500 વર્ષ જૂનો ઐતિહાસિક વારસો

ઇતિહાસકારો અનુસાર, આ બજારનો ઇતિહાસ લગભગ 500 વર્ષ જૂનો છે. તેનું મૂળ 16મી સદીના મણિપુરના રાજા ખગેમ્બા (King Khagemba) સાથે જોડાયેલું માનવામાં આવે છે. તે સમયની સામાજિક વ્યવસ્થામાં “લલ્લુપ-કાબા (Lallup-Kaba System)” નામની પ્રથા અમલમાં હતી, જેમાં પુરુષોને સમયાંતરે સેનામાં સેવા આપવા અથવા બળજબરીથી મજૂરી માટે મોકલવામાં આવતા. આ કારણે સ્થાનિક અર્થવ્યવસ્થા (Local Economy)નો મોટો ભાર મહિલાઓ પર આવ્યો અને તેમણે ધીમે ધીમે વેપાર અને બજાર વ્યવસ્થાનો સંપૂર્ણ સંભાળ લઈ લીધો.

હજારો મહિલા વેપારીઓનો કેન્દ્ર

આજે ઇમા કેથેલમાં (Ima Keithel Market) અંદાજે 5,000થી વધુ મહિલા વેપારીઓ કાર્યરત છે. અહીં શાકભાજી (Vegetables), માછલી (Fish), મસાલા (Spices), કપડાં (Clothing), ઘરેણાં (Jewellery), હાથથી બનાવેલી વસ્તુઓ (Handicrafts) અને અનેક ઘરગથ્થુ સામાન વેચાય છે. અનેક પરિવારોમાં આ દુકાનો પેઢી દર પેઢી વારસામાં ચાલતી આવી છે, જેમાં માતાઓથી પુત્રીઓ સુધી વ્યવસાયનું જતન કરવામાં આવે છે.

અર્થતંત્રમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા

ઇમા કેથેલ માત્ર સાંસ્કૃતિક સ્થળ નથી, પરંતુ મણિપુરના અર્થતંત્ર (Economy) માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. આસપાસના ગામડાઓમાંથી ખેડૂતો (Farmers) અને હસ્તકલા કારીગરો સીધો માલ અહીં લાવે છે. આ બજાર સ્થાનિક કૃષિ ઉત્પાદન અને પરંપરાગત હસ્તકલા માટે એક મજબૂત વેપાર હબ તરીકે કામ કરે છે. પરિણામે, ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા અને શહેર વચ્ચે સીધો સંબંધ સ્થાપિત થાય છે.

સામાજિક અને રાજકીય ઇતિહાસ સાથે જોડાણ

ઉલ્લેખનીય છે કે, ઇમા કેથેલ માત્ર વેપારનું કેન્દ્ર નથી રહ્યું, પરંતુ સામાજિક અને રાજકીય સક્રિયતા (Social and Political Activism)નું પણ મહત્વપૂર્ણ સ્થળ રહ્યું છે. 1904 થી 1939 દરમિયાન મહિલાઓએ બ્રિટિશ નીતિઓ અને આર્થિક શોષણ સામે વિરોધ કર્યો હતો, જેને નુપી લાન (Nupi Lan – Women’s War) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ આંદોલનોએ બતાવ્યું કે મણિપુરી મહિલાઓ માત્ર વેપારી જ નહીં પરંતુ મજબૂત સામાજિક શક્તિ પણ છે.

આ પણ વાંચો : Delhi MCD Action : 21 મોત બાદ MCD એક્શન મોડમાં! 94 મિલકતો તોડી પડાઈ