુન્ની દેશો વચ્ચે સુલેહ થઈ છે, તેમણે ટ્રમ્પ પર ઈરાનને નિશાન નહીં બનાવવા માટે દબાણ પણ કર્યું હતું. પરંતુ આરબ દેશોમાં અમેરિકાના સૈન્ય ઠેકાણાઓ છે, તો તે ફસાઈ ગયું છે. હવે તે ઈરાનના નિશાને છે.

રાજદૂત ત્રિગુનાયતે કહ્યુ છે કે ઈરાને હવે આરબ દેશો પર હુમલા કર્યા છે, ભલે આ હુમલા અમેરિકાની વિરુદ્ધ હોય , પરંતુ આરબ દેશોના મનમાં જૂની ધારણા અને તેમની આઝાદીનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે. માટે ભલે તે અમેરિકા અને ઈઝરાયલને લઈને શંકાના વર્તુળમાં હોય, પરંતુ હવે આ આરબ દેશ અમેરિકાના હુમલાના માર્ગમાં ઈરાનને બચાવવા નહીં જાય.

પ્રોફેસર અંશુ જોશીએ આ સંઘર્ષમાં ઈરાન તરફથી કરવામાં આવેલી મોટી રણનીતિક ભૂલ તરફ ઈશારો કર્યો છે. તેમણે કહ્યું છે કે ઈરાને આરબ દેશો પર બેલેસ્ટિક મિસાઈલોથી હુમલા કરીને મોટી ભૂલ કરી છે. તેનાથી આરબ દેશો સાથેના તેમના સંબંધ ઘણાં વણસી ગયા છે. ઈરાન માટે સારું એ થાય છે કે તે ઈસ્લામિક ભાઈચારાને આધાર બનાવીને તે આરબ દેશોથી અમેરિકા અને ઈઝરાયલી હુમલા વિરુદ્ધ મદદ માંગત. ઈરાન પોતાના ફાયદા માટે આ દેશોનો ઉપયોગ કરી શકતું હતું અને આનાથી અમેરિકા-ઈઝરાયલ પર પ્રેશર વધશે. પરંતુ આરબ દેશો પર હુમલો કરીને ઈરાન ખુદને અલગ-થલગ કરી ચુક્યું છે.

Last night, U.S. B-2 stealth bombers, armed with 2,000 lb. bombs, struck Iran’s hardened ballistic missile facilities. No nation should ever doubt America's resolve. pic.twitter.com/6JpG73lHYW

— U.S. Central Command (@CENTCOM) March 1, 2026

આ પણ વાંચો: Israel બન્યું Middle-Eat નું બૉસ? હમાસ, હિઝબુલ્લાહથી માંડી Ali Khamenei માટીમાં મળ્યા