Amul Dahi લેતાં પહેલાં સો વાર વિચારજો: રાજકોટમાં ડેરી પ્રોડક્ટમાંથી નીકળી ફૂગ

Amul Dahi: ગુજરાતની અસ્મિતા અને વિશ્વાસનું પ્રતીક ગણાતી અમૂલ (Amul) બ્રાન્ડની વિશ્વસનીયતા પર ફરી એક વાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. રંગીલા શહેર રાજકોટમાંથી એક એવી ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે જેણે ડેરી ઉત્પાદનો આરોગતા સામાન્ય ગ્રાહકોમાં ફફડાટ ફેલાવી દીધો છે. જે બ્રાન્ડ પર લાખો લોકો આંખો મીંચીને ભરોસો મૂકે છે, તે અમૂલ દહીંના સીલબંધ પેકેટમાંથી લીલા રંગની ઝેરી ફૂગ (Fungus) મળી આવતા હોબાળો મચી ગયો છે.

જો અમૂલ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની સહકારી ડેરી બ્રાન્ડની ખાદ્ય સામગ્રીમાં આવી ગંભીર બેદરકારી સામે આવતી હોય, તો પછી ગ્રાહકે ખાદ્ય સુરક્ષા બાબતે કોના પર ભરોસો કરવો? આ ઘટના માત્ર એક છૂટક ફરિયાદ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ડેરી ઉત્પાદનોની સપ્લાય ચેઇન, કોલ્ડ સ્ટોરેજ સુવિધાઓ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ તંત્ર પર સીધા સવાલો ઊભા કરે છે.

રાજકોટ શહેરના જાણીતા માયાણી ચોક નજીક આવેલા એક અમૂલ પાર્લર (Amul Parlour) પરથી એક જાગૃત ગ્રાહકે પોતાના પરિવાર માટે દહીંનું પેકિંગ ખરીદ્યું હતું. ઘરે પહોંચીને જ્યારે પરિવારના સભ્યોએ ભોજન સાથે આરોગવા માટે ડબ્બો ખોલ્યો, ત્યારે અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને તેઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા. દહીંની સપાટી પર ફૂગ વળેલી સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

જો કોઈ નાના બાળકે કે વડીલે જોયા વગર આ ફૂગવાળું દહીં આરોગી લીધું હોત, તો ફૂડ પોઈઝનિંગ (Food Poisoning) અથવા ગંભીર ગેસ્ટ્રોઈન્ટેસ્ટાઇનલ ઇન્ફેક્શન (Gastrointestinal Infection) થવાનું જોખમ રહેલું હતું. ગ્રાહકે તાત્કાલિક સમગ્ર મામલે પુરાવા સાથેનો એક સ્પષ્ટ વીડિયો બનાવ્યો અને તેને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર વાયરલ કર્યો હતો. આ વીડિયો વાયરલ થતાં જ સ્થાનિક ગ્રાહકો અને ખાદ્યપ્રેમીઓમાં આક્રોશ ફેલાયો છે.

ગ્રાહક જ્યારે આ ફૂગવાળું પેકેટ લઈને પરત પાર્લર પહોંચ્યો, ત્યારે પાર્લર સંચાલક વેપારીએ પણ પેકિંગમાં ફૂગ હોવાની વાત સ્વીકારી લીધી હતી. જોકે, વેપારીએ પોતાની જવાબદારીમાંથી હાથ અદ્ધર કરી લેતા રોકડું પરખાવ્યું હતું કે, "આ સીલબંધ માલ કંપનીમાંથી પેક થઈને આવે છે. અંદર શું નીકળે તેની અમને પહેલેથી કોઈ ખબર હોતી નથી."

વેપારીનો આ જવાબ એક રીતે રિટેલરની મર્યાદા દર્શાવે છે, પરંતુ બીજી તરફ અમૂલ મેનેજમેન્ટ (Amul Management) સામે ગંભીર સવાલ ખડો કરે છે. શું કંપની માત્ર વેચાણના લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવા માટે માલ મોકલી આપે છે? સપ્લાય ચેઇનમાં રહેલી ખામીઓ કે તાપમાન નિયંત્રણ (Temperature Monitoring) નું મોનિટરિંગ કરવાની જવાબદારી કોની છે? સામાન્ય ગ્રાહક જ્યારે પૈસા ખર્ચીને સીલબંધ બ્રાન્ડેડ પ્રોડક્ટ ખરીદે છે, ત્યારે તેને આવી સડેલી વસ્તુઓ મળે તે ક્યાંનો ન્યાય છે?

