Life Is Beautiful : ધન અને કીર્તિની આંધળી દોટ માણસને કઈ તરફ લઈ જાય છે? જાણો જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં સમજાતા કડવા સત્યો અને આંતરિક શાંતિ મેળવવાનો સાચો માર્ગ. મહત્વાકાંક્ષાના તનાવમાંથી મુક્તિ મેળવી 'આજની ઘડી રળિયામણી' બનાવીએ.

આધુનિક યુગમાં માણસની પરિભાષા બદલાઈ ગઈ છે. આજે આપણે 'જીવી' નથી રહ્યા, પણ 'દોડી' રહ્યા છીએ. ભલે તે દિવસના અંતે પરસેવો લૂછતો મજૂર હોય, મહિનાના પગારની રાહ જોતો મધ્યમવર્ગીય કર્મચારી હોય, કે એસી ચેમ્બરમાં બેસીને કરોડોના સોદા કરતા મોટા ઉદ્યોગપતિઓ હોય—દરેકના લલાટે એક જ શબ્દ લખાયેલો છે: તનાવ.

Life Is Beautiful : સમયની રેતી અને વ્યસ્તતાનો ભ્રમ

સવાર પડે અને ઓફિસ કે કામના ચક્રો ગતિમાન થાય, ત્યાં જ સાંજ ક્યારે પડી જાય છે તેની કોઈને ખબર નથી રહેતી. આપણે જેને 'કરિયર' Career કે 'સફળતા' Success કહીએ છીએ, તે ખરેખર તો આપણો સમય ચોરનારી પ્રવૃત્તિ બની ગઈ છે. જે શાંતિ અને સુખ માટે આપણે આટલી દોડધામ કરીએ છીએ, એ શાંતિથી બેસીને વિચારવાનો પણ આપણી પાસે સમય નથી. આપણી સંવેદનાઓ જાણે યાંત્રિક બની ગઈ છે.

Life Is Beautiful :  પ્રશંસાનું વ્યસન: એક અદ્રશ્ય રોગ

જીવનના શરૂઆતના વર્ષો ધન કમાવવામાં જાય છે અને પછીના વર્ષો કીર્તિ (નામ) મેળવવાની ઘેલછામાં. આ પ્રક્રિયામાં માણસ ક્યારે 'પ્રશંસાનો બંધાણી' બની જાય છે, તેની તેને પોતે પણ ખબર નથી રહેતી. લોકો મને માન આપે, મારા વખાણ કરે—આ ભૂખ એવી છે જે ક્યારેય તૃપ્ત થતી નથી.

આ વાતો સમજાય છે ત્યારે ખૂબ મોડું થઈ ગયું હોય છે. જિંદગીના ઉત્તરાર્ધમાં જ્યારે શરીર સાથ આપવાનું ઓછું કરે, ત્યારે સમજાય છે કે જે તાળીઓના ગડગડાટ પાછળ આપણે વર્ષો વેડફ્યા, એ સમાજ તો ક્ષણભંગુર છે. તમે રંગમંચ પરથી હટ્યા નથી કે લોકો તમને ભૂલ્યા નથી.

સામાજિક જવાબદારીઓ અને સર્જનાત્મકતાનો સંઘર્ષ

એક સંવેદનશીલ વ્યક્તિ કે સર્જક માટે સમાજમાં રહેવું એ બેધારી તલવાર જેવું છે. આપણે ઈચ્છીએ છીએ કે આપણે કંઈક નવું સર્જન કરીએ, પણ સંયુક્ત પરિવારની મર્યાદાઓ, સામાજિક સંસ્થાઓના આંતરિક વિખવાદો અને લોકોની સંકુચિત માનસિકતામાં આપણી શક્તિ વેડફાઈ જાય છે.

• જે કલાકો કોઈ કવિતા લખવામાં કે ચિંતન કરવામાં વાપરી શકાયા હોત, તે સંસ્થાના વ્યર્થ વાદ-વિવાદોમાં હોમાઈ જાય છે.

• આંતરિક શાંતિને બદલે 'સમાધાન' કરી કરીને જીવવું પડે છે, જે અંતે હૃદયમાં એક પ્રકારનો વિષાદ જન્માવે છે.

વૃદ્ધાવસ્થા: નકારાત્મકતા કે નવો દૃષ્ટિકોણ?

ઉંમર વધવા સાથે જીવન જોવાનો ચશ્મા બદલાય છે. જે લોકોને દુનિયાનો બહુ કડવો અનુભવ થયો હોય, તેઓ ઘણીવાર હતાશામાં સરી પડે છે. 

પરંતુ, અહીં જ યુવા પેઢીનો તર્ક કામ લાગે છે. જો બુદ્ધિ આપણને નકારાત્મકતા તરફ લઈ જતી હોય, તો એ બુદ્ધિ શું કામની? યુવાનીનો ઉત્સાહ અને આશાવાદ એ માત્ર ઉંમર નથી, પણ માનસિકતા છે.

નિષ્કર્ષ: જીવનની અંતિમ ફિલોસોફી

આપણે બધા જ નિયતિના હાથમાં રહેલાં રમકડાં છીએ. જે થવાનું છે તે 'મંજૂરે ખુદા' જ છે. તો પછી ફરિયાદ શા માટે?

• સુખની ચાવી: તમારા સુખનો આધાર બીજાના અભિપ્રાય પર ન રાખો.

• સ્વ-આનંદ: બીજા માટે જીવતા જીવતા પોતાની જાતને પૂછો—‘મેં મારા માટે શું કર્યું?’

• સહજતા: મૃત્યુ જ્યારે આવવાનું હશે ત્યારે આવશે, ત્યાં સુધી જિંદગીને ઉત્સવ માનીને જીવવી જોઈએ.

જીવન બોજો નથી, પણ એક અવસર છે. જે લોકો દરેક ક્ષણને 'રળિયામણી' માની શકે છે, તેમના માટે વૃદ્ધાવસ્થા એ અંધકાર નહીં પણ અનુભવનો ઉજાસ બની રહે છે.

આજના 'બિઝી' અને 'ટેન્શન' વાળા યુગમાં આપણે અસલી સુખ ક્યાંક ખોઈ બેઠા છીએ. શું મહત્વાકાંક્ષાની આંધળી દોટ આપણને ક્યાંય અટકવા દેશે ખરી?

જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં પસ્તાવો કરવા કરતાં, આજે જ 'ફિકરની ફાકી' કરીને જીવતા શીખીએ.

આ પણ વાંચો : Ramanand Sagar : રામાયણના સર્જકનું એક 'ગુપ્ત' મિશન