Hindu Morality : વિક્રમ સંવત પૂર્વેની ગ્રીક પ્રજાથી લઈને ૨૦મી સદીના બ્રિટિશરો સુધી, હિન્દુઓએ પોતાની નૈતિકતા અને ચારિત્ર્યની અજોડ છાપ છોડી છે.  

’વિશ્વના ઇતિહાસમાં અનેક સામ્રાજ્યો આવ્યા અને ગયા, જેઓ પોતાની સૈન્ય શક્તિ કે સંપત્તિ માટે જાણીતા હતા. પરંતુ ભારત એક એવો દેશ છે જેણે પોતાની નૈતિકતા, ચારિત્ર્ય અને પ્રામાણિકતા દ્વારા વિશ્વના હૃદય જીત્યા છે. પ્રાચીન ગ્રીક પ્રવાસીઓ હોય કે બ્રિટિશ શાસકો, દરેક પ્રજાએ હિન્દુઓના અજોડ ચારિત્ર્ય સામે મસ્તક ઝુકાવ્યું છે. આજે આપણે ઇતિહાસના એ દસ્તાવેજી પાનાઓ ઉકેલીશું, જે સાક્ષી પૂરે છે કે ભારતીય સંસ્કૃતિનો પ્રભાવ કેવળ સીમાઓ સુધી નહીં, પણ લોકોની આત્મા સુધી વિસ્તરેલો હતો.

Hindu Morality: હિંદુઓનાં ચારિત્ર્ય અને પ્રામાણિકતાની એક અજોડ છાપ

જગતની અનેક પ્રજાઓ પર હિંદુઓનો કેવો અદ્ભુત નૈતિક પ્રભાવ છવાયો હતો, તેનાં દસ્તાવેજી પ્રમાણો પર આપણે એક નજર કરીયે. વિક્રમ સંવત પૂર્વે ભારત આવેલી ગ્રીક અને રોમન પ્રજાથી લઈને વીસમી સદીની બ્રિટીશ પ્રજા સુધી સૌ કોઈનાં હૃદય પર હિંદુઓએ તેમનાં ચારિત્ર્ય અને પ્રામાણિકતાની એક અજોડ છાપ ઉપસાવી હતી. તેની ગવાહી પૂરતા ઇતિહાસનાં એ પૃષ્ઠો જગતની લાઇબ્રેરીઓની આલમારીઓ પર આજેય પડ્યાં છે.

Hindu Morality -બ્રિટિશ પાર્લામેન્ટમાં હિન્દુ ગુણોની ગૂંજ

સન 1813ની પાર્લામેન્ટરી ડિબેટ્સમાં નોંધાયેલા દસ્તાવેજો મુજબ, એ સમયે એલ્ફિન્સ્ટન, જ્હૉન માલ્કમ, ગ્રેમ મર્કર, કર્નલ થોમસ મુનરો વગેરે અધિકારીઓ હિંદુઓની નૈતિકતાની ખુલ્લેઆમ તરફેણ કરી રહ્યા હતા. સર જ્હૉન માલ્કમે કહ્યું હતું: “હિંદુઓ મસ્તિષ્કની શ્રેષ્ઠતા અને ગુણવત્તા ધરાવે છે. તેઓ શૂરવીર, ઉદાર અને માનવતાથી ભર્યા છે; તેમની સત્યનિષ્ઠા તેમની હિંમતની તોલે આવે તેવી નોંધપાત્ર છે.”

થોમસ મુનરોનું વિધાન: ‘યુરોપ કરતાં હિન્દુઓ શ્રેષ્ઠ’

તે સમયે કોલોનલ થોમસ મુનરોએ ઉચ્ચારેલા શબ્દો યાદ રાખવા જેવા છે: ‘જો ખેતીની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિ, ગામોગામ સ્થપાયેલી વાંચન-લેખન-ગણિત શીખવતી શાળાઓ, આતિથ્ય સત્કાર, સેવાની ભાવના અને સૌથી વિશેષ તો સ્ત્રીઓ પ્રત્યેનો આદર - આ બધું જો સભ્ય લોકોની વ્યાખ્યામાં આવતું હોય તો યુરોપિયનો કરતાં હિન્દુઓ સહેજ પણ ઊણા ઊતરે તેમ નથી. જો બે દેશો વચ્ચે સભ્યતાનો વેપાર કરવાનો થાય તો ઇંગ્લેન્ડ ત્યાંથી વહાણો ભરીને સભ્યતા આયાત કરશે, તેમાં જ તેને ફાયદો થશે!’

‘Braminised British’ અને ઇતિહાસનો બોધ

હિન્દુઓની આધ્યાત્મિકતા અને પ્રામાણિકતાથી કેટલાક બ્રિટિશ અધિકારીઓ એટલી હદે પ્રભાવિત થયા હતા કે તેઓ તેમના વર્તુળમાં ‘Braminised British’ તરીકે જાણીતા થયા હતા. ભારતીય મનિષીઓ મુજબ ઇતિહાસ એ માત્ર ભૂતકાળનું વર્ણન નથી, પણ ધર્મ-મોક્ષ આદિની પવિત્ર પ્રેરણા આપતું વૃત્તાંત છે. આપણે ઇતિહાસમાંથી એ જ શીખવાનું છે કે જે પવિત્ર છે અને જે આપણી અસ્મિતાને જાગૃત કરે છે.

ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી-Oxford Universityના પ્રો. મોનિયર વિલિયમ્સ પણ ‘India and the Indians’ પુસ્તકમાં લખે છે: ‘હિન્દુઓ કરતાં વધુ ધર્મશીલ અને પોતાની ફરજ બજાવવામાં વધુ નિષ્ઠાવાન ધીરજવાળા પ્રામાણિક અને ખંતીલા લોકો મને યુરોપમાં ક્યાંય જોવા મળ્યા નથી...’

સમાપન: ભવ્ય ભૂતકાળમાંથી ઉજ્જવળ ભવિષ્ય તરફ

ઉપર્યુક્ત ઐતિહાસિક પ્રમાણો સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારતની ખરી શક્તિ તેના હીરા-ઝવેરાતમાં નહીં, પણ તેના લોકોના શુદ્ધ ચારિત્ર્યમાં હતી.

"જો બે દેશો વચ્ચે સભ્યતાનો વેપાર કરવાનો થાય, તો હું ખાતરીપૂર્વક માનું છું કે ઇંગ્લેન્ડે ત્યાંથી (ભારતથી) વહાણો ભરીને સભ્યતા આયાત કરવી પડશે, તેમાં જ તેને ફાયદો થશે!" — કોલોનલ થોમસ મુનરો

વિદેશી શાસકોએ આપણી ભૂમિ પર રાજ કર્યું હશે, પરંતુ આપણા પૂર્વજોની નૈતિકતાએ તેમના વિચારો પર રાજ કર્યું હતું. આજે જ્યારે આપણે આ ઈતિહાસને વાગોળીએ છીએ, ત્યારે તેનો ઉદ્દેશ માત્ર ગર્વ કરવાનો નથી, પરંતુ એ જ ખોવાયેલી નૈતિકતા અને પ્રામાણિકતાને આપણા આજના જીવનમાં પુનઃ સ્થાપિત કરવાનો છે. જો આપણે આપણી આ નૈતિક અસ્મિતાને ફરી જાગૃત કરીશું, તો ભારતને ‘વિશ્વગુરુ’ બનતા કોઈ રોકી શકશે નહીં.

સૌજન્ય: સાધુ અક્ષરવત્સલદાસ (BAPS)

આ પણ વાંચો : Smartphone Tips : દરરોજ ફોન રીસ્ટાર્ટ કરવાના 5 ચમત્કારિક ફાયદા