અમૂલની ડેરી પ્રોડક્ટ્સ અને આઈસ્ક્રીમ સામે ફરિયાદો ઉઠવાનો આ કોઈ પ્રથમ બનાવ નથી. રાજ્યભરમાં અગાઉ પણ આવા અનેક કિસ્સા નોંધાયા છે, જૂન 2024 માં નોઇડા એક મહિલા ગ્રાહકે આઇસક્રીમના ટબમાંથી કાનખજૂરો નિકળ્યો હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. તો બીજી તરફ જૂન 2025માં ઉત્તરપ્રદેશના બુલંદ શહેરમાં એક ગ્રાહકે આઇસક્રીમના કપમાંથી જીવડું નિકળ્યું હોવાનો પણ આક્ષેપ કર્યો હતો. જેનો વિડીયો સોશિયલ મીડિયા પર ખૂબ વાયરલ થયો હતો.

આ ઉપરાંત અગાઉ ગુજરાતમાંથી પણ દહીં અને પનીરમાંથી વાસ આવવાની ઘટનાઓ સામે આવી આવેલી છે. આવી પુનરાવર્તિત ઘટનાઓ સાબિત કરે છે કે ગુજરાત કો-ઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન (GCMMF) હેઠળ ચાલતી સિસ્ટમમાં ક્યાંક મોટું ગાબડું પડ્યું છે.

વિશ્વની સૌથી મોટી ડેરી બ્રાન્ડ્સમાં સ્થાન મેળવનાર અમૂલ સામે જાગૃત નાગરિકો નીચે મુજબના આકરા સવાલો પૂછી રહ્યા છે:

સ્થાનિક ફૂડ એન્ડ ડ્રગ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA) અને રાજકોટ મહાનગરપાલિકા (RMC - Rajkot Municipal Corporation) ના ફૂડ વિભાગ સામે પણ આંગળીઓ ચીંધાઈ રહી છે.

નાના ગલ્લાવાળાઓ અને લારીવાળાઓ પર સપાટો બોલાવતો તંત્રનો સ્ટાફ મોટી બ્રાન્ડ્સ સામે કેમ ચૂપકીદી સાધી લે છે?

શું માત્ર ગ્રાહકોના વીડિયો વાયરલ થાય ત્યારે જ નોટિસ આપીને સંતોષ માની લેવાનો?

નિયમિત સેમ્પલિંગ, લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગ અને કડક કાનૂની પગલાં શા માટે લેવામાં આવતા નથી?

ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય અને જીવ સાથે રમત કરતા આ તત્વો સામે કડક ફોજદારી કાર્યવાહી ક્યારે થશે?

ગ્રાહક અધિકાર સંરક્ષણ કાયદો હેઠળ દરેક ગ્રાહકને શુદ્ધ અને આરોગ્યપ્રદ ખાદ્ય પદાર્થો મેળવવાનો કાનૂની અધિકાર છે. જો આપને પણ અમૂલ કે અન્ય કોઈ બ્રાન્ડના પેકિંગમાંથી ખરાબ પદાર્થ મળે તો:

- પેકેટ ફેંકી દેવાને બદલે તેને સીલબંધ રાખી ફોટો અને વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરવું.

- ખરીદીનું અસલ બિલ સાચવી રાખવું.

- નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇન (NCH) અથવા ઈ-દાખિલ (e-Daakhil) પોર્ટલ પર સીધી ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવવી.

- ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) ના ગ્રીવન્સ પોર્ટલ પર ફરિયાદ કરવી જેથી યોગ્ય લેબ ટેસ્ટિંગ થઈ શકે.

જ્યાં સુધી સામાન્ય ગ્રાહક પોતાની જાગૃતિ બતાવીને કાયદાકીય લડત નહીં આપે, ત્યાં સુધી મોટી-મોટી બ્રાન્ડ્સ જાહેરાતોના ચળકાટ પાછળ પોતાની ગુણવત્તાની ખામીઓને છુપાવતી રહેશે